Sắp thành lập Khu bảo tồn biển huyện đảo Lý Sơn

 Là một thắng cảnh nổi tiếng và độc đáo với những ngọn núi nhô ra giữa không gian vô tận của trời và đất, đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi được mệnh danh là đảo Jeju của Việt Nam. Không chỉ vậy, nơi đây còn chứa đựng hệ thống di sản thiên nhiên đa dạng và nền văn hóa độc đáo…

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, cách đây hàng triệu năm đảo Lý Sơn được hình thành với 5 ngọn núi dạng bát úp gồm: Giếng Tiền, Thới Lới, Hòn Sỏi, Hòn Vung và Hòn Tai. Trong 5 hòn núi này, Giếng Tiền và Thới Lới còn hiện diện hai lòng chảo khổng lồ nằm giữa biển khơi tạo thành điểm nhấn cảnh quan vô cùng ngoạn mục, thu hút nhiều du khách đến khám phá, thưởng ngoạn.

Trải qua hàng ngàn năm vận động của địa chất, dung nham núi lửa còn tạo cho Lý Sơn có một hệ thống hang động, cầu đá vô cùng độc đáo như hang Câu, hang Kẻ Cướp… đã thu hút bao sự chú ý của biết bao nhà thám hiểm và khách du lịch đến tham quan.

Theo đánh giá của PGS, TS Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, Lý Sơn còn là một khu bảo tồn biển đa dạng hệ sinh thái, các loài thủy sinh phong phú.

Đến nay, các nhà khoa học ghi nhận vùng biển xung quanh đảo Lý Sơn có 92 loài san hô, 45 loài động vật thân mềm, một số loài được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam… Ngoài ra, thiên nhiên còn ban tặng cho Lý Sơn sản vật hành, tỏi nổi tiếng, một trong những đặc sản của tỉnh Quảng Ngãi được xác lập kỷ lục Việt Nam. Đây chính là tiềm năng to lớn trong việc phát triển kinh tế cũng như phát triển du lịch trên đảo.

TS Nguyễn Đăng Vũ, Giám đốc Sở Văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Quảng Ngãi cũng cho rằng, Lý Sơn tiềm ẩn nhiều giá trị văn hóa khác biệt và một hòn đảo trùng trùng cảnh quan thiên nhiên đa dạng, độc đáo, là một bảo tàng sống động về di sản văn hóa.  Theo TS Vũ, trên hòn đảo 10 km2 này chứa đựng một hệ thống di sản văn hóa phi vật thể đa dạng và độc đáo. Một nền văn hóa Sa Huỳnh với những hiện vật như mộ nồi, mộ đất, rìu đồng… nằm sâu dưới lòng đất cách đây hơn 2.000 năm được các nhà khảo cổ phát hiện tại xóm Ốc (xã An Vĩnh) và suối Chình (An Hải) vào năm 2006; một nền văn hóa Chăm pa còn hiện hữu ở di tích miếu Con Bò, ở giếng Xó La…

Hơn nữa, Lý Sơn còn có những di tích các tàu cổ đắm chứa đựng những giá trị văn hóa phi vật thể mang dấu ấn của con đường giao thương tơ lụa và gốm sứ thuộc nhiều niên đại khác nhau của đất nước Việt Nam. Đó là chưa kể đến hơn 30 ngôi nhà cổ thể hiện một dòng chảy lịch sử-văn hóa nối tiếp không ngừng từ thời tiền sử đến thời hiện đại, không hề bị đứt gãy, vẫn còn được bảo tồn dường như nguyên vẹn.

Ngoài giá trị về thắng cảnh và du lịch thì Lý Sơn còn được biết đến là nơi lưu lại nhiều bằng chứng lịch sử về chủ quyền của Việt Nam. Những bằng chứng vật thể và phi vật thể còn lưu lại hàng trăm năm qua tại Lý Sơn đã chứng tỏ Hoàng Sa và Trường Sa là một phần lãnh thổ thiêng liêng, không thể tách rời của Tổ quốc.

UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết, tỉnh đang xây dựng Đề án lập Khu bảo tồn biển huyện đảo Lý Sơn nhằm gắn kết bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học và phát triển du lịch sinh thái biển đảo. 

Theo Đề án, vùng bảo tồn biển đảo Lý Sơn được quy hoạch gần 4.270 ha, với tổng vốn đầu tư khoảng 37 tỷ đồng. Trong đó, khu vực phục hồi san hô khoảng 1.625 ha và 319 ha rong, cỏ, biển.

Ngoài ra, Khu bảo tồn còn có các công trình gồm: Trạm thực nghiệm và quan trắc môi trường; nhà trưng bày giáo dục cộng đồng; trạm kiểm soát ven biển; hệ thống phao tiêu; trụ sở Ban quản lý Khu bảo tồn biển…

Bên cạnh đó, để khu bảo tồn này hài hòa với lợi ích sinh kế của người dân, Đề án đưa ra các đề xuất như: Khảo sát lượng người dân trong vùng dự án để có phương án hỗ trợ vốn vay ưu đãi, đào tạo, chuyển đổi ngành nghề...; đề nghị các Bộ, ngành hỗ trợ huyện đảo áp dụng kỹ thuật công nghệ trồng hành, tỏi thay cát trắng, tiết kiệm nước; nghiên cứu nuôi cấy phục hồi rạn san hô quanh đảo, vừa tạo cảnh quan sinh thái cho khu bảo tồn vừa phát triển du lịch lặn biển thời gian tới…