Bệnh dại nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa

Ngành y tế khuyến cáo người dân khi bị động vật cắn tuyệt đối không tâm lý chủ quan, chờ theo dõi hay chờ kết quả xét nghiệm con vật rồi mới đến cơ sở y tế.

Theo thống kê của Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), trước năm 2024, mỗi năm nước ta ghi nhận khoảng 500.000 người bị chó cắn phải điều trị dự phòng bệnh dại. Đến năm 2025, con số này đã tăng lên khoảng 1,1 triệu người. 

Tính riêng 7 tháng đầu năm nay, cả nước tiếp tục ghi nhận hơn 500.000 trường hợp bị chó cắn. 

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trung bình mỗi năm tiếp nhận từ 30 đến 50 bệnh nhân mắc bệnh dại. Dù là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây từ động vật sang người qua vết cắn, cào và có tỷ lệ tử vong gần như 100% khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng, bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được can thiệp sớm.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ mắc bệnh dại cắn, cào cần được đánh giá nguy cơ và điều trị dự phòng sau phơi nhiễm càng sớm càng tốt.

Việc khởi động điều trị không nên trì hoãn để chờ kết quả xét nghiệm của con vật, chờ xử lý hay chờ xem con vật có chết hay không. 

Ngay sau khi bị cắn hoặc cào, người dân cần chủ động rửa kỹ vết thương bằng xà phòng và nước sạch liên tục trong ít nhất 15 phút, sau đó đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá mức độ nguy cơ và chỉ định tiêm vắc xin, huyết thanh kháng dại hoặc kháng thể đơn dòng nếu cần thiết. 

Trong trường hợp chó, mèo có thể theo dõi, việc nhốt giữ con vật dưới sự giám sát của cơ quan thú y trong 10 ngày giúp hỗ trợ đánh giá nguy cơ, tuy nhiên điều này không đồng nghĩa với việc người bị cắn phải chờ đủ 10 ngày mới đi khám hay tiêm phòng.

Số liệu thực tế cho thấy mỗi năm Việt Nam vẫn ghi nhận khoảng 70-100 trường hợp tử vong do dại. Riêng năm 2025, cả nước có 77 trường hợp tử vong tại 20 tỉnh, thành phố và hơn một triệu người phải điều trị dự phòng. 

Từ đầu năm đến ngày 12/9, cả nước ghi nhận 54 ca tử vong tại 21 tỉnh, thành phố (giảm 6 ca so với cùng kỳ năm 2025), trong đó riêng từ đầu tháng 9 đến nay đã ghi nhận thêm 8 ca tử vong. Hiện Việt Nam có tổng đàn chó, mèo hơn 7 triệu con. 

Mặc dù tỷ lệ tiêm vắc xin phòng dại cho đàn chó, mèo giai đoạn 2024-2025 đã đạt hơn 56% (tăng gần 17% so với trung bình 2022-2023), con số này vẫn chưa đạt ngưỡng 70% cần thiết để tạo miễn dịch quần thể và kiểm soát bệnh bền vững. 

Kiểm soát bệnh dại không chỉ dừng lại ở việc tiêm vắc xin cho người sau khi bị cắn, mà quản lý tổng đàn, tiêm phòng cho vật nuôi, kiểm soát động vật thả rông và xử lý đúng các trường hợp nghi mắc bệnh đều là những mắt xích quan trọng. 

Đây cũng là nội dung cốt lõi được đưa ra thảo luận tại Hội nghị tập huấn chuyên môn tiêu chuẩn quốc tế về trợ tử nhân đạo cho chó, mèo diễn ra ngày 18/9 trong khuôn khổ dự án thí điểm tại 14 phường ở Hà Nội.