"Rối như canh hẹ" vì lãi suất

Lãi suất vay quá cao, nhiều DN phải thu hẹp sản xuất, xuất khẩu Ảnh: Lê Phú

LS đang “đè” DN

Diễn ra chiều 6/7, cuộc họp giao ban XNK của Bộ Công thương kéo dài hơn dự kiến với nhiều ý kiến của các DN, Hiệp hội ngành hàng xung quanh câu chuyện LS.

Theo ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu, kiêm Phó chủ tịch Hiệp hội cà phê cacao Việt Nam, tình hình thị trường xuất khẩu nông sản (hồ tiêu, cacao, sắn…) năm nay có nét giống với năm 2008, đầu năm giá bán tăng, nhưng tới cuối năm giá lại rớt thảm hại khiến nông dân điêu đứng. Nhưng nếu năm 2008 xảy ra tình trạng “nhà nhà đầu cơ, người người đầu cơ”, khiến cả nước trở thành cái kho lớn chứa nông sản dồn ứ thì năm nay tình trạngnày đã được cải thiện. Vị đại diện Hiệp hội Hồ tiêu, cà phê cacao cũng cho rằng, DN trong nước cũng đang gặp quá nhiều khókhăn vì giá hạ và LS ngân hàng. “DN nào đang “ôm” hàng chờ giá lên đang “ngắc ngoải” vì LS. Lỗ thì giá không xuống bao nhiêu, nhưng LS cao khiến DN đang rối tơ vơ vò vì không biết gỡ cách nào”, ông Nam nêu thực tế.

Cùng chung cảnh khó khăn, ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và XK Thủy sản (VASEP) cho rằng, không có ưu thế về LS, nên dù có mạnh đến đâu thì các DN Việt Nam cũng sẽ khó cạnh tranh và “lụi” dần vì chênh lệch LS quá lớn khiến DN không đủ vốn xoay vòng cho sản xuất. “Chẳng một ngành nghề sản xuất nào mà lợi nhuận thu được bù được cho lãi vay đang lên tới trên 20% như hiện nay”, ông Nam thẳng thắn.Vì thế, chuyện một số DN sản xuất, nhất là trong ngành điều đang dần trở thành các nhà gia công cho DN nước ngoài là chuyện dễ hiểu. “Nếu không tạo được DN mạnh làm đối trọng và có chính sách hỗ trợ DN trong nước về LS vay sản xuất thì sẽ rất khó khăn” – vị này thẳng thắn.

Ông Trần Quốc Mạnh – Phó Chủ tịch Hiệp hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM cũng phải thốt lên rằng: “Nhiều yếu tố đầu vào tăng lên quá cao trong khi giá bán hàng lại không tăng tương ứng. Các DN phải đi vay với LS cao khủng khiếp, có khi lên tới 23-24%”. Nghịch lý là ở chỗ, nhiều ngân hàng nước ngoài cho biết sẵn sàng cho các DN trong nước vay với mức LS thấp hơn nhiều nhưng do những quy định của Ngân hàng Nhà nước VN là phải tính LS bằng mặt bằng chung của VN nên các ngân hàng này không thể vượt rào cho các DN VN vay. “Chúng tôi nghĩ nếu có chính sách nào đó, Nhà nước có thể vay từ các nguồn LS thấp cho các DN chuyên về nông sản được vay và quản lý chặt chẽ nguồn tiền này. Làm như vậy chúng ta có thể tận dụng được nguồn vốn nước ngoài. Có nguồn nhưng ai và làm cách nào để đến được với nguồn LS đó là vấn đề” – ông Đỗ Hà Nam nói.

Kêu thì cứ mặc… kêu

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thành Biên, đằng sau câu chuyện LS cao còn có những diễn biến không bình thường của nền kinh tế, không khuyến khích đầu tư, sản xuất, đầu tư chiều sâu và chỉ hướng vào những hoạt động mang tính đầu cơ và thu những món lợi trước mắt. Đây là một câu hỏi lớn đặt ra với các nhà hoạch định chính sách kinh tế.

Ở góc độ cơ quan quản lý, đại diện Ngân hàng Nhà nước đưa ra lý lẽ riêng. Bà Trần Thị Hồng Hạnh, Phó vụ trưởng Vụ tín dụng (Ngân hàng Nhà nước) giải thích, ngân hàng tập trung vốn cho vay sản xuất kinh doanh đối với DN nhỏ và vừa đồng thời có chính sách ưu tiên cho lĩnh vực phát triển nông thôn. Để chống lạm phát thì ngân hàng buộc phải tăng LS, tuy nhiên đến nay Ngân hàng Nhà nước điều hành LS trong phạm vi hợp lý và thực tế LS đến thời điểm này đã giảm hơn so với trước. “Ngân hàng lúc nào cũng sẵn sàng mở ngân quỹ với DN, chỉ có DN nào không đủ điều kiện mới không vay được vốn, hoặc khó tiếp cận vốn”, bà Hạnh khẳng định.

Khẳng định không có chuyện ngân hàng “làm khó” DN trong tiếp cận vốn vay, Phó tổng giám đốc Ngân hàng Công thương (Vietinbank) nhấn mạnh: Viettin Bank đã đưa ra áp dụng đề án hỗ trợ LS cho DN. DN không tiếp cận được nguồn vốn là do không đủ điều kiện. “Viettinbank đang cho vay xuất nhập khẩu với LS 17,5% trong khi thị trường là 19,5%. DN phải có bạn hàng, vốn tốt thì ngân hàng mới ưu tiên LS. Bởi nếu cho vay dưới chuẩn, ngân hàng chết. Chúng ta có thể chấp nhận một DN phá sản nhưng không thể để một ngân hàng bị đổ vỡ, bởi như vậy sẽ phá vỡ toàn bộ hệ thống”- ông nói.

Câu chuyện các DN “kêu ca” về LS vay quá cao không phải lần đầu tiên được đề cập tại cuộc họp giao ban XNK thường kỳ hàng tháng của Bộ Công thương. Tuy nhiên, dù đã “kêu” rất nhiều, và lần nào phía cơ quan quản lý cũng hứa giúp đỡ về chính sách, thế nhưng việc DN không thể tiếp cận được vốn, hoặc nếu có thì LS quá cao vẫn … dậm chân tại chỗ. Xem ra DN “kêu thì cứu kêu”, còn cơ quan quản lý luôn có lý lẽ riêng của mình.

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên cảnh báo, diễn biến kinh tế 6 tháng cuối năm sẽ còn phức tạp, DN cần chủ động để đối phó với tình hình kinh tế mới. Dẫu biết vẫn phải “tự lực cánh sinh”, nhưng khi trăm cái khó đổ đầu một lúc, các DN sẽ chẳng còn cách nào khác là thu hẹp sản xuất, sáp nhập hoặc thậm chí là phá sản…

Thu Nguyễn