Yêu cầu công khai kiểm toán lỗ lãi ngành điện

Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải: Chính phủ đang yêu cầu EVN kết quả kiểm toán giá điện, các khoản lỗ lãi Ảnh: IT

Đồng thời, Phó thủ tướng khẳng định, Chính phủ đang yêu cầu công khai kết quả kiểm toán giá điện và các khoản lỗ lãi của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

- Thưa Phó thủ tướng EVN liên tục kêu lỗ và đề xuất được tăng giá điện lên 7-8 lần. Chính phủ đã biết việc này chưa và hướng giải quyết sẽ ra sao thưa Phó thủ tướng?

- Việc lỗ lãi của EVN trong kinh doanh mặt hàng điện, các bộ ngành sau khi tiến hành thanh tra, kiểm toán sẽ công bố công khai kết quả. Khi đó, chúng ta sẽ rõ được ngành điện đang lỗ lãi thế nào, giá thành là bao nhiêu, yếu tố nào được tính vào giá thành, yếu tố nào không được tính... Việc công bố thông tin này được thực hiện theo đúng quy định của nhà nước, cụ thể là Quyết định 24 của Thủ tướng.

Đối với đề xuất tăng giá điện của EVN, mức cụ thể được DN dựa theo cân đối tài chính của họ vì đầu tư cho điện còn rất lớn. Hiện nay cân đối vốn cho các nhà máy đang xây dựng dở là hết sức khó khăn, nó đe dọa tình trạng cấp điện của các năm tiếp theo.

Không phải EVN mong muốn tăng 8 lần, 10 lần là có thể thực hiện được ngay. Nền kinh tế còn nhiều khó khăn và Chính phủ phải đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô đồng thời bảo đảm an sinh xã hội. Nếu không đảm bảo cả 2 mục tiêu này thì khó đạt kết quả mong muốn.

Việc điều chỉnh giá điện theo hướng nào, Thủ tướng đã có Quyết định số 24. Tức là, mỗi lần điều chỉnh như vậy phải có sự xem xét của các bộ, ngành liên quan, chỉ trong những trường hợp đặc biệt thì Thủ tướng ra quyết định. Chủ trương điều chỉnh là có, còn lúc nào, thời điểm nào còn phải cân nhắc, tính toán theo từng trường hợp cụ thể.

Lỗ nặng, EVN đang muốn tăng giá bán lẻ điện lên gấp 7-8 lần Ảnh: T.Hà

- Chuyện EVN lỗ kéo dài được đề cập đã lâu, rất nhiều ý kiến giới chuyên gia cũng tỏ ra lo ngại về vấn đề này, thưa Phó thủ tướng?

- Đúng vậy, nên chúng ta phải tái cơ cấu đầu tư, tái cơ cấu rất mạnh trong ngành điện trong thời gian tới. Trong tái cơ cấu đầu tư thì phải làm mạnh để thu hút vốn ở khối tư nhân hơn nữa vì tỷ lệ đầu tư bên ngoài hiện còn thấp.

EVN chiếm khoảng 64% hệ thống trong khi tăng trưởng của ngành mỗi năm đòi hỏi có thêm 4.000-4.800 MW. Tính như thế thì riêng phần nguồn điện đã cần đầu tư đến 8 tỷ USD rồi. Với số tiền đó mà chỉ nhìn vào khả năng cân đối của doanh nghiệp Nhà nước thì không có cách gì đủ.

Tiếp đến là phải tái cơ cấu DN. Thủ tướng yêu cầu phải thành lập 3 tổng công ty phát điện, hiện vẫn thuộc EVN. Sau thị trường phát triển rồi thì cổ phần hóa để đưa nó ra cạnh tranh, thu hút vốn.

Thứ 3 là phải đẩy mạnh cải cách hệ thống giá điện. Đó là những mục tiêu được đưa ra và phải làm từng bước. Nhưng nếu nền kinh tế ổn định thì việc điều chỉnh tốt hơn còn nếu khó khăn thì phải xem từng bước.

- Cổ phần hóa là một trong những kênh huy động vốn cho các dự án điện. Tại sao Chính phủ cho tạm ngừng cổ phần hóa một số DN thuộc EVN trong một thời gian khá dài?

- Việc ngừng cổ phần hóa các công ty là sắp xếp, chờ tái cơ cấu xong vì nó liên quan đến thị trường điện. Còn nếu để các doanh nghiệp lẻ rồi thực hiện cổ phần hóa thì nảy sinh vấn đề là sau này thị trường nó lắt nhắt, quá nhỏ, tạo ra những sự cạnh tranh không lành mạnh.

- Quyết định 24 của Chính phủ cho phép ngành điện được điều chỉnh giá 3 tháng/lần căn cứ trên hoạt động kinh doanh. Căn cứ vào quyết định này thì lẽ ra giá điện đã tăng rồi?

- Nếu căn cứ vào quyết định này, EVN được điều chỉnh giá bán rồi. Nhưng năm nay, chúng ta còn phải đảm bảo mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát nên các phương án cần tính toán thận trọng.

Thủ tướng cũng quyết định là trong tháng 11 này cũng chưa có điều chỉnh gì. Trước mắt theo quyết định 24, Bộ Công Thương phải công khai kết quả kiểm toán và công khai hóa giá thành của EVN. Trên cơ sở đó toàn bộ xã hội, khách hàng của EVN biết rằng, kết quả sản xuất, kinh doanh điện của EVN đã được kiểm toán chưa, giá thành có chuẩn hay không. Việc này cần phải làm trước tiên chứ nếu tăng giá điện mà người dân, khách hàng của EVN chưa được biết kết quả kiểm toán, chi phí, giá thành sản xuất của EVN thì đó là điều bất hợp lý.

- Cụ thể, định hướng cải cách hệ thống giá điện sẽ ra sao, thưa Phó Thủ tướng?

- Hệ thống giá điện cần cải cách chính là giá điện tiệm cận thị trường và hình thành trong một thị trường điện cạnh tranh. Giá điện chúng ta muốn hướng tới là giá điện đúng và hợp lý, mà người ta chấp nhận được. Giá điện đó phải được hình thành trong một cơ chế minh bạch, kiểm soát được, có cạnh tranh. Như thế xã hội mới chấp nhận được.

Tất nhiên, cũng phải có một quá trình để đạt được điều đó từ khâu phát điện cạnh tranh, thị trường bán buôn cạnh tranh rồi đến bán lẻ cạnh tranh. Toàn bộ bước đi đó, Thủ tướng phê duyệt rồi nhưng phải triển khai từng bước một để đảm bảo sự ổn định của hệ thống, đảm bảo an sinh xã hội. Còn nếu đi bằng được, quá hấp tấp thì không đạt được yêu cầu đặt ra.

Theo VNE, SGTT