Vì sao truyền thông y tế cực kỳ quan trọng?

Nâng cao hiệu quả truyền thông về công tác y tế là một trong những chiến lược hợp tác quan trọng giữa Bộ Thông tin truyền thông và Bộ Y tế. Báo Infonet xin trích đăng những bài phát biểu có ý nghĩa trong việc tăng cường hiệu quả tuyên truyền trong lĩnh vực y tế. 

Đây là những bài phát biểu nằm trong hội thảo Nâng cao hiệu quả truyền thông về công tác y tế.

Dưới đây là bài phát biểu của  ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng biên tập Báo Kinh tế nông thôn 
  
Y tế được xác định là công tác chăm sóc sức khỏe cho con người. Chăm sóc sức khỏe không có nghĩa chỉ là việc chẩn đoán, điều trị bệnh mà còn là phòng ngừa bệnh, thương tích, và các suy yếu về thể chất và tinh thần khác ở người. 

Chăm sóc sức khỏe được xác định là một yếu tố đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao sức khoẻ tổng quát và hạnh phúc của mọi người. Điều này được thể hiện rất rõ qua các lời chúc tụng nhân các dịp lễ, Tết.

Bởi vậy, lâu nay ở Hà Nội nhiều người truyền tai nhau: ở Hà Nội cần biết địa chỉ cụ thể 4 bệnh viện (Việt Đức nếu cần mổ xẻ, Bạch Mai với những ca bệnh nặng, K nếu không may mắc phải bệnh này và Bệnh viện phụ sản Trung ương dành cho bà mẹ, trẻ em). 

Tại sao vậy? Người ta lý giải, vì ở đây có nhiều bác sĩ giỏi đầu ngành, nhiều trang thiết bị hiện đại. Đây cũng là một cách truyền thông – tuyên truyền miệng thông qua thực tế. Và thực tế là, các bệnh viện này luôn quá tải do bệnh nhân khắp cả nước đổ về, dù là bệnh không nặng.

Vậy, để được chăm sóc sức khỏe tốt, cả hai phía, những người làm công tác y tế (thầy thuốc -  y, bác sĩ) và mọi người dân cần hiểu được trách nhiệm của cá nhân mình. Để cả người làm công tác y tế và mọi người dân hiểu được trách nhiệm của mình; để cán bộ y tế hiểu được tâm tư nguyện vọng của người dân và ngược lại, người dân hiểu được những công việc, những khó khăn mà ngành Y tế đang phải triển khai nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng thì công tác thông tin, tuyên truyền hay truyền thông đóng vai trò đặc biệt quan trọng, cần được ưu tiên.

Tại sao phải ưu tiên đối với truyền thông ? Có thể nêu mấy ý kiến sau: 

Thứ nhất, các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là trong thời đại Internet phát triển nhanh và mạnh như hiện nay thì việc lan tỏa thông tin là nhanh và rộng nhất. Nếu chỉ thông tin trong hội nghị thì chỉ có vài trăm người, nhiều thì vài ngàn người biết, nhưng cũng tin đó được đưa lên báo thì số người nhận được thông tin là vô cùng lớn và gần như ngay lập tức. 

Thứ hai, bằng việc phổ biến các thông tin chính xác, các phương tiện thông tin đại chúng sẽ định hướng được dư luận, giảm được những bức xúc không cần thiết. 

Thứ ba, với vai trò, chức năng của mình, các phương tiện thông tin đại chúng nói chung còn là công cụ giám sát, phản biện xã hội hiệu quả nhất; cổ vũ và nhân rộng những việc làm đúng, phê phán những việc chưa đúng. Tóm lại, khi làm tốt công tác truyền thông, mọi người hiểu và làm tốt việc mình phải làm trong tự chăm sóc sức khỏe bản thân, gia đình. Điều này sẽ giảm áp lực đối với ngành y, giảm chi phi cho cả gia đình và xã hội.

Truyền thông bao gồm nhiều loại hình: 

Thứ nhất, các cơ quan thông tấn báo chí có truyền hình, truyền thanh, báo và tạp chí in, báo và tạp chí điện tử truyền qua iternet. 

Thứ hai, các loại hình truyền thông cổ điển, như: Tuyên truyền miệng, tờ rơi, áp phích, pa nô, băng rôn, hội thảo, hội nghị, tập huấn,… 

Thứ ba, các loại hình truyền thông hiện đại qua Facebook, mạng xã hội,… Mỗi loại hình truyền thông đều có điểm mạnh yếu. Tốt nhất là sử dụng tổng hợp các loại hình, đặc biệt là các cơ quan truyền thông đại chúng vì ở các cơ quan này có đội ngũ phóng viên chuyên nghiệp, có trách nhiệm xã hội, có vai trò định hướng thông tin và nắm gữi nhiều loại truyền thông, cả báo chí in, cả báo chí điện tử có kết nối với mạng xã hội và Facebook. 

Thực tế những năm qua cho thấy, công tác truyền thông y tế đến người dân đã được Bộ Y tế quan tâm, được đầu tư và mở rộng. Mối quan hệ giữa Bộ với các cơ quan báo chí cũng được mở rộng. Nhờ vậy, người dân hiểu biết nhiều hơn về một số loại bệnh, như: Bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch, đột quỵ, gut, sốt xuất huyết, HIV/AIDS, lao,… những vấn đề mới phát sinh, như  các loại virut gây cúm gia cầm có thể lây sang người như H5N1, Ebola,… và phần nào hiểu về ngành Y tế, những khó khăn , thách thức của Ngành.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tỷ lệ dân số thiếu hiểu biết về các vấn đề sức khỏe, về ngành y là không nhỏ. Họ là ai? Xin thưa, họ những người dân sống ở nông thôn, nhất là nhóm dân tộc thiểu số ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, những người có căn bản giáo dục thấp, thu nhập thấp, người cao tuổi,… 

Với những người này, họ sẽ không hiểu hoặc hiểu không đúng về diễn tiến và nguyên nhân gây bệnh, không biết tự chăm sóc cũng như phòng tránh bệnh, thường tới phòng cấp cứu để chữa bệnh thông thường, không có thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ, chỉ đi khám khi bệnh đã nặng.

Thực tế cũng cho thấy các cơ quan quản lý của ngành Y tế cũng chưa có mối quan hệ chặt chẽ với báo chí. Có thể nêu mấy việc sau: Việc các cơ quan báo chí tiếp cận thông tin chính thống từ Bộ Y tế, khi cần giải thích về một vài sự việc khá khó khăn và chậm trễ. 

Thứ hai, Bộ Y tế chưa chủ động phối hợp với báo chí trong truyền thông nhiều lĩnh vực. 

Thứ ba, Bộ Y tế chưa chủ động phối hợp với cơ quan báo chí trong việc nâng cao kỹ năng thông tin chuyên ngành y tế cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên. Điều này dẫn đến việc không ít bài báo, cơ quan báo chí thông tin chưa đúng định hướng, chưa đúng chuyên môn.

Để có thể giải quyết một phần những bất cập trên, ngành y tế đã triển khai nhiều giải pháp nhằm làm cho công tác truyền thông đạt hiệu quả cao hơn. Nhân diễn đàn này, xin góp mấy ý kiến sau:

Thứ nhất, ngành Y tế các cấp, nhất là các cơ quan quản lý thường xuyên cung cấp thông tin về hoạt động khám chữa bệnh, công tác y tế dự phòng trên cơ sở các cuộc họp báo định kỳ. Tại đây, ngành Y tế sẽ tiếp nhận được thông tin từ cơ sở thông qua các nhà báo chuyên theo dõi, đưa tin về lĩnh vực này.

Thứ hai, ngành y tế các cấp chủ động cung cấp thông tin về những vấn đề mới trong phòng chống dịch bệnh bùng phát hoặc mới phát sinh cho các cơ quan báo chí với những định hướng rõ ràng, cụ thể.

Thứ ba, ngành Y tế chủ động phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức tập huấn nâng cao kỹ năng viết về đề tài y tế cho phóng viên, biên tập viên.

Thứ tư, ngành Y tế chủ động hỗ trợ một phần kinh phí cho các cơ quan báo chí để các cơ quan báo chí xây dựng trang, chuyên mục thường xuyên về nâng cao năng lực phòng, trị bệnh cho người dân. Cần chú ý tới những tờ báo có đối tượng ở nông thôn, miền núi.

Thứ năm, phối hợp với cơ quan báo chí lập đường dây nóng để tiếp cận kịp thời những thông tin từ cơ sở, qua đó có định hướng chỉ đạo kịp thời nhằm hạn chế những bức xúc không đáng có của người dân và dư luận.

Thứ sáu, ngành Y tế cần chủ động cùng các cơ quan báo chí cung cấp đầy đủ, minh bạch những thông tin về Ngành để người dân hiểu rõ những khó khăn, thách thức của Ngành trong thời kỳ hội nhập sâu rộng với thế giới hiện nay và những biến cố, tai biến y khoa có thể gặp phải trong quá trình chữa bệnh, phòng bệnh.

Thứ bảy, thông qua mạng iternet, qua các Facebook cá nhân và cơ quan, các nhà quản lý y tế có thể đối thoại trực tiếp với mọi người dân về các vấn đề nhằm tạo điều kiện để người dân hiểu rõ hơn những vấn đề còn vướng mắc.

Trên đây là một vài nhận xét và ý kiến đối với công tác truyền thông y tế của Báo Kinh tế nông thôn, tờ báo chuyên phục vụ đối tượng người dân sống ở nông thôn, còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế.