Thu hút FDI: "Họ không đến đây để làm từ thiện”

Theo GS. TS Nguyễn Mại, Chủ tịch hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, khi đánh giá về đầu tư nước ngoài phải xuất phát từ quan điểm lịch sử. Việt Nam khởi đầu rất bỡ ngỡ, trải qua nhiều thăng trầm, nhưng đến nay đầu tư nước ngoài có đóng góp lớn cho sự phát triển.

Trước những vụ việc tiêu cực rộ lên gần đây như tình trạng chuyển giá để trốn thuế, đình công hoãn công gia tăng, hay vấn nạn nhiễm môi trường sông Thị Vải, song Đồng Nai… GS Mại gọi đó là “một thực trạng”. Và đánh giá “số doanh nghiệp đầu tư nước ngoài sử dụng thiết bị cũ gây ô nhiễm, chuyển giá… chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ”. Theo GS Mại, những tồn tại trên do chậm về chính sách và cần sớm lấp lỗ hổng về chính sách. Vấn đề quan trọng hiện nay theo vị GS này là “phải thay đổi tư duy”.

Phê phán lối tư duy ỉ lại, Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Dương Anh Điền đề cao vai trò của nội lực. “Muốn thu hút tốt trước tiên phải chăm lo chính bản thân chúng ta. Quan trọng phải đảm bảo lợi ích cho cả hai bên. Họ đến để đầu tư chứ không phải làm từ thiện”.

Muốn thu hút đầu tư, việc thay đổi chính sách phải tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài. Ảnh minh họa

Theo ông Điền, muốn thu hút được đầu tư cần lựa chọn địa bàn để làm hạ tầng cho thật tốt. Để chứng minh điều này, ông nêu một ví dụ cụ thể, sau khi có sân bay Cát Bi tại Hải Phòng, một nhà đầu tư nước ngoài đã đặt vấn đề muốn xây dựng một nhà máy sản xuất điện thoại, vì thành phố này đã có sân bay.

Quốc gia có số lượng và số vốn đầu tư vào Việt Nam hàng đầu là Nhật Bản, mà theo Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Đoàn Xuân Hưng thì doanh nghiệp Nhật Bản đang hướng tới thị trường Việt Nam từ lợi ích kinh tế và ràng buộc các mối quan hệ khác.

Tuy nhiên ông Hưng cũng khuyến cáo sự cạnh tranh sẽ rất quyết liệt với các nước. Bởi hàng trăm doanh nghiệp Nhật Bản đang tìm cơ hội tại Thái Lan, Myanma, Maylaixia… Để tăng sức hút đầu tư hơn nữa thì phải xử lý tốt chính sách đầu tư, thủ tục hành chính, cải tiến kênh xúc tiến đầu tư…

Đề cập đến vấn đề chính sách, một đại diện đến từ Nhật Bản cho biết, khi đầu tư tại Việt Nam họ phải đối mặt với chính sách thay đổi thường xuyên. Đồng thời bị quy định bởi thủ tục hành chính rườm rà, nhiều khi phải nhờ can thiệp ở cấp cao hơn là Thủ tướng Chính phủ. Vị đại diện này cũng mong nhận được sự quan tâm chăm sóc, để ý đến những khó khăn họ gặp phải trong quá trình đầu tư sau khi cấp phép.

Phó Chủ tịch UBND TP HCM Lê Mạnh Hà cũng phản ánh tình trạng cấp phép đầu tư, giấy chứng nhận đầu tư thường không đúng hạn. Ý kiến thẩm tra từ các bộ thường vượt quá 15 ngày theo quy định. Khắc phục tình trạng này, ông Hà đề nghị nếu vượt quá thời gian quy định, địa phương sẽ cấp phép cho nhà đầu tư.

“Luật chuyên ngành hiện còn chồng chéo. Sau khi cấp phép lại thiếu chế tài, nếu có thì lại quá chặt mà không cần thiết”. Theo ông Hà, khi thay đổi bất kể chính sách gì đều phải thăm dò thật kỹ, đưa ra ưu điểm cụ thể để điều chỉnh. Nếu không sẽ ảnh hưởng lớn đến thu hút đầu tư nước ngoài. Vị Phó Chủ tịch đưa ra ví dụ với dự án từ 100 triệu USD trở lên Bộ sẽ phải trình Chính phủ. Sự thay đổi này cần phải hết sức cân nhắc vì điều này là thay đổi rất lớn về chính sách nên phải thận trọng.

Nhiều ý kiến cũng phàn nàn trước thực trạng “kiến nghị nhiều nhưng không được giải quyết”.  Trưởng BQL KCN Bà Rịa Vũng Tàu Lê Minh Châu cho biết, trước đây khi còn tồn tại BQL KCN Việt Nam, những kiến nghị thường được giải quyết ngay. Nhưng thời gian gần đây nhiều kiến nghị nhiều đã không được giải quyết lại chủ yếu bị “cắt đi là chính”.

Ông Châu dẫn dụ việc cấp GCN sở hữu công trình trước đây BQL cấp, khi sửa lại thì giao cho Bộ TN&MT, nhưng Bộ này cũng chẳng cấp nên nhà đầu tư gặp nhiều khó khăn. Hay thực trạng doanh nghiệp vào KCN giờ phải đóng thuế giống y như bên ngoài, chẳng được lợi gì.