Báo chí thúc đẩy thực hiện Công ước quốc tế về thuốc lá

Ảnh hội thảo

Nâng cao vai trò báo chí

Dù đã ký phê chuẩn Công ước khung về kiểm soát thuốc lá từ năm 2004, tuy nhiên, Việt Nam vẫn gặp nhiều thách thức trong quá trình thực hiện Công ước này. Bởi vậy, việc Ban tuyên giáo Trung ương tổ chức hội thảo trên là một trong những hoạt động thiết thực góp phần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức của các cấp chính quyền, người dân trong phòng, chống tác hại của thuốc lá, đồng thời triển khai tuyên truyền hiệu quả Công ước Quốc tế về kiểm soát thuốc lá.

Phát biểu tại hội thảo, bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm, cán bộ Chương trình Kiểm soát thuốc lá, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, theo thống kê của WHO trong thế kỷ trên thế giới có 100 triệu người chết do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá. Mỗi năm, Việt Nam có khoảng 40.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá (cao gần gấp 4 lần so với số tử vong do tai nạn giao thông mỗi năm). Nếu Việt Nam không thực hiện ngay các biện pháp phòng chống tác hại thuốc lá hiệu quả, con số này sẽ tăng lên 70.000 ca/năm vào năm 2030.

Bác sĩ Lâm phân tích, khói thuốc chứa hơn 7.000 chất hóa học và khoảng 69 chất gây ung thư. Hút thuốc lá có thể gây ra nhiều bệnh ung thư và các bệnh mãn tính như đột quỵ, viêm phổi...Đáng lo ngại hơn, việc hút thuốc thụ động có thể gây ra nhiều bệnh cho những người xung quanh, đặc biệt là đối với trẻ nhỏ.

Cũng tại hội thảo, GS.TS. Đào Văn Dũng, nguyên Vụ trưởng Vụ Các vấn đề xã hội, Ban Tuyên giáo Trung ương đã nhấn mạnh vai trò của truyền thông, báo chí là cung cấp thông tin, cơ sở xây dựng chính sách; tuyên truyền, phổ biến chính sách và điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện chính sách.

Đến thời điểm tháng 6/2017, cả nước có 925 cơ quan báo chí; 639 tạp chí; 1 hãng thông tấn quốc gia; 150 báo, tạp chí điện tử; 63 đài phát thanh truyền hình cấp tỉnh và 500 đài truyền thanh cấp huyện..

GS Dũng cho biết trong việc thúc đẩy thực hiện Công ước khung về kiểm soát thuốc lá tại Việt Nam, truyền thông, báo chí có vai trò phát hiện vấn đề, định hướng dư luận xã hội về tác hại của thuốc lá; tuyên truyền, phổ biến về Công ước, Luật phòng chống tác hại thuốc lá để tạo ra sự đồng thuận xã hội và sự hiệp đồng, tránh phân tán, chồng chéo.

Bên cạnh đó, truyền thông, báo chí cung cấp cho độc giả nguồn thông tin nhanh, khách quan, chân thật về lợi nhuận từ sản xuất kinh doanh và chi phí cho bệnh tật từ thuốc lá; ý kiến từ các nhà khoa học, chuyên gia; vận động chính sách của các đối tác; chính sách phù hợp với thực tiễn cuộc sống. Ngoài ra, truyền thông, báo chí có vai trò giám sát xã hội và phản biện xã hội; điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện quá trình thực hiện Công ước và Luật Phòng chống tác hại thuốc lá...

Kiểm soát công nghiệp thuốc lá

Đối với Việt Nam, thách thức trong thực hiện Công ước Khung Kiểm soát thuốc lá vẫn còn nhiều. Hiện những bất cập như: ngành công nghiệp thuốc lá (CNTL) vẫn thuộc sở hữu của nhà nước. CNTL có đóng góp về ngân sách nhưng không thể so sánh được với hậu quả ngành thuốc lá để lại khi có hàng triệu người chết và bị bệnh do các sản phẩm thuốc lá.

Số liệu của Bs, ThS Phạm Thị Hoàng Anh đến từ Tổ chức HealthBridge Canada tại Việt Nam thật sự sửng sốt: Năm 2012, đóng góp từ thuế thuốc lá cho ngân sách gần 14.000 tỷ đồng; trong khi đó, tiền dùng vào việc tiêu thụ thuốc lá ở Việt Nam lên đến 22.000 tỷ đồng, 31.000 tỷ đồng vào năm 2015; chi cho điều trị các bệnh liên quan đến thuốc lá 24.000 tỷ đồng.

Cùng đó, các hộ nghèo tại Việt Nam tiêu tốn khoảng 5% thu nhập gia đình vào thuốc lá. Sẽ có 11,3% hộ gia đình nghèo hút thuốc lá thoát được nghèo nếu khoản chi cho thuốc lá được dùng để chi cho thực phẩm. 

Thạc sĩ Hoàng Anh cho biết đã đến lúc, từ phía chính phủ, một mặt cổ phần hóa doanh nghiệp thuốc lá, sắp xếp, tái cấu trúc bộ máy tổ chức, không bố trí cán bộ nhà nước tham gia quản lý tại các doanh nghiệp thuốc lá; không chấp nhận việc lợi dụng hoạt động xã hội, thiện nguyện, các hỗ trợ, tài trợ để quảng bá sản phẩm; xây dựng các quy định chặt chẽ và nghiêm ngặt trong kiểm soát, giám sát ngành CNTL cũng như xử lý cá nhân vi phạm trong sản xuất hay sử dụng thuốc lá. Với ngành TTBC, không đặt ngành CNTL ngang bằng với các ngành công nghiệp khác; chia sẻ rộng rãi Công ước quốc tế về Kiểm soát thuốc lá; tăng cường tham gia quá trình giám sát và truyền thông; không nhận tài trợ từ doanh nghiệp thuốc lá, không quảng cáo, quảng bá thuốc lá dưới mọi hình thức.