Tai biến sản khoa nào đáng sợ nhất?

Thuyên tắc ối không thể dự phòng được

TS.BS. Nguyễn Hữu Trung – Bệnh viện Hùng Vương – TPHCM tâm sự, thuyên tắc ối không ai dự phòng và lường trước được. BS. Trung cho biết anh từng gặp ca bác sĩ vừa mổ lấy thai cho sản phụ xong, sản phụ ngước mắt nhìn con và nhanh chóng rơi vào hôn mê sâu. Các bác sĩ chẩn đoán ngay đó là tai biến thuyên tắc ối, may mắn nhờ có kinh nghiệm và sự phối hợp với các bác sĩ hồi sức tích cực nên sản phụ được cứu sống.

TS. Trung cho biết, tỷ lệ thuyên tắc ối qua các nghiên cứu chỉ chiếm 1/80.000 ca sinh con. Tức 80 nghìn ca mang thai sinh con mới có 1 ca mắc và tỷ lệ cấp cứu thành công cũng vô cung hãn hữu khoảng 1/10.

Theo các bác sĩ sản khoa, thuyên tắc ối là một cấp cứu sản khoa hiếm gặp do dịch ối, những tế bào thai nhi: tóc, phân su... đi vào hệ tuần hoàn người mẹ gây phản ứng dị ứng, khiến người mẹ suy hô hấp và suy tuần hoàn cấp tính.
Những thành phần bong tróc của thai nhi trong dịch ối có thể vào hệ tĩnh mạch mẹ thông qua tĩnh mạch trong cổ tử cung, vị trí nhau bám hoặc vị trí tổn thương của cơ tử cung và gây phản ứng dị ứng trong suốt cuộc chuyển dạ sinh thường, sinh mổ hoặc sinh thủ thuật. Vì vậy, sinh mổ cũng không tránh được thuyên tắc ối.
Các chuyên gia cho rằng thuyên tắc ối xảy ra khi có ba điều kiện sau đây: vỡ màng ối, vỡ tĩnh mạch của tử cung hay cổ tử cung và áp lực buồng tử cung cao hơn áp lực tĩnh mạch mẹ.
Tai biến này thường xảy ra ở giai đoạn cuối của cuộc chuyển dạ, sản phụ đột ngột khó thở, da xanh tái xảy ra trong vòng vài phút đầu tiên, nhanh chóng theo sau là tụt huyết áp, phù phổi, sốc, có những biểu hiện thần kinh như lú lẫn, mất ý thức, co giật và hôn mê. Có một số sản phụ lại trước choáng biểu hiện hốt hoảng, lo lắng, than lạnh, khó thở và nôn mửa. Hơn 80% ngưng tim phổi trong vòng những phút đầu tiên, sau đó là rối loạn đông máu, đờ tử cung.

Nếu xảy ra thuyên tắc ối, tỉ lệ tử vong mẹ hơn 80% dù tỉ lệ sống sót của thai nhi có thể đến 70%. Thống kê cho thấy 50% sản phụ sẽ chết trong giờ đầu khi khởi phát triệu chứng và trong số sống sót sau đó phần lớn trường hợp để lại di chứng thần kinh nặng nề.
Bệnh thuyên tắc ối không thể dự báo, không có cách dự phòng và là một cấp cứu sản khoa không điều trị được. Trong khi chuyển dạ cần nhanh chóng ghi nhận các dấu hiệu và triệu chứng, hồi sức tích cực và điều trị hỗ trợ là điều kiện tiên quyết có thể mang lại hy vọng cứu sống mẹ và thai nhi.