Trên "thông", dưới "siết"

Giữa chính sách và Luật Đất đai vẫn có những khoảng "vênh" Ảnh: Quỳnh Anh

Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI), kết quả rà soát các quy định hiện hành của 16 luật và các văn bản hướng dẫn đã phát hiện một số bất cập, vướng mắc điển hình liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp. Bên cạnh đó là một số quy định pháp luật chưa bảo đảm quyền tự do kinh doanh và tạo thuận lợi cho việc gia nhập thị trường.

Về tiếp cận đất đai, các quy định hiện hành vẫn hạn chế doanh nghiệp về các hình thức trả tiền thuê đất một lần trong toàn bộ quá trình thuê không những làm hạn chế quyền bình đẳng khi tiếp cận đất đai, mà còn chưa bảo đảm tối đa quyền của các doanh nghiệp trong quá trình sử dụng đất.

Quy định về quyền sử dụng đất có phân biệt giữa hình thức thuê đất trả tiền thuê hàng năm và trả tiền thuê một lần khiến các doanh nghiệp khó tiếp cận vốn từ các tổ chức tín dụng hình thành từ đất đai do không thể được dùng quyền sử dụng đất trong các giao dịch dân sự về đất đai.

GS. Đặng Hùng Võ - nguyên thứ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường cho rằng, luật hiện nay không ăn nhập với chính sách. Ông Võ đưa ra ví dụ, Luật Xây dựng và Luật Đất đai được thông qua cùng một kỳ họp Quốc hội nhưng không ăn nhập với nhau.

"Đến giờ chúng ta cứ đổi mới liên tục là không hay. Có thể thấy ý tưởng là tốt nhưng đối với cuộc sống hiện nay là không tốt, cách làm đó làm cho hệ thống đầu tư pháp luật bị méo. Trong sửa đổi pháp luật đất đai ta chưa có lý luận kinh tế đất đai, ta thường bước từng ngắn, mỗi lần chỉnh sửa chỉ một chút"- ông Võ bình luận.

Một vấn đề khác là các các luật cũng chưa quy định rõ trường hợp hoạt động đầu tư, kinh doanh của nhà đầu tư nước ngoài trong ngành hoặc phân ngành dịch vụ “chưa cam kết” hoặc không được liệt kê trong biểu cam kết WTO nên một số DN không được đăng ký kinh doanh ngành nghề trong lĩnh vực đầu tư có điều kiện. Bên cạnh đó, quyền tiếp cận vốn bị hạn chế, thiếu khung pháp lý để huy động nguồn vốn có tiềm năng, ví dụ vốn đầu tư gián tiếp. Còn phân biệt đối xử, chưa đảm bảo bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, các tổ chức và cá nhân trong đầu tư,…

Theo luật sư Trần Hữu Huỳnh – Trưởng ban pháp chế VCCI thì hiện vẫn còn những bất cập, vướng mắc của các quy định pháp luật hiện hành như: bảo đảm chưa tốt quyền tư do kinh doanh, tạo thuận lợi cho việc gia nhập thị trường. Nhiều quy định thủ tục thiếu minh bạch, không thống nhất giữa luật chung và luật chuyên ngành, không thống nhất giữa luật và văn bản dưới luật.

Ông Huỳnh ví dụ khi Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư “mở” thì các luật chuyên ngành lại “đóng”, hoặc có tình trạng luật của Quốc hội, văn bản của Chính phủ thì quy định thông thoáng, nhưng văn bản của các cơ quan cấp dưới lại siết chặt lại bằng các loại thủ tục phiền hà không đáng có.

Với việc phân tích chi tiết những khiếm khuyết của từng luật và hệ thống văn bản hướng dẫn, báo cáo đưa ra khuyến nghị Quốc hội cần đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh sửa đổi các luật được rà soát trong kỳ họp lần này.

Phương Thu