Thúc đẩy đàm phán thực chất để sớm có COC

Tham dự EAMF-3 có hơn 100 đại biểu đại diện Chính phủ, các chuyên gia, học giả và nhà nghiên cứu đến từ 18 nước thuộc khuôn khổ Cấp cao Đông Á (EAS), gồm 10 nước ASEAN và 8 nước đối tác (Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zealand, Nga và Mỹ). Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh, Trưởng đoàn Việt Nam tham dự diễn đàn đã có phát biểu khai mạc dẫn đề và kết luận hội nghị.

Trưởng đoàn 10 nước ASEAN và 8 nước đối thoại tham dự EAMF-3 (Ảnh: HC)

Qua trao đổi, các nước đều đánh giá cao những kết quả bước đầu đạt được tại 2 kỳ hội nghị trước của EAMF. Trong bối cảnh tình hình các vùng biển trong khu vực gần đây tiếp tục diễn biến phức tạp, EAMF đã và đang phát huy vai trò là diễn đàn thúc đẩy đối thoại và xây dựng lòng tin về an ninh biển.

Tuy nhiên, để thực sự đóng góp hữu hiệu hơn nữa, EAMF cần chủ động, tích cực đề xuất các khuyến nghị chính sách thiết thực, sát với các những nội dung hợp tác của ASEAN với các nước đối tác, góp phần hỗ trợ khu vực trong việc ứng phó kịp thời với những thách thức đặt ra, bảo vệ được môi trường hòa bình, ổn định và tạo dựng được lòng tin.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Quang Vinh, EAMF-3 kế thừa và phát huy những mục tiêu đã đặt ra từ trước như tạo môi trường hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở khu vực, xác định những lĩnh vực hợp tác và tạo khung chính trị cho hợp tác biển. Đồng thời tiếp tục đổi mới, nhấn mạnh hơn vào các hoạt động cụ thể nhằm bảo đảm cho luật pháp quốc tế, Công ước luật biển thực sự được áp dụng trên thực tế.

EAMF-5 thu hút nhiều sự quan tâm của các nước trong khu vực (Ảnh: HC)

Các đại biểu cũng nhấn mạnh, khu vực này cần có các biện pháp hợp tác nhằm  phó tốt hơn với những sự cố như thiên tai hay tai nạn liên quan đến an ninh, an toàn hàng hải. Diễn đàn cũng chia sẻ kinh nghiệm về cứu trợ nhân đạo và tìm kiếm, cứu hộ liên quan đến cơn bão Hải Yến hay vụ tai nạn máy bay MH370.

Đối với các lĩnh vực hợp tác cụ thể, các nước tập trung vào một số lĩnh vực thiết thực, được nhiều nước quan tâm và có tác dụng tích cực trong việc tăng cường xây dựng lòng tin, cứu trợ nhân đạo, tìm kiếm cứu nạn, trong đó có việc hỗ trợ và đối xử nhân đạo với ngư dân và thiết lập cơ sở đường dây nóng cũng như các hoạt động nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường biển và nguồn lợi hải sản, hợp tác đánh bắt cá...

Nhân dịp 20 năm thực hiện UNCLOS, các nước cũng đánh giá về việc thực hiện UNCLOS ở khu vực, nhấn mạnh về các nguyên tắc, quy định của UNCLOS có thể được áp dụng tại khu vực; chia sẻ về các kinh nghiệm thực hiện cũng như trao đổi về hướng hợp tác để đảm bảo thực hiện hiệu quả UNCLOS trong bối cảnh diễn biến phức tạp trên biển ở khu vực hiện nay.

Đại biểu Trung Quốc cùng đại biểu 18 nước tham dự EAMF-3 (Ảnh: HC)

Theo đó, bảo đảm hòa bình, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở Biển Đông là trọng tâm ưu tiên của EAMF: Để làm được như vậy, EAMF đề cao việc tuân thủ nghiêm túc luật pháp quốc tế, UNCLOS cũng như các cam kết khu vực, đặc biệt là thực thực hiện đầy đủ và hiệu quả Bộ Quy tắc ứng xử DOC, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không đe dọa hay sử dụng vũ lực. Các nước đặc biệt nhấn mạnh việc thực hiện kiềm chế, ngăn ngừa việc tái diễn các vụ việc phức tạp ở Biển Đông.

Theo đó, các đại biểu hoan nghênh việc ASEAN và Trung Quốc sớm đi vào bàn việc cụ thể hóa các quy định tại Điều 5 của DOC về thực hiện kiềm chế và không có hành động làm phức tạp tình hình; đồng thời thúc đẩy thương lượng thực chất để sớm có Bộ Quy tắc COC. Các nước cũng nhấn mạnh sự cần thiết có cơ chế bảo đảm thực hiện cũng như có hoạt động hợp tác thiết thực để xây dựng lòng tin, ngăn ngừa và quản lý sự cố như tìm kiếm cứu nạn và hỗ trợ nhân đạo cho tàu thuyền đi biển gặp nạn, trong đó có đối xử nhân đạo với ngư dân, thiết lập đường dây nóng.

Theo Ban tổ chức, đoàn Việt Nam đã làm tốt vai trò vừa là nước chủ nhà, điều hành thảo luận tại Diễn đàn Biển ASEAN lần 5 (AMF-5) và EAMF-3 diễn ra trong hai ngày 27 – 28/8, vừa có những đóng góp cụ thể, thiết thực trong vai trò là một thành viên tích cực. Các đề xuất chủ đề cho hai diễn đàn lần này phù hợp với tình hình khu vực và sự quan tâm chung của các nước tham dự, được các nước đánh giá cao, góp phần thúc đẩy hợp tác về bảo đảm an ninh và xây dựng lòng tin ở khu vực.

Đại biểu Nga - Mỹ trao đổi tại EAMF-3 (Ảnh: HC)

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh đánh giá cao kết quả của AMF-5 và EAMF-3, nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình, ổn định, an ninh an toàn và tự do hàng hải, cũng như đánh giá cao nỗ lực của các nước, nhất là trước các diễn biến phức tạp ở khu vực. Ôngg chia sẻ với phát biểu của các nước về sự cần thiết tăng cường xây dựng lòng tin, thực hiện kiềm chế, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không đe dọa hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, tuân thủ luật pháp quốc tế và Công ước Luật biển của Liên hợp quốc, ngăn ngừa và quản lý các sự cố trên biển...

Thứ trưởng Phạm Quang Vinh cho rằng, xây dựng lòng tin là cơ sở quan trọng cho việc thúc đẩy hợp tác biển, trong đó có các lĩnh vực như quản lý thảm họa, hỗ trợ nhân đạo, tìm kiếm và cứu nạn… Đồng thời, AMF và EAMF cần tiếp tục phát huy vai trò là kênh bổ trợ cho các diễn đàn hiện có, đặc biệt trong các vấn đề chiến lược và liên ngành, với ASEAN đóng vai trò trung tâm. Theo đó, các kết quả và kiến nghị của các diễn đàn cần được chia sẻ và gắn kết với các kênh chính thức của ASEAN.