TS. Trần Đình Thiên: "Nền kinh tế đang trong tình trạng bất thường"

Nhận định này được TS.Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đưa ra tại hội thảo “Ngân hàng – Doanh nghiệp: Giải pháp dòng tiền” sáng 20/5.

Khó khăn đã tới đỉnh điểm

Số liệu công bố của VCCI quý I/2013 cho thấy, trong số 15.700 doanh nghiệp (DN) mới được thành lập, thì cũng có tới 15.000 DN dừng hoạt động và giải thể. Bà Phạm Thu Hằng – Phó Chủ tịch VCCI nhìn nhận, con số này cho thấy khó khăn của DN đã gần đến đỉnh điểm.

Dùng hình ảnh trừu tượng hơn, TS. Trần Đình Thiên ví “DN đang chết như rạ như sung”. Số lượng DN đóng cửa bình quân theo quý còn lớn hơn cả 2 năm trước gộp lại. Lâu nay DN và ngân hàng vẫn cùng “chiến tuyến”, nên khi DN gặp khó khăn thì ngân hàng cũng “lên bờ xuống ruộng”, vì có tiền cho vay ra không được.

Coi “sự ra đi của DN” là sự đau đớn, nuối tiếc vị chuyên gia này cho rằng, đã tới lúc chúng ta cần nhìn nhận lại, rằng chính DN là thành quả quan trọng nhất, thể hiện sự vươn lên của đất nước chứ không phải là những chỉ số tăng trưởng, hay xuất khẩu….

Ba tháng đầu năm số DN "chết", phá sản gần bằng số thành lập mới

 “Những dự báo về khả năng đến đáy và thoát đáy của nền kinh tế bắt đầu từ giữa năm 2013 đang trở nên xa thực tế hơn”. Trong quý I năm 2013 – năm được xem là bản lề của nền kinh tế: Hai yếu tố quyết định khôi phục tăng trưởng và ổn định vĩ mô – tăng trưởng tín dụng (0,03%) và thu chi ngân sách (16,7% và 18,5% dự toán cả năm) của quý I đều yếu hơn các năm trước

Cũng theo vị chuyên gia này, hoạch định chính sách hiện đang tồn tại nhiều rủi ro, số liệu thiếu sự chính xác, mỗi cơ quan đưa ra một con số khiến DN, người dân “hoa mắt” không biết nên tin vào con số nào. Ngay cả những chỉ số quan trọng mang tính đo lường như dự trữ ngoại hối, nợ xấu… cũng thiếu sự minh bạch.

Đơn cử, con số nợ xấu của Việt Nam thiếu sự rõ ràng, cơ quan trong nước công bố một số liệu, các tổ chức tài chính quốc tế nghiên cứu về Việt Nam lại đưa ra số liệu khác, nợ xấu ở Việt Nam chẳng biết là bao nhiêu, sai số có khi lên tới hàng ngàn tỷ.

 “Cơ sở số liệu của ta cãi nhau như mổ bò, không dám công khai con số thực cho thấy tình hình đang rất gay go. Có lẽ cần phải tiếp cận số liệu động chứ không phải tĩnh" - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nói thẳng.

Áp trần lãi vay để “kéo” niềm tin

Theo ông Trần Đình Thiên năm 2012 và đầu năm 2013 nền kinh tế vẫn trong tình trạng “bất thường”, thậm chí gay gắt hơn. Những vấn đề hiện tại không thể được giải quyết bằng cách nới lỏng chính sách tiền tệ và tài khóa mà phải có những giải pháp cụ thể.

 “Rõ ràng cơ chế điều hành tiền tệ hiện nay đang “đẩy” cái khó cho DN và người dân”- TS. Trần Đình Thiên nếu quan điểm. Trong khi cơ quan điều hành áp trần lãi suất huy động ở mức 7,5%/năm, thì lãi suất đầu ra lại đang được “thả”, khiến doanh nghiệp không thể tiếp cận được dòng vốn vay của ngân hàng do mặt bằng lãi suất này bị đẩy lên cao.

Ông Thiên cho rằng, hiệu ứng “ngược” của cơ chế điều hành này là làm suy yếu động cơ gửi tiền của người dân, hạn chế nỗ lực chống lạm phát, làm chậm quá trình tiếp cận vốn giá rẻ của DN, suy yếu nỗ lực phục hồi tăng trưởng.

"Một khi “bệnh” đã yếu thì phải chữa từ bên trong chứ không phải sơ sơ bên ngoài”- ông thẳng thắn. 

Những gói vay ưu đãi lãi suất thấp sẽ giúp DN vượt qua khó khăn

Trên thực tế, dù lãi suất huy động được dự báo giảm và các chỉ số kinh tế vĩ mô cho thấy vẫn còn dư địa để lãi suất tiếp tục giảm tạo điều kiện giảm lãi suất vay, nhưng số lượng DN tiếp cận được nguồn vốn vay rẻ là rất ít. Trong lúc này, những gói cho vay lãi suất thấp như gói tài trợ vốn lưu động trị giá 2000 tỷ của ngân hàng SeABank với lãi suất 9,9%/năm…  sẽ là giải pháp “cứu cánh” cho các DN vừa và nhỏ.

Hiến kế để hệ thống tài chính lấy lại niềm tin, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đề xuất phải áp ngay trần lãi suất cho vay thay vì áp trần lãi suất huy động hiện nay. Bên cạnh đó, cần gấp rút đặt ra một cơ chế giải quyết nợ xấu, tăng cường quản lý rủi ro và hệ thống quản trị doanh nghiệp.

Trước quan điểm nên hay không áp trần lãi suất cho vay, ông Nguyễn Viết Mạnh - Vụ trưởng Vụ tín dụng Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, NHNN đang tiến tới bỏ trần lãi suất tuy nhiên trong điều kiện hiện tại để ổn định kinh tế vĩ mô thì vẫn cần tới công cụ này.

Thời gian vừa qua, đường cong lãi suất đã trở lại theo thị trường thay vì dạng đường thẳng như trước đây. Hàng loạt các ngân hàng giảm lãi suất xuống dưới mức trần 7,5% thay vì lách luật để cạnh tranh lãi suất.

Ông Mạnh cũng cho rằng, mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2013 ở mức 12% là hoàn toàn khả thi. “Hiện tại do cầu thị trường yếu và bản thân các DN cũng chưa đủ lực, do đó tăng trưởng tín dụng không cao chứ không phải hoàn toàn do khó tiếp cận nguồn vốn của ngân hàng".