Quy hoạch công nghiệp ôtô: Vừa công bố đã … lạc hậu?!

Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ôtô đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, thế nhưng khi vừa được công bố, nhiều DN sản xuất ôtô đã chê bản quy hoạch này lạc hậu.

Sản lượng đưa ra quá thấp

Theo Chiến lược Phát triển ngành công nghiệp ôtô Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035, Thủ tướng yêu cầu tập trung vào dòng xe cá nhân kích thước nhỏ, tiêu thụ ít năng lượng phù hợp với hạ tầng giao thông và thu nhập của người dân. Ngoài ra, người đứng đầu Chính phủ cũng yêu cầu chú trọng phát triển dòng xe tải nhỏ và xe khách 10 chỗ trở lên có giá thành hợp lý phù hợp với điều kiện địa hình…

Mục tiêu đề ra đối với sản lượng xe sản xuất trong nước năm 2020 là 227.500 chiếc, 2025 là 237.900 chiếc, năm 2035 là hơn 1,5 triệu chiếc. Tuy nhiên, nhìn vào mục tiêu sản lượng này, có ý kiến DN (DN) cho rằng, quá hạn chế so với năng lực và nhu cầu của thị trường trong 15 năm tới.  

Xe ôtô sản xuất, lắp ráp trong nước giá đang cao hơn 20% so với xe nhập khẩu do chịu thiệt thòi về thuế, phí

Phát biểu tại hội nghị công bố bản quy hoạch này do Bộ Công thương tổ chức, ông Bùi Ngọc Huyên – Chủ tịch HĐQT Công ty CP Xuân Kiên (Vinaxuki) nhìn nhận, sản lượng mục tiêu đề ra trong bản quy hoạch còn quá thấp, không đủ đáp ứng mong mỏi của người dân.

“Có vẻ như những nhà hoạch định bản quy hoạch này đã viết trong bối cảnh kinh tế suy thoái, thị trường ôtô đi xuống nên đưa ra mức sản lượng mục tiêu khá thấp. Tôi cho rằng, để đáp ứng đủ nhu cầu ít ra sản lượng xe tới năm 2020 phải là 350.000 chiếc, rồi sau đó tăng dần lên.

Với cương vị lãnh đạo Bộ chủ quan “vạch” chiến lược quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ôtô, Thứ trưởng Bộ Công thương Lê Dương Quang cho hay, khi bản quy hoạch được đưa ra lấy ý kiến, nhiều quan điểm cũng cho rằng mức sản lượng mục tiêu này là thấp, nhưng cũng có ý kiến cho rằng cao. Tuy nhiên, quy hoạch này khi Bộ Công thương đưa ra dựa trên cơ sở tính toán sự đồng bộ giữa nhu cầu với phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, cơ chế chính sách Nhà nước đối với sự phát triển của ngành…

Một khảo sát được Vinaxuki tiến hành tại các vùng, miền về nhu cầu sử dụng ôtô cho thấy, có tới 50% người dân sống ở nông thôn muốn có xe ôtô (xe tải, xe con); tỷ lệ này tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh là 90%.

Theo Chủ tịch Vinaxuki, trước đây 2-3 năm hễ cứ khi nhắc tới phát triển ngành ôtô thì ai cũng xua tay, nhưng giờ quan điểm thay đổi rồi, thậm chí nhiều vị lãnh đạo cấp cao các bộ, ngành lại ủng hộ. Nhưng thuế, phí cao như thế này thì còn lâu lắm người dân ở vùng nông thôn mới có thể sở hữu được một chiếc xe mơ ước của mình.

Chưa kể, vốn cũng đang là trở ngại lớn nhất đối với DN ngành ôtô. “Ngân hàng chỉ cho vay ngắn hạn từ 1 đến 3 năm, sản xuất ôtô mà vay ngắn hạn thì làm sao mà xoay vòng được. Chính sách về thuế, vốn, cơ chế…mà không đổi mới thì ngành công nghiệp ôtô sẽ chỉ là ngành công nghiệp trên… giấy, chứ đừng nói đến mục tiêu đề ra”, vị Chủ tịch Vinaxuki buồn rầu.

Lo lắng thuế phí đang khiến ôtô sản xuất trong nước “đội giá” cao hơn so với xe nhập khẩu cũng được ông Laurent Chapentier - Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) đề cập. Theo ông, dù cùng mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), nhưng thực tế là xe sản xuất trong nước phải “gánh” cả chi phí thương mại, bán hàng… nên đắt hơn xe nhập khẩu tới 20%. Vì lẽ đó, DN sản xuất xe trong nước khó phát triển vì không thể cạnh tranh nổi về giá đối với xe nhập khẩu.

Trong điều kiện chênh lệch giá giữa xe nhập ngoại và sản xuất trong nước đang quá lớn như hiện nay, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Ôtô Trường Hải (Thaco) Trần Bá Dương đề xuất thẳng, cần phải có ngay lộ trình giảm thuế tiêu thụ đặc biệt hướng tới từng nhóm sản phẩm. Đơn cử, với dòng xe bus từ 16 -24 chỗ hiện đang chịu thuế TTĐB 15%, cần dỡ bỏ ngay vì thực chất đây là xe thương mại, xe kinh doanh nếu áp thuế sẽ cản sức tiêu thụ dòng xe này.

“Có quá nhiều chính sách thiếu nhất quán giữa Bộ Công thương và Bộ Tài chính. Bộ Công thương thì muốn giảm thuế để hỗ trợ DN sản xuất trong nước, nhưng nếu đưa vấn đề thuế ra nói chuyện bàn thảo với Bộ Tài chính, chắc chắn họ sẽ lắc đầu ngay. Không biết 2 bộ có thể ngồi lại với nhau để tìm hướng cải thiện chính sách, nhất là thuế cho DN được không?” – ông Dương băn khoăn.

Điều vị Chủ tịch Thaco nhấn mạnh, ngành công nghiệp ôtô Việt Nam chịu nhiều thiệt thòi khi chiến lược phát triển được đề ra muộn hơn so với các nước trong khu vực. Chính vì vậy, gặp sự cạnh tranh rất lớn từ các nước bạn Thái Lan, Indonesia, khi các nước này đã đạt sản lượng 1 triệu xe, ngành công nghiệp ôtô phát triển với chi phí sản xuất thấp giá thành cạnh tranh hơn nhiều.

Đưa ra chiến lược phát triển công nghiệp ôtô không có nghĩa là bảo hộ ngành sản xuất ôtô trong nước, nhưng chính sách đưa ra phải có ưu đãi và có hàng rào kỹ thuật để giữ chân DN.

Tiếp thu những ý kiến đóng góp tại hội nghị, Thứ trưởng Lê Dương Quang cho biết, sẽ sớm có văn bản trình Chính phủ, đồng thời sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ ngành để đưa ra cơ chế phù hợp nhất, tạo điều kiện cho ngành ôtô phát triển.