Vì sao Việt Nam lựa chọn thành lập ngân hàng máu cuống rốn?

Một bệnh nhân được điều trị ung thư máu tại Viện Huyết học và truyền máu trung ương nhờ tế bào gốc máu dây rốn.

Theo Tiến sĩ Bạch Quốc Khánh - Phó viện trưởng Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương trong thời gian vừa qua, viện đã tiến hành hơn 150 ca ghép tế bào gốc tạo máu, trong đó có cả ghép tế bào tự thân và đồng loại. Tỷ lệ thành công lên đến 70 -80%. 

Tiến sĩ Bạch Quốc Khánh: Tôi xin được chia sẻ về phương pháp ghép tế bào gốc trong điều trị ung thư để tránh những hiểu nhầm, người bệnh cũng nghĩ rằng cứ ung thư ghép tế bào gốc là khỏi. 

Hiện nay điều trị ung thư vẫn là các phương pháp truyền thống là phẫu thuật, xạ trị, hóa chất và nội khoa. Đối với các bệnh ác tính điều trị bằng hóa chất để tiêu diệt tế bào ung thư, dùng hóa chất càng cao thì hiệu quả càng lớn. Nhưng hóa chất sử dụng liều cao ấy như con dao hai lưỡi, tác dụng chính mạnh bao nhiêu thì tác dụng phụ nhiều lên bấy nhiêu.

Chúng ta cần rõ ràng lợi ích của ghép tế bào gốc. Ghép tế bào gốc đồng loại còn có thêm áp dụng nữa mà người ta rất muốn sử dụng, đó là hiệu ứng ghép chống chủ. Tế bào chúng ta truyền vào trong cơ thể người bệnh nó sẽ coi cơ thể người bệnh là lạ, hủy hoại một số cơ quan trong cơ thể, gây ra một số biến chứng. 

Vì thế, người ta lợi dụng việc đó - phản ứng ghép chống chủ ghép cho bệnh nhân. Qua đó, người ta nhận thấy bệnh nhân ghép chống chủ đó sống trên 5 năm cao hơn. Bên cạnh ghép chống chủ đó, chúng tôi thường gọi là ghép chống ung thư, mầm tế bào gốc chúng ta truyền vào cơ thể bệnh nhân, khi gặp tế bào ung thư nó sẽ coi đó là tế bào lạ và sẽ tiêu diệt tế bào ung thư. Chính vì thế, đây được đánh giá là hiệu ứng đặc biệt của ghép tế bào gốc máu đồng loại.

Tiến sĩ Bạch Quốc Khánh: Trên thế giới họ đã làm đi tìm người hợp với bệnh nhân trong cộng đồng hoặc tìm tế bào gốc máu dây rốn. Tuy nhiên, tìm trong cộng đồng ở các nước khác đã làm nhưng rất tốn kém. Ví dụ như ở Đức họ có 4, 5 triệu người đăng ký mới hi vọng tìm được người cho phù hợp trong số người đó, Ở các nước khác, ít nhất có 500 nghìn người đăng ký. 

Còn ở Việt Nam khó hơn vì chi phí khi chúng ta làm xét nghiệm rất lớn và có một hạn chế nữa là khi có bệnh nhân phù hợp với tủy của họ, ta gọi họ đến thì họ bận họ đi công tác, họ không sống ở địa chỉ đó. Việc vận động người hiến cũng rất khó. Dù viện có kinh nghiệm trong hoạt đọng vận động hiến máu nhưng vẫn khó khả thi.

Tuy nhiên, Viện vẫn cố gắng tìm ra các phương pháp khác nhau, đó là thành lập một ngân hàng máu cuống rốn cộng đồng. Ngân hàng nay thay thế ngân hàng tế bào gốc từ tủy. Sau khi đi thăm quan, các bác sĩ thấy lợi ích của máu dây rốn cộng đồng. Viện đã quyết định thành lập ngân hàng tế bào gốc cộng đồng chuyển từ ngân hàng tế bào gốc dây rốn; chuyển từ dịch vụ sang cộng đồng. 

Vì dây rốn dịch vụ người ta gửi mình không dùng được cho người khác. Vận động bà mẹ sinh con hiến dây rốn tình nguyện, viện tiếp nhận các dây rốn đó để làm xét nghiệm rồi lưu trữ. Dây rốn hiến tình nguyện mới sử dụng được cho công đồng, tạo ra nhiều điểm mới cho bệnh nhân tiếp cận cơ hội sống.

Không chỉ ghép cho bệnh nhi mà ngày nay máu cuống rốn có thể ghép cho bệnh nhân là người lớn thậm chí bệnh nhân có khối lượng cơ thể lên đến cả 100 kg vẫn có thể thực hiện bằng phương pháp này. 

Điều đặc biệt, có 45 bệnh nhân đăng ký ghép tế bào gốc từ ngân hàng máu cuống rốn thì có đến 44 bệnh nhân có các kết quả xét nghiệm HLA phù hợp, có bệnh nhân phù hợp đến 70 mẫu. Như thế so với ghép tế bào gốc từ tủy sống thì cơ hội hòa hợp của bệnh nhân cao hơn rất nhiều. Việc vận động hiến máu dây rốn cũng dễ hơn vì không hiến máu dây rốn cũng bỏ đi.

- Xin cảm ơn bác sĩ!