Việt Nam có nguy cơ thành vùng trũng của khu vực ASEAN?

Báo cáo tại Phiên họp của Ban chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế và kinh tế ngày 26/8, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh cho biết, Việt Nam đã tham gia và hoàn tất đàm phán 12 hiệp định thương mại tự do (FTA).

Trong số các FTA đã kết thúc đàm phán có 2 hiệp định chưa phê duyệt là Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và FTA với Liên minh châu Âu (EVFTA). Theo dự kiến, sau khi được Quốc hội các bên phê duyệt, 2 hiệp định này sẽ chính thức có hiệu lực từ tháng 1/2018.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ chỉ đạo tại cuộc họp

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ yêu cầu Ban chỉ đạo hội nhập cần đánh giá nghiêm túc những cơ hội và thách thức khi tham gia các cam kết quốc tế.

Dẫn số liệu của Tổng cục Thống kê, Phó Thủ tướng cho biết, sau 7 tháng kim ngạch hai chiều giữa Việt Nam với ASEAN đạt 22,8 tỷ USD, giảm 8,3% với cùng kỳ năm trước; xuất khẩu 9,58 tỷ USD, giảm 12,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Việt Nam nhập siêu hơn 3 tỷ USD từ khối này, chủ yếu từ các nước như Thái Lan, Singapore, Malaysia.

Hơn nữa, thời gian qua Thái Lan là nhà xuất khẩu xe hơi lớn nhất vào Việt Nam, soán ngôi Hàn Quốc, Trung Quốc.

“Vào Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) là một thị trường thống nhất, rủi ro là chúng ta có nguy cơ trở thành vùng trũng tiêu thụ hàng hóa của khu vực này” Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nói.

Phó Thủ tướng lưu ý, rủi ro này có kéo dài hay không cần đánh giá lại. Người dân, doanh nghiệp phải chuẩn bị gì? Các bộ, ngành cần đánh giá sự chủ động hội nhập, nhất là những bất cập, yếu kém, tồn tại để từ đó định hướng hoạt động cho thời gian tới.

Theo đánh giá của Thứ trưởng Trần Quốc Khánh, các FTA được kí kết dường như khối doanh nghiệp FDI có chuẩn bị và nắm bắt tốt hơn các cơ hội. Khả năng nắm bắt cơ hội của DN Việt Nam chưa rõ ràng, tập quán làm ăn của DN xuất khẩu là bán hàng tại cầu cảng, nhập hàng tại cầu cảng, không quan tâm tới việc cắt giảm thuế ở các thị trường nước ngoài do phó mặc cho thương nhân làm trung gian.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư cho rằng không chỉ người dân mơ hồ mà các doanh nghiệp có khi cũng chưa hiểu được lợi ích mà họ đạt được thông qua Hiệp định thương mại tự do và họ phải chuẩn bị gì.

“Để tham gia được cuộc chơi này là năng lực cạnh tranh của sản phẩm, ngành nghề mới tận dụng được cơ hội, còn năng lực không đủ cạnh tranh, thì chúng ta phải cạnh tranh ngay với ASEAN chứ chưa nói các nước phát triển và chúng ta sẽ thua trên sân nhà”, Thứ trưởng lo ngại.

Bà Đào Hồng Lan, Thứ trưởng Bộ LĐ-TB và Xã hội cũng cho rằng khi vào AEC, lao động của VN cũng chịu nhiều thách thức. Dự kiến lao động 8 ngành nghề sẽ được dịch chuyển tự do, hay TPP cũng tạo cơ hội cho 7,5 triệu lao động.

Tuy nhiên với sự chuẩn bị hiện nay khả năng lao động của VN sẽ rất khó cạnh tranh. Trong khi đó, nhiều nước có sự chuẩn bị tốt về lao động, từ kỹ năng ngoại ngữ, chuyên nghiệp, kỷ luật cao. Tính chủ động rất lớn, họ sẵn sàng di chuyển. Bà Lan cũng lo ngại, nếu không chuẩn bị tốt thì cơ hội hội nhập chưa thấy đâu nhưng thách thức đã thấy trước mặt.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đánh giá, chưa bao giờ chúng ta hội nhập sâu rộng như hiện nay. Việt Nam đã có quan hệ đối tác với hầu hết các nước lớn trên thế giới.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng cho rằng công tác chuẩn bị các điều kiện tổ chức thực thi chưa được như mong muốn. Chuẩn bị điều kiện thực thi phải tương xứng với những gì đạt được trên bàn đàm phán thì mới tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức.

“Các Hiệp định đã mở ra con đường, đại lộ thênh thang cho Việt Nam đi ra thế giới nhưng chúng ta phải chuẩn bị cỗ xe kinh tế như thế nào để chạy được trên đường cao tốc ấy”, Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Tại hội nghị Bộ Tài chính cũng kiến nghị, tới đây còn đàm phán với đối tác nào thì chúng ta phải chủ động trên nguyên tắc có lợi chung cho quốc gia. Đề nghị Bộ Công thương với vai trò chủ trì xác định đối tác đàm phán trong thời gian tới để chủ động. Trên cơ sở những hiệp định đàm phán có vấn đề vướng mắc tổng hợp để xin ý kiến. Với DN, địa phương phải có đánh giá thực chất chúng ta đang ở vị trí nào để hội nhập vững chắc.