Thanh tra ACV: Hàng loạt sai phạm vì vừa đá bóng vừa thổi còi

Theo báo cáo của ACV, giai đoạn từ tháng 3/2012 đến tháng 12/2016, ACV đầu tư, xây dựng 85 dự án (có mức đầu tư trên 15 tỷ đồng) với tổng mức đầu tư các dự án là 42.140 tỷ đồng.

Trong số đó, giá trị đầu tư bằng NSNN là 1.421 tỷ đồng; vốn trái phiếu Chính phủ 4.221 tỷ đồng; vốn ODA 12.443 tỷ đồng; vốn của ACV là 24.000 tỷ đồng.

Theo Kết luận thanh tra số 5045/KL –BGTVT của Bộ Giao thông Vận tải về trách nhiệm huy động, quản lý, sử dụng vốn đầu tư do Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) quản lý, ACV là doanh nghiệp cổ phần, vốn nhà nước chiếm 95,4%; vốn đầu tư của ACV chủ yếu là vốn nhà nước. Vì vậy, các dự án của ACV vừa là cấp quyết định đầu tư, chủ đầu tư thực hiện dự án, vừa là đơn vị tiếp nhận dự án trong giai đoạn khai thác có thể dẫn đến thiếu khách quan trong khâu quản lý đầu tư xây dựng công trình.

Kết luận thanh tra nêu rõ, các dự án xây dựng do ACV đầu tư đã thực hiện cơ bản theo các trình tự, thủ tục quy định về quản lý đầu tư xây dựng công trình. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện còn những tồn tại, hạn chế.

Cụ thể, về công tác quy hoạch các cảng hàng không, ACV chưa dự báo sát tốc độ tăng trưởng lưu lượng hành khách, hàng hóa, dẫn đến một số cảng hàng không bị quá tải, một số cảng hàng không chưa đạt công suất theo quy hoạch.

Các nội dung quy hoạch không còn phù hợp với khai thác, dẫn đến phải điều chỉnh quy hoạch cục bộ một số cảng để đáp ứng nhu cầu thực tế. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án, nguyên nhân do sự tăng trưởng nóng về sản lượng hành khách trong thời gian qua.

Về công tác xây dựng, thực hiện kế hoạch trung và dài hạn, kế hoạch vốn của ACV chưa sát với thực tế nên có dự án giá trị giải ngân lớn hơn hoặc thấp hơn kế hoạch vốn; có dự án có kế hoạch vốn nhưng chưa thực hiện giải ngân.

Dự án mở rộng nhà ga quốc tế T2 sân bay Tân Sơn Nhất bố trí vốn đầu tư dự án không đúng theo Quyết định đầu tư dự án được phê duyệt.

Về công tác quản lý xây dựng, trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, công tác khảo sát, lập, thẩm định và phê duyệt dự án, chất lượng một số dự án còn hạn chế, nên trong quá trình thực hiện phải thay đổi thiết kế cơ sở, bổ sung hạng mục dự án, điều chỉnh hạng mục dự án, tổng mức đầu tư, điều chỉnh thời gian thực hiện dự án, lập dự án đầu tư theo quy hoạch. Tuy nhiên quy hoạch còn hạn chế nên một số dự án đầu tư xong đã phải nâng cấp mở rộng.

ACV bị phát hiện có nhiều sai phạm tại Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc.

Trong giai đoạn đầu tư, tại một số dự án chất lượng công tác khảo sát, lập, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt thiết kế kỹ thuật, dự toán chưa cao, chưa sát với thực tế, nên trong quá trình thi công phải điều chỉnh thiết kế, bổ sung hạng mục, khối lượng phát sinh, thay đổi vật liệu, điều chỉnh đơn giá, thiết bị,… cho phù hợp với thực tế.

Thiết kế kỹ thuật thay đổi so với thiết kế cơ sở nhưng chưa tiến hành điều chỉnh thiết kế cơ sở theo quy định. Tính sai đơn giá, tính trùng chi phí, biện pháp thi công chưa đúng.

Trong quá trình thi công nghiệm thu chủ đầu đầu tư đã phê duyệt điều chỉnh thiết kế (Dự án ga hành khách Phú Quốc, Dự án ga hành khách Vinh,…).

Về công tác đấu thầu, có nhiều gói thầu đến khi chấm thầu chỉ còn lại 01 nhà đầu tư tham gia, hoặc có nhiều nhà thầu tham dự nhưng chỉ có 01 nhà thầu đạt hồ sơ về đề xuất kỹ thuật, với tình huống này chưa có sự cạnh tranh về giá.

Việc phân chia gói thầu có giá trị lớn chưa hợp lý nên cơ bản là ít nhà thầu đủ năng lực tham gia.

Trong công tác quản lý chất lượng công trình, một số công tác chưa tuân thủ quy định phải nghiệm thu theo quy trình để kiểm soát khối lượng, chất lượng; một số công tác, thiết bị lắp đặt không đúng với hồ sơ thiết kế nhưng vẫn được nghiệm thu, thanh toán; nghiệm thu còn trùng lắp; không đúng khối lượng; nhật ký giám sát chưa ghi chép đầy đủ theo quy định.

Về xử lý kinh tế, theo kết luận của thanh tra, ACV phải thực hiện xử lý hoặc trình cấp có thẩm quyền xử lý tổng số tiền là 117.116.510.839 đồng, bao gồm:

Thu hồi về tài khoản ACV tại dự án Nhà ga hành khách Phú Quốc 67,787 tỷ đồng; giảm trừ khi thanh quyết toán số tiền 1,848 tỷ đồng (thuộc các dự án mở rộng nhà ga quốc tế T2 Tân Sơn Nhất giai đoạn 1, Dự án đường tầng và sân đỗ ô tô sân bay Vinh, Dự án đường HCC 25R sân bay Tân Sơn Nhất).

Thanh tra Bộ GTVT cũng yêu cầu ACV phải rà soát một loạt các hồ sơ thiết kế, dự toán duyệt, dự toán thầu, biện pháp tổ chức thi công; rà soát và khẩn trương khắc phục những tồn tại nêu trong Kết luận thanh tra.