Phân loại rác tại nguồn bắt đầu từ những vỏ hộp sữa

Với lượng tiêu thụ hàng tỷ vỏ hộp giấy mỗi năm, Việt Nam đang sở hữu một kho tài nguyên tái chế đáng kể. 

Thông qua quy trình xử lý hiện đại, các thành phần cấu tạo nên vỏ hộp giấy sẽ được tách lọc và tái sinh: sợi bột giấy chất lượng cao được thu hồi để tiếp tục vòng đời mới, trong khi các thành phần hỗn hợp còn lại được chuyển hóa thành những sản phẩm hữu ích như tấm lợp sinh thái, ván ép chịu lực hay đồ dùng văn phòng phẩm. 

Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ tỷ lệ tái chế hiện nay vẫn chưa tương xứng, khiến nguồn nguyên liệu quý giá này chưa được khai thác tối đa để phục vụ nền kinh tế tuần hoàn. 

Tại TPHCM, một trong những đô thị có mật độ dân cư và lượng phát thải sinh hoạt lớn nhất cả nước, vỏ hộp đựng đồ uống đang trở thành một thách thức đáng kể trong dòng rác thải mỗi ngày.

Dù là loại vật liệu có khả năng tái chế cao, đây lại là nhóm hiện đang có tỷ lệ phân loại tại nguồn thấp. 

Thực trạng này chủ yếu do thói quen phân loại của người dân chưa được thiết lập và hệ thống thu gom chuyên biệt chưa đủ đồng bộ để tạo ra một quy trình khép kín hiệu quả.

Chương trình "Thu gom vỏ hộp giấy trong cộng đồng" do Tetra Pak khởi xướng hiện đang được triển khai thí điểm tại 16 trường học ở TPHCM nhằm giải quyết thực trạng này. 

Bên cạnh các hoạt động nâng cao ý thức trong cộng đồng nói chung, hoạt động này mở rộng trọng tâm sang học sinh, lực lượng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen thu gom và tái chế ngay từ sớm.

Quy trình mà học sinh được hướng dẫn chỉ gói trong 4 bước: Uống sạch - Nhét ống hút- Đóng nắp- Đập dẹt. Mỗi hành động chỉ mất vài giây, nhưng tạo ra sự khác biệt lớn: vỏ hộp được xử lý đúng cách sẽ tiết kiệm không gian chứa đựng và trở thành nguyên liệu có giá trị cho chuỗi tái chế.

Điều làm cho chương trình này khác biệt là cách nó được thiết kế như một vòng lặp hoàn chỉnh: kết nối nhà trường, đội ngũ thu gom và đối tác tái chế thành một chuỗi liên tục, nơi vỏ hộp đi từ tay học sinh đến nhà máy và quay lại phục vụ cộng đồng dưới hình hài những sản phẩm mới.

Trước chương trình "Thu gom vỏ hộp giấy trong cộng đồng", Tetra Pak đã triển khai Chương trình Tái chế Học đường tại Bắc Ninh, Bình Dương, phủ rộng gần 1.200 trường học. Chương trình tiếp tục mở rộng với mục tiêu thu hẹp khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế tái chế.

Bà Bùi Duyên, Giám đốc Doanh nghiệp xã hội Truyền thông Thay đổi hành vi hướng tới Phát triển Bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam), đơn vị đồng hành triển khai chương trình cho biết, qua chương trình, chúng tôi không chỉ hướng dẫn học sinh phân loại rác mà còn khơi gợi vai trò của các em như những người bảo vệ thành phố.

Bằng các công cụ trực quan như thùng thu gom chuyên dụng, poster và trò chơi tương tác, việc xử lý đúng một vỏ hộp sữa trở thành trải nghiệm đầy cảm hứng thay vì một nghĩa vụ khô khan. 

Sự thay đổi thực sự bắt đầu khi trẻ mang thói quen này về nhà và hướng dẫn lại cha mẹ cách xử lý vỏ hộp. Những tác động nhỏ từ mỗi gia đình sẽ dần lan tỏa ra từng con hẻm, khu phố, tạo nên một cộng đồng sống có trách nhiệm và bền vững với môi trường.