Nhận diện những "điểm đen" của TTCK năm 2011

Hụt hơi và mất thanh khoản

Một loạt công ty chứng khoán (CTCK) được xem như là công cụ định hướng cho thị trường đang rơi vào khủng hoảng. Làn sóng mất thanh khoản đang được lan rộng trong các CTCK khi con số báo lỗ cứ thế tăng lên và cắn dần vào vốn chủ sở hữu.

Trong vòng chỉ hơn 1 tháng từ ngày 1/11 đến ngày 5/12, CTCK SME đã 2 lần lâm vào tình trạng thiếu hụt tiền trong thanh toán bù trừ với quy mô giao dịch bị hủy lần 1 vào khoảng 1,6 tỷ đồng và lần 2 với hơn 3 tỷ đồng. Trước đó, CTCK Tràng An cũng đã bị Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) cảnh cáo do vi phạm quy chế hoạt động bù trừ và thanh toán chứng khoán.

Chuyên gia tài chính Phạm Thứ Triệu cho biết: “Với quy mô thiếu hụt tương đối nhỏ nhưng vẫn không thể thực hiện việc thanh toán khiến cho giới đầu tư e ngại về năng lực tài chính thực sự tại các CTCK này. Rõ ràng, vấn đề quản lý tách bạch tài khoản của nhà đầu tư và CTCK chưa được quản lý tốt, xa hơn nữa là vấn đề quản trị rủi ro chưa được quan tâm đúng mức”.

Những cuộc tháo chạy

Hàng loạt tên tuổi lớn trên TTCK đã không đủ kiên nhẫn đi cùng với “sắc đỏ” của thị trường đã tạo nên cuộc tháo chạy lịch sử. CTCP Chứng khoán Kim Long (KLS) từng vang bóng một thời với số vốn điều lệ lên đến trên 2.000 tỷ đồng, nay bỗng dưng muốn bỏ chạy khỏi ngành chứng khoán.

Lý do KLS đưa ra là: ngành kinh doanh chứng khoán đã trở nên rủi ro và muốn chuyển qua lĩnh vực hấp dẫn hơn như bất động sản hoặc các dự án phát triển khác.

Đông thái từ các doanh nghiệp khác cũng cảnh báo xu thế rút quân khỏi thị trường nhiều khả năng chưa dừng lại. Cụ thể, CTCK Đông Dương (DDSC) vừa có thông báo tạm ngưng nghiệp vụ môi giới và chuyển khách hàng qua CTCK Kim Eng Việt Nam (KVS). Trong khi đó, CTCK Hà Nội (HSSC) đã có động thái xin rút nghiệp vụ môi giới.

Bi kịch từ giá cổ phiếu rẻ rúng

Khó khăn chồng khó khăn, không chỉ điểm giảm đã vài lần đâm thủng đáy mà giá cổ phiếu giao dịch cũng trở nên rẻ rúng hơn bao giờ hết.

Hàng loạt cổ phiếu trở nên nực cười trong giao dịch: khoảng 67% DN niêm yết có thị giá thấp hơn giá trị sổ sách, 38% công ty niêm yết trên HOSE có thị giá dưới mệnh giá và chỉ tiêu này trên HNX là 55%.

Đây là vấn đề rất lớn mà nếu không có chính sách, giải pháp hợp lý thì khả năng thâu tóm giữa các doanh nghiệp cũng như thâu tóm từ phía bên ngoài là tất yếu.

"Nổ" tín dụng OTC và cảnh báo về quản trị rủi ro

Năm 2011 cũng xuất hiện nhiều vụ lừa đảo tín dụng lên đến hàng nghìn tỷ đồng, đặc biệt ở thị trường có quá nhiều lỗ hổng là OTC, mà vụ của bà Huỳnh Thị Huyền Như, thành viên HĐQT CTCK Phương Đông là một minh chứng.

Mặc dù con số thiệt hại vẫn chưa thể thống kê cụ thể nhưng đó vẫn là bài học để nhiều CTCK phải cảnh giác.

Theo các chuyên gia tài chính, vụ lừa đảo nói trên cho thấy hoạt động của các CTCK vẫn còn kẽ hở về quản lý, phòng ngừa rủi ro. Đây là hồi chuông báo động đối với các CTCK cho vay đòn bẩy tràn lan, đặc biệt với cổ phiếu OTC thì việc cấp sử dụng đòn bẩy tài chính có nhiều khả năng rủi ro cao.

Trò lố từ trái phiếu chuyển đổi

Nhiều nhà đầu tư bỗng dưng trở thành cổ đông bất đắc dĩ với trái phiếu chuyển đổi của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Hà Nội (HNX: SHB) và CTCP Vận tải Biển Bắc (UPCOM: NOS).

Mấu chốt của vấn đề vẫn là việc nhiều nhà đầu tư dường như đã “sập bẫy” khi không theo dõi sát sao cũng như xem xét kỹ thông tin về thời gian đăng ký chuyển đổi trái phiếu của hai doanh nghiệp này.

Tuy vậy việc thay đổi lịch cũng như công bố thông tin đăng ký chuyển đổi của hai tổ chức này vẫn còn nhập nhằng và rắc rối đã khiến nhiều trái chủ đành phải “ngậm bồ hòn”.

DVD nhân vật chính cho vụ khởi tố hình sự đầu tiên trên TTCK

Vụ việc một số lãnh đạo của Dược Viễn Đông bị bắt giam đã gây chấn động thị trường cuối năm 2010. Doanh nghiệp này tiếp tục thu hút nhiều sự quan tâm trong năm vừa khi DVD đã chia tay sàn chứng khoán vào ngày 1/9 tại mức giá 3.500 đồng, chỉ bằng một phần lẻ so với thời kỳ đỉnh cao. Ngân hàng AZN đã yêu cầu mở thủ tục phá sản với doanh nghiệp này và đến cuối tháng 9 thì DVD chấm dứt hoạt động.

Giữa tháng 9, vụ án Lê Văn Dũng (nguyên Chủ tịch HĐQT, kiêm Tổng giám đốc DVD) cùng "đồng bọn thao túng giá chứng khoán” đã kết thúc giai đoạn điều tra, chuyển hồ sơ đến tòa án để truy tố trước pháp luật. Theo thông tin từ cơ quan điều tra, Lê Văn Dũng cùng một số người khác đã có hành vi thao túng giá cổ phiếu DHT - Dược Hà Tây và DVD; khai khống, tạo doanh thu ảo cho DVD.

Mặc dù hàng loạt doanh nghiệp, tập đoàn lớn cổ phần hóa nhưng nỗ lực đó vẫn chưa thể cứu rỗi thị trường qua giai đoạn trầm kha. Năm 2011 đi qua TTCK thực sự được chú ý bằng những thảm họa trên sàn hơn là các chỉ số. Hi vọng thị trường sẽ hồi sinh sau ca “đại phẫu” tái cấu trúc trong năm 2012.

Việt Dũng