Quản lý và phát triển kinh tế biển đã được luật quy định thế nào?

Tuy nhiên, cho đến hiện nay, việc phát triển và đẩy mạnh phát triển kinh tế biển trên tiềm năng vốn có vẫn là một thách thức lớn đối với chúng ta và phụ thuộc rất lớn vào các chủ trương thống nhất của Nhà nước trong quản lý biển.
Có thể thấy quản lý nhà nước tổng hợp và thống nhất về biển, đảo đã trở thành một chủ trương lớn, nhất quán trong quá trình lãnh đạo, điều hành tiến trình phát triển kinh tế biển và đảo hiệu quả và bền vững trong thời gian tới.

Theo đó, Chính phủ đã thành lập Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam giúp Bộ Tài nguyên&Môi trường quản lý nhà nước tổng hợp và thống nhất biển và hải đảo và thành lập các Phòng/Chi cục biển, hải đảo ở 28 tỉnh, thành phố ven biển giúp Sở TNMT và UBND tỉnh, thành phố thực hiện nhiệm vụ này.

Đến nay nhiều tỉnh đã thành lập cơ quan chuyên môn quản lý nhà nước về biển và hải đảo và hệ thống quản lý nhà nước về biển và hải đảo từ trung ương xuống địa phương đã được định hình và đi vào hoạt động.
Theo tinh thần đó, Quốc hội đã quy định quản lý nhà nước tổng hợp và thống nhất đối với biển và hải đảo. Một trong số nguyên tắc được quy định là: “Quản lý và bảo vệ biển được thực hiện thống nhất theo quy định của pháp luật Việt Nam, phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc và các điều ước quốc tế khác mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên”.

Việc phát triển và đẩy mạnh phát triển kinh tế biển đang được đẩy mạnh (ảnh: Báo TNMT)

Có thể nói, quản lý biển là một công việc lớn và phức tạp có liên quan đến nhiều bộ ngành và địa phương trong cả nước. Cho nên, để đảm bảo nguyên tắc quản lý biển thống nhất, đồng bộ và hiệu quả, Luật biển Việt Nam quy định: “Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về biển trong phạm vi cả nước. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ và UBND tỉnh, thành phố ven biển trực thuộc Trung ương trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản lý nhà nước về biển”.

Về bản chất, quản lý nhà nước tổng hợp về biển và hải đảo, bao gồm vùng ven biển là phương thức quản lý mới không thay thế quản lý ngành mà đóng vai trò điều hành và kết nối các hành vi phát triển của các ngành, lĩnh vực, địa phương, của những người hưởng dụng biển, vùng biển và hải đảo trong phạm vi các vùng biển, chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia. Trên cơ sở đó thực hiện nguyên tắc thống nhất quản lý nhà nước đối với biển, vùng ven biển và hải đảo.

Thống nhất quản lý nhà nước đối với biển là một nguyên tắc cơ bản bao trùm xuyên suốt và yêu cầu: Chỉ có một cơ quan quyền lực chịu trách nhiệm trước Chính phủ về quản lý biển và hải đảo; Chỉ có một đầu mối giúp Chính phủ thực hiện việc kiểm tra, giám sát về mặt nhà nước đối với tình hình khai thác biển và hải đảo; Chỉ có một cơ quan chịu trách nhiệm tổng hợp và báo cáo các bộ ngành, địa phương liên quan đến tình hình khai thác sử dụng biển và hải đảo và trực tiếp trình Chính phủ; Chỉ có một cơ quan làm đầu mối điều phối và phối hợp liên ngành trong tổ chức thực thi các công cụ quản lý, xử lý vi phạm…liên quan đến quản lý nhà nước về biển và hải đảo (cấp phép, thu hồi giấy phép sử dụng biển và hải đảo).
Đích cuối cùng của quản lý tổng hợp và thống nhất về biển và hải đảo là: Đảm bảo phát triển đa ngành, sử dụng đa mục tiêu và đảm bảo đa lợi ích (các bên cùng có lợi) giữa nhà nước, lĩnh vực tư nhân, các bên liên quan và cộng đồng địa phương trong quá trình khai thác, sử dụng các hệ thống tài nguyên – môi trưởng biển, ven biển và hải đảo.

Để quản lý nhà nước tổng hợp và thống nhất về biển và hải đảo phải xây dựng, áp dụng và thực thi các giải pháp và giải uyết các vấn đề mang tính liên ngành, liên cơ quan, liên vùng “xuyên ranh giới”, liên kết cộng đồng với các bên liên quan.

Đồng thời, phải quản lý biển đảo theo không gian dựa trên cách tiếp cận hệ sinh thái với công cụ chính là “quy hoạch không gian biển”.