Trẻ biến dạng khuôn mặt vì thở bằng miệng thường xuyên

Đến khám tại bệnh viện, bé Nguyễn Tuấn Th. (5 tuổi quê Phú Thọ) được bác sĩ chẩn đoán phì đại VA biến chứng. Mẹ của bé Th, cho biết bé rất khó ngủ, nghiến răng khi ngủ, ngủ ngáy, ngủ không yên giấc, thường giật mình, đái dầm.

Khi khám, bác sĩ cho biết bé còn bị rối loạn phát triển khối xương mặt do trẻ thường xuyên thở miệng, mũi ít được sử dụng nên qua nhiều năm chóp mũi trở nên nhỏ hơn, mũi tẹt, trán dô. Mặt dài, hàm trên vẩu, răng hàm trên mọc lởm chởm, hàm dưới hẹp, luôn hở miệng, vẻ mặt kém nhanh nhẹn.

Soi VA bị phì đại độ III, che lấp dưới 75% cửa mũi sau, bé nghẹt mũi thường xuyên khiến nước mũi trở thành đục.

Theo PGS Nguyễn Thị Hoài An - Giám đốc BV Đa khoa An Việt, VA là tổ chức nhiều tế bào bạch cầu, không khí vào phổi phải qua VA. Vì vậy, tất cả các vi khuẩn vào từ mũi và từ miệng đều phải xuyên qua VA, nếu không khí chứa vi khuẩn vào mũi, đi ngang qua VA vi khuẩn sẽ bám vào VA dễ dàng nhờ diện tiếp xúc rộng của nó.

Các tế bào bạch cầu chực sẵn, “bắt” vi khuẩn. Nếu trẻ có sức đề kháng suy yếu thì vi khuẩn sẽ xâm nhập toàn bộ VA, bạch cầu không đủ sức “bắt” tất cả vi khuẩn, chúng sẽ bám và cư trú tại VA, sinh sôi nảy nở và gây viêm VA.

Trẻ bị viêm VA có các biểu hiện như bị sốt, sổ mũi, ho, có khi rối loạn tiêu hóa, thậm chí trẻ bị động kinh.

PGS Nguyễn Thị Hoài An khám cho trẻ.

Nếu viêm VA kéo dài, thể tích của VA sẽ tăng lên gây hẹp cửa mũi sau. Do đó sẽ làm giảm lượng không khí ra vào phổi, dẫn đến thiếu oxy cung cấp cho não. Để thở được, trẻ phải thở bằng miệng và lâu dần ảnh hưởng tới xương hàm, thay đổi gương mặt.

PGS An còn cho biết thêm, biến chứng của viêm VA gây bít tắc lỗ thông khí vào tai giữa, gây viêm tai giữa cấp, viêm tai giữa mủ, thủng nhĩ, nếu không điều trị sẽ dẫn đến giảm thính lực.

PGS An chia sẻ, nhiều trẻ 5, 6 tuổi đến khám với gương mặt đã bị thay đổi vì viêm VA trẻ thở bằng miệng quá lâu nhưng cha mẹ không để ý tới. Khi thấy con đi học thường ngủ gà ngủ gật, nói như ngạt mũi thì mới cho con đi khám. Lúc này trẻ đã có biểu hiện biến dạng xương hàm, bác sĩ cũng lấy làm tiếc.

Theo PGS An, bình thường để hít thở con người thở bằng mũi và một phần qua miệng khi tập thể dục,nói, đọc. Thở là yếu tố quyết định hoạt động của xương hàm, lưỡi và đầu.

Khi thở bằng mũi tạo nên áp lực để phổi có thể hấp thu oxy nhiều hơn và cân bằng độ pH trong máu. Thở qua mũi kích thích hướng tâm hệ thần kinh và điều chỉnh thông khí qua mũi. Thở bằng mũi thì hốc mũi và các xoang sẽ lọc và làm ấm không khí trước khi đưa chúng vào phổi, lớp nhầy ở hệ hô hấp cũng làm sạch không khí, giữ lại virus, vi khuẩn trước khi đưa không khí và khí quản xuống phổi.

Nhưng khi thở bằng miệng thì hoạt động trên không còn. Vì vậy, thở bằng miệng không tốt cho sức khỏe.

Đặc biệt, thở bằng miệng còn gây ra hiện tượng ngưng thở khi ngủ, các vấn đề tim mạch. Ở trẻ nhỏ khi thở bằng miệng trẻ có thể bị biến dạng xương hàm mặt.

Theo PGS An khi bạn thở bằng miệng trong thời gian dài sẽ khiến cho vị trí môi trên kéo lên cao và hàm dưới giữ ở tư thế mở, lưỡi hạ thấp xuống sàn miệng và bị đẩy ra trước để cho phép một lượng lớn không khí có thể đi qua.

Thở bằng miệng lâu khiến cho các cơ liên quan đến lưỡi và các xương mặt bị ảnh hưởng  dẫn đến sự tạo hình lại từ từ các xương này, gây ra các biến dạng hệ thống răng mặt.

PGS An cho biết, khi trẻ viêm VA cha mẹ cần lưu ý theo dõi trẻ. Nếu thấy trẻ ngủ không ngon thở bằng miệng cần đi khám. Nếu cần nạo VA bác sĩ sẽ nạo. Nạo VA được chỉ định cho những em bé bị viêm VA lặp đi, lặp lại từ 4 lần /năm, trẻ bị viêm VA gây biến chứng viêm tai giữa gây viêm tai giữa ứ dịch dẫn đến nghe kém, viêm xoang.

BS An cho biết, hiện nay phương pháp nạo VA đã an toàn hơn. Bác sĩ An cho biết trước đây người ta nạo VA thường dùng thìa nạo thông thường có thể gây tê tại chỗ nhưng nhược điểm chân VA bám dai, chui sâu trong mũi thì dụng cụ này không lấy được hết VA.

10 năm trở lại đây người ta dùng thiết bị khác, đó là dao plasma – thiết bị để nạo VA tốt, không gây chảy máu.

K.Chi