Tái cơ cấu vẫn băn khoăn lợi ích nhóm

Tại buổi Hội thảo Nền kinh tế trước thử thách tái cơ cấu diễn ra vào chiều 19/9, chuyên gia kinh tế - TS Võ Trí Thành nhấn mạnh đến vấn đề “lòng tin” chưa thực sự vững chắc của người dân và doanh nghiệp đối với nền kinh tế hiện nay. Mặc dù đã có bảo hiểm tiền gửi, nhưng người dân vẫn thi nhau đi rút tiền khi xảy ra một sự kiện nào đó liên quan đến hệ thống ngân hàng. Còn với doanh nghiệp, con số giải thể, ngừng hoạt động liên tục gia tăng. Bên cạnh đó, số doanh nghiệp “dở sống dở chết” còn rất nhiều.

Tái cơ cấu nền kinh tế lúc này là thực sự cần thiết. Nhưng khi thực hiện tái cơ cấu, cái khó lớn nhất là vấn đề lợi ích nhóm. Ngành nghề nào, lĩnh vực nào, quốc gia nào cũng đều xuất hiện lợi ích nhóm. Đặc biệt nhóm lợi ích liên quan đến dòng tiền lớn, siêu lợi nhuận, và liên quan đến vấn đề quyền lực.

Tái cơ cấu được coi là "cốt tử" của nền kinh tế. Ảnh minh họa

Chia sẻ về vấn đề nợ xấu, ông Võ Trí Thành cho rằng, hiện chúng ta chưa đưa ra được phương án cụ thể nào để giải quyết vấn đề này. “Có ý kiến cho rằng nên để ngân hàng với doanh nghiệp tự xử lý với nhau. Nhưng xử lý nợ xấu, xử lý ngân hàng yếu kém còn khó khăn hơn chúng ta tưởng tượng rất nhiều. Chắc chắn sẽ phải có sự can thiệp của nhà nước”.

TS. Thành cũng nhấn mạnh, nợ xấu liên quan nhiều đến các doanh nghiệp, tập đoàn nhà nước, nên đơn vị đứng ra thực hiện phải có đủ quyền lực, được giám sát chặt chẽ để giảm tổn thất cho nhà nước cũng như tránh được vấn đề lợi ích nhóm.

Liên quan đến vấn đề thoái vốn, TS Võ Trí Thành đưa ra nhận định, việc cho một số tập đoàn đầu tư vào các định chế tài chính khác là điều bất cập. Vấn đề đầu tư ngoài ngành của các tập đoàn phải được tập trung vào một đầu mối để nhà nước xử lý. TS Thành còn đưa ra khuyến cáo, quá trình thực hiện thoái vốn hay xử lý nợ xấu ngân hàng cần tìm được một đối tác tốt trong quản lý. Ngoài ra cũng cần đề phòng trường hợp lợi dụng kinh tế khó khăn, giá đi xuống, nhóm lợi ích nhóm sẽ được dịp thu gom mua rẻ, gây thất thoát tài sản cho nhà nước.

Thừa nhận xử lý nợ xấu là vấn đề “cốt tử” của nền kinh tế, TS. Nguyễn Đức Thành cho rằng, việc giải quyết xử lý nợ xấu theo hướng nào mới thực sự quan trọng. Có nên phát hành trái phiếu hay không, phát hành trong hay ngoài nước, nhà đầu tư nước ngoài được tham gia đến đâu… là điều rất cần phải lưu ý.

TS. Nguyễn Đức Thành cũng cho rằng, việc xử lý nợ xấu liên quan nhiều đến lợi ích nhóm, chắc chắn người thực hiện sẽ phải chịu rất nhiều sức ép. Vì thế TS Nguyễn Đức Thành kiến nghị cần xây dựng được một văn bản pháp lý cho hoạt động này.

Một vấn đề khác cũng được quan tâm nhiều tại buổi hội thảo này là vấn đề tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, trọng tâm là các tập đoàn, tổng công ty. Trước thông tin trong tương lai Việt Nam chỉ còn 5 – 7 tập đoàn nhà nước thay vì 11 tập đoàn như hiện nay, TS. Võ Trí Thành cho biết, nhiều người chưa thực sự hài lòng với quyết định này. Nhưng ông cho rằng việc giảm bớt các tập đoàn nhà nước có những mặt tích cực. Lúc đó các tập đoàn nhà nước còn tồn tại sẽ tập trung vào một số lĩnh vực trọng yếu như dầu khí, điện lực, viễn thông…

Bên cạnh đó theo lộ trình từ nay đến năm 2015 chúng ta sẽ thực hiện cổ phần hóa 700 doanh nghiệp nhà nước trong tổng số 1.000 doanh nghiệp hiện nay. Việc cổ phần hóa không phải chỉ để thu ngân sách về cho nhà nước, mà còn phải khiến doanh nghiệp thay đổi cách làm ăn, cách quản trị điều hành, trên cơ sở thu hút được những đối tác chiến lược. Đặc biệt khi các doanh nghiệp đã cổ phần phải thực hiện chính sách công khai minh bạch, dù chưa lên sàn nhưng vẫn phải công bố thông tin như một doanh nghiệp niêm yết.

Mục tiêu của tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước là tiến tới sự bền vững, hiệu quả. Nhưng TS. Võ Trí Thành cho rằng, muốn làm được điều đó phải đổi mới tư duy, áp dụng các biện pháp kỹ thuật và cần thực hiện có lộ trình.

“Quản trị doanh nghiệp nhà nước không phải kỹ năng mà là cấu trúc quản trị. Bên cạnh việc cải tổ, cơ cấu lại doanh nghiệp cần thực hiện chính sách sở hữu chéo để tránh xung đột giữa lợi ích tập thể với lợi ích cá nhân” – TS Võ Trí Thành chia sẻ.

Nguyễn Dũng