Thước đo khoa học phải hiện hữu trên đồng ruộng

Sáng 8/10, tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã diễn ra Hội thảo quốc tế "Kiến tạo Nông nghiệp tương lai từ Chính sách, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo".

Đây là sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động nhân dịp Học viện Nông nghiệp Việt Nam kỷ niệm 70 năm thành lập. 

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Mội trường Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh, trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, xanh và bền vững, khoa học công nghệ cùng đổi mới sáng tạo đóng vai trò là động lực then chốt để bứt phá. 

Theo Thứ trưởng, thước đo chân thực của khoa học và công nghệ trong nông nghiệp không nằm ở số lượng đề tài hay các công trình nghiên cứu trên giấy.

Sự thành công phải được nhìn thấy trực tiếp trên đồng ruộng, trong trang trại, nhà máy và trên thị trường.

Đồng thời, hiệu quả nghiên cứu phải đo lường bằng năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của nông sản và sự cải thiện thu nhập cho người nông dân. 

Định hướng con đường phía trước cho ngành là tăng năng suất dựa trên tri thức, nâng chất lượng bằng công nghệ, giảm chi phí bằng đổi mới sáng tạo và nâng giá trị thông qua kết nối thị trường.

Khoa học công nghệ trước hết phải giải quyết được những bài toán cụ thể của sản xuất. Một kết quả nghiên cứu chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi giúp người sản xuất giảm chi phí, tăng năng suất, nâng chất lượng, giảm thiểu rủi ro và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường. 

Tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cần được cụ thể hóa bằng những sản phẩm, kết quả có thể đo đếm được trong thực tế. 

Chuyển mạnh từ nghiên cứu sang ứng dụng thực tiễn

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nông nghiệp hiện nay phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu: bảo đảm lương thực và dinh dưỡng, nâng cao thu nhập cho người sản xuất, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên và sức khỏe cộng đồng.

Những yêu cầu này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Một giải pháp giúp tăng năng suất nhưng gây tổn hại lâu dài cho đất, nước hoặc sức khỏe sẽ khó trở thành giải pháp bền vững. Vì vậy, khi lựa chọn hướng phát triển, cần xem xét đồng thời hiệu quả kinh tế, tác động xã hội và môi trường.

Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, nông nghiệp hiện nay phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu: bảo đảm lương thực và dinh dưỡng, nâng cao thu nhập cho người sản xuất, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên và sức khỏe cộng đồng. Những yêu cầu này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. 

Một giải pháp giúp tăng năng suất nhưng gây tổn hại lâu dài cho đất, nước hoặc sức khỏe sẽ khó trở thành giải pháp bền vững. Vì vậy, khi lựa chọn hướng phát triển, cần xem xét đồng thời hiệu quả kinh tế, tác động xã hội và môi trường.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan cho rằng, tiến bộ công nghệ chỉ tạo ra tác động rộng lớn khi có chính sách phù hợp và khả năng đưa tri thức vào thực tiễn.

Chính sách cần dựa trên bằng chứng khoa học để lựa chọn đúng ưu tiên; công nghệ cần nguồn lực và môi trường phù hợp để thử nghiệm, ứng dụng; trong khi đổi mới sáng tạo là cầu nối đưa tri thức vào sản xuất và tạo ra giá trị cho xã hội.

Từ một kết quả nghiên cứu tốt đến một giải pháp được sử dụng rộng rãi vẫn là một khoảng cách lớn. Để thu hẹp khoảng cách này, cần giải quyết đồng thời các vấn đề về chi phí, mức độ an toàn, năng lực của người sử dụng và khả năng tiếp cận thị trường.

Đặc biệt, người nông dân cần được tham gia vào quá trình tìm kiếm và đánh giá giải pháp. Kinh nghiệm thực tiễn của họ giúp các nhà khoa học xác định đúng vấn đề cần giải quyết, trong khi hiệu quả sản xuất, thu nhập và chất lượng cuộc sống của người nông dân là những thước đo thiết thực đối với giá trị của đổi mới sáng tạo.

Trong giai đoạn phát triển mới, Học viện Nông nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu và khả năng đưa kết quả khoa học vào thực tiễn.

“Học viện sẵn sàng cùng các đối tác xác định những vấn đề nghiên cứu chung, kết nối các nhóm khoa học và phát triển những mô hình ứng dụng phù hợp với điều kiện nông nghiệp Việt Nam”, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan khẳng định.