Phân bón nano cho cây trồng - Hiệu quả cao với cây đinh lăng (P1)

Ngoài việc được sử dụng trong thực phẩm, đinh lăng còn được sử dụng như một vị thuốc trong y học cổ truyền. 

Vì thế, TS. Hà Phương Thư - Trưởng phòng Vật liệu nano y sinh, Viện Khoa học vật liệu (Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam) đã lựa chọn là một trong các loại cây trong đề tài “Phát triển vật liệu nano tích hợp cho cây trồng nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu.

Cây đinh lăng có nano.

Ảnh hưởng của phân bón Nano đến số lượng nhánh, khả năng tích lũy chất khô và chỉ số diện tích lá

Cây Đinh lăng Polyscias fruticosa (L.) Harms, họ Nhân sâm (Araliaceae) là một loại cây nhỏ, thân nhẵn, không có gai. Đinh lăng là loại cây ngoài công dụng được trồng để làm cây cảnh thì còn được sử dụng như một vị thuốc quý có tác dụng chữa bệnh và bồi bổ sức khỏe cho con người.

Trong các bộ phận của cây đinh lăng thì lá cây được sử dụng với nhiều vai trò nhất. Phần lá của cây đinh lăng thường được bà con sử dụng để ăn kèm với món gỏi cá nên có một số địa phương còn gọi đinh lăng là cây gỏi cá. Tất cả các bộ phận của cây đinh lăng đều có tác dụng tốt cho cơ thể và đều được sử dụng làm thuốc.

Các tác giả đã tiến hành thử nghiệm trên hai hom giống đinh lăng lá nếp điển hình có kích thước ban đầu tương đương nhau. Tổng thời gian sinh trưởng 150 ngày, thời điểm từ tháng 1-5/2018

Bảng 1. Ảnh hưởng của phân bón nano tích hợp đến số lượng nhánh, khả năng tích lũy chất khô và chỉ số diện tích lá của cây Đinh lăng

Với nhóm thử nghiệm, cây đinh lăng trong quá trình sinh trưởng và phát triển được sử dụng phân bón nano tích hợp có số nhánh/cây nhiều hơn và chiều cao nhánh chính cao hơn so với nhóm chứng (Sử dụng phân bón NPK truyền thống).

Cụ thể, ở  nhóm dùng phân bón nano tích hợp, cây đinh lăng có số nhánh trung bình là 7,8 nhánh/cây với chiều cao nhánh chính là 18,4 cm, so với nhóm đối chứng, cây đinh lăng có số nhánh trung bình là 5,2 nhánh/cây và chiều cao nhánh chính là 13,6cm.

Hàm lượng chất khô trong cây là chỉ số đánh giá sản phẩm chất khô được tích lũy trên đơn vị diện tích, là kết quả của hàng loạt quá trình đồng hóa và dị hóa trong suốt quá trình sinh trưởng của cây. Kết quả thử nghiệm cho thất khả năng tích lũy chất khô của cây đinh lăng nhóm có sử dụng phân bón nano tích hợp là 126,48 g/cây, cao gấp 1,5 lần so với cây đinh lăng nhóm đối chứng (88,57 g/cây).

Khả năng tích lũy chất khô của cây ảnh hưởng đến việc hình thành các hoạt chất có tác dụng được lý trong cây đinh lăng, từ đó ảnh hưởng tới chất lượng của dược liệu (rễ và lá cây đinh lăng) sau khi thu hoạch. Khi sử dụng phân bón nano tích hợp, giúp cây đinh lăng tăng khả năng tích lũy chất khô, từ đó làm tăng giá trị sử dụng và lợi ích kinh tế của cây đinh lăng.

Lá cây đinh lăng cũng là một trong những bộ phận được sử dụng phổ biến nhất. Lá đinh lăng là loại lá kép 3 lần xẻ lông chim, chiều dài lá thường từ 20 đến 40 cm. Không có lá kèm rõ. Phần lá chét thường có cuống lá gầy và phiến lá chét thường không có răng cưa đồng đều.

Kỹ sư Trần Chung bên vườn đinh lăng có nano.

Lá chét của thùy nhọn không đều, màu xanh, bóng mặt dưới nhiều hơn, gốc lá và phiến là thuôn nhọn, gân lá hình lông chim, gân chính nổi rõ. Lá là bộ máy quang hợp của cây, đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây.

Chỉ số diện tích lá được tính bằng tích của diện tích lá và mật độ của cây, đặc trưng cho khả năng che phủ của cây, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất của cây trồng. Trong quá trình sinh trưởng và phát triển, cây đinh lăng ở nhóm được sử dụng phân bón nano có chiều dài lá và chỉ số diện tích lá cao hơn so với cây đinh lăng ở nhóm đối chứng.

Ở nhóm dùng phân bón nano tích hợp, lá cây đinh lăng có chiều dài trung bình là 23,2 cm và chỉ số diện tích lá 0,32 m²/cây, so với nhóm đối chứng, cây đinh lăng có chiều dài lá trung bình là 18,5cm và chỉ số diện tích lá là 0,21m²/cây. Chiều dài lá và chỉ số diện tích lá lớn giúp cây đinh lăng tăng khả năng quang hợp, từ đó giúp cây tăng khả năng tích lũy chất khô và năng suất thu được cao hơn.

(còn nữa)