Tố lừa đảo 15.000 tỷ bằng tiền ảo iFan: Tiền ảo "vô hình", ai ham nấy chịu?

Tiền ảo "vô hình"

Vụ việc người dân thành phố Hồ Chí Minh kéo đến trụ sở Công ty Cổ phần Modern Tech vào chiều 08/04 tố công ty huy động trái phép 15.000 tỷ đồng bằng việc phát hành tiền ảo IFan, lôi kéo người dân tham gia bằng hình thức đa cấp với cam kết lợi nhuận thấp nhất 48%/tháng, thời gian hoàn vốn tối đa 4 tháng đang gây rúng động dư luận.

Hiện chưa có kết luận của cơ quan điều tra nhưng theo thông tin do người dân cung cấp, vụ việc này vừa mang dáng dấp của mô hình kinh doanh đa cấp, vừa có yếu tố tiền ảo (tiền kỹ thuật số). Trong khi ở Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chưa công nhận tiền ảo là một loại tài sản.

Trao đổi với PV Infonet, đại diện truyền thông của Ngân hàng Nhà nước cho biết cơ quan này đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo người dân về tính hợp pháp của loại hình tiền ảo. Hiện tại NHNN đang phối hợp với các bộ ngành phối hợp soạn thảo thông tư về quản lý tiền ảo.

Trả lời chất vấn trước Quốc hội tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XII, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng cũng khẳng định Việt Nam chưa công nhận tính hợp pháp của loại hình tiền ảo.

Liên quan đến yếu tố bán hàng đa cấp trong vụ việc của Công ty Modern Tech  thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Công thương, trao đổi với PV Infonet, ông Đinh Anh Tuấn, Cục phó Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) cho rằng vụ việc này thực chất là lừa đảo qua mạng, do đó thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Công an.

Theo Luật sư Nguyễn Minh Anh (đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), theo quy định của pháp luật, trong trường hợp này không thể nói Modern Tech bán hàng đa cấp. Lý do là Nghị định số 42 năm 2014, được sửa đổi bổ sung bằng Nghị định số 40 năm 2018 quy định về quản lý kinh doanh bán hàng đa cấp, chỉ áp dụng đối với lĩnh vực bán hàng đa cấp là hàng hóa, trong khi tiền ảo không được coi là một loại hàng hóa, nên không thuộc quản lý của Nghị định này.

Người dân căng băng rôn trước Công ty Modern Tech chiều 08/04.

Lỗi do tâm lý bầy đàn?

Trở lại với vụ việc tiền ảo của Modern Tech đang nóng dư luận, công ty Modern Tech tự giới thiệu bằng những lời lẽ có cánh, cho rằng đây là công ty "chuyên nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ mới vào đời sống thực tế đã mạnh dạn đưa ứng dụng blockchain trong ngành giải trí vào Việt Nam bằng việc ký kết hợp tác với công ty công nghệ iFan tại Singapore. Theo Luật sư Nguyễn Minh Anh, pháp luật Việt Nam hiện không coi tiền ảo là một loại tài sản hay quyền tài sản. Tuy nhiên, có thông tin cho rằng tiền ảo được phát hành tại Singapore, trong khi pháp luật của Singapore lại thừa nhận tính hợp pháp đối với tiền ảo.

“Giả sử hoạt động việc phát hành này là hợp pháp (tại Singapore) thì tại Việt Nam khi chưa có hành lang pháp lý cho loại hình này, người chơi đều phải tự chịu trách nhiệm về hoạt động đầu tư của mình,” Luật sư Nguyễn Minh Anh nói.

Tuy nhiên, Luật sư Nguyễn Minh Anh cho rằng cơ quan chức năng cần điều tra làm rõ xem thực sự hoạt động phát hành này có đúng hay không, ví dụ có công nghệ nền tảng blockchain hay không, đây là nền tảng công nghệ mà không ai có thể can thiệp vào, kể cả cha đẻ của nó. Chẳng hạn, nếu phát hành 20 triệu tiền ảo, người chơi chỉ được phép “đào” trong số 20 triệu tiền ảo đó, nếu đã nhân ra tức là lừa đảo.

“Ngoài ra phải xem hoạt động của họ (Modern Tech) có đúng theo dạng phát hành hay không. Nếu có dấu hiệu tham gia đầu tư và được cam kết lợi nhuận bao nhiêu phần trăm thì rõ ràng có dấu hiệu lừa đảo, bởi khi phát hành, nhà phát hành sẽ đưa ra mức giá ban đầu chứ không phải là mức giá “vòng vèo” qua bao nhiêu người”, Luật sư Nguyễn Minh Anh nói.

Ngay cả việc Modern Tech phát hành đúng theo luật (tại Singapore), nhưng cách thức vận dụng lại sai luật thì cũng có thể có dấu hiệu của tội Lừa đảo hay Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Còn nếu họ làm đúng theo quy định của pháp luật, khi mức giá tiền ảo giảm xuống là chuyện bình thường và người chơi (nhà đầu tư) buộc phải chịu hậu quả về hành vi của mình theo quy định của pháp luật nước sở tại cho phép phát hành đồng tiền.

Trong quá trình đó, nhà phát hành sử dụng hành vi bất hợp pháp để kêu gọi, chiếm đoạt tiền thì rõ ràng là hành vi lừa đảo. Tuy nhiên ông Nguyễn Minh Anh cũng cho rằng đúng hay sai thì còn chờ vào kết luận của cơ quan điều tra.

 “Cần phải xem đây là hình thức đầu tư tiền ảo phát hành tại Singapore hay chỉ mượn danh bên Singapore để hoạt động chủ yếu ở Việt Nam. Đồng thời cần phải xem xét có dấu hiệu lừa đảo theo mô hình tiền ảo kinh doanh theo phương thức đa cấp hay không. Cùng với đó là xem xét công ty mẹ bên Singapore có được phép phát hành tiền ảo hay không, hay đưa ra thông tin giả để lừa dối khách hàng ở Việt Nam”.

Cùng với đó, ông Nguyễn Minh Anh cũng cho rằng cần có sự cảnh báo người tham gia ở Việt Nam, không nên tham gia theo tâm lý bầy đàn bởi chính họ không hiểu biết pháp luật nên cũng có một phần lỗi của họ trong việc này. Đây cũng là lý do chỉ trong thời gian ngắn số tiền huy động có thể đã lên đến con số 15 nghìn tỷ đồng.