Nhà băng vẫn liều mạng "đi đêm" lãi suất

Phải "thân, quen" mới dám lách

Anh Tùng – nhân viên một công ty truyền thông trên đường Bà Triệu kể: Anh vừa gửi 100 triệu tại Ngân hàng (NH) S. trên đường Ngô Quyền (Hà Nội) và được hưởng mức lãi suất (LS) lên tới 17,5%, cao hơn 3,5% so với trần LS 14%/năm của NHNN.

Riêng khoản LS vượt thêm này sẽ được NH quy đổi ra bằng tiền mặt và trao cho khách hàng ngay tại thời điểm gửi. "Lúc gửi tôi thấy nhân viên NH bắt ký vào 2 loại giấy, một là giấy gửi tiền, hai là phiếu dưới hình thức chi tiền – chắc là để hợp thức hóa khoản LS vượt thêm đó" – anh Tùng cho biết thêm.

Bị tuýt còi, nhưng nhiều TCTD vẫn tìm cách lách trần lãi suất. Ảnh: H.A

Gửi tiền với LS lớn hơn mức trần không chỉ diễn ra tại NH nhỏ mà ngay cả các "ông lớn". Chị Quỳnh Anh – làm việc tại một công ty xuất bản tại Hà Nội tiết lộ, chị có người quen là nhân viên NH B. trên đường Trần Quang Khải liên tục "giục" gửi tiết kiệm với mức LS ưu đãi. "Cô em họ làm trong NH nói nếu tôi gửi từ 100 triệu trở lên mức LS cao hơn 2% so với thông thường, còn khoản từ 500 triệu, mức LS vượt sẽ tăng gấp đôi. Sẵn có 300 triệu tiền bán chiếc xe ô tô cũ tôi gửi tạm vào NH với LS 16,5%/năm" – chị Quỳnh Anh tiết lộ.

Theo tìm hiểu của Infonet, so với thời điểm LS nở rộ hồi năm ngoái thì mức vượt trần đã giảm đi nhiều, chỉ dao động từ 18-18,5%/năm với khoản tiền từ 500 triệu đồng trở lên, đối với khoản tiền gửi thấp hơn mức LS chỉ là 16-17,5%/năm.

Bấy lâu nay khi nhắc tới nguyên nhân dẫn tới việc lách trần LS của các TCTD, thanh khoản vẫn được gọi là "tội đồ". Thế nhưng, khi tình hình này đã cải thiện phần nào thì hành động lách, vượt của các TCTD vẫn âm thầm diễn ra. Vì sao lại như vậy?

Chị L. – nhân viên tín dụng NH S. cho biết, khó khăn thanh khoản là một chuyện, nhưng việc NH áp chỉ tiêu huy động mỗi nhân viên tín dụng 1-2 tỷ đồng/quý buộc nhân viên phải tìm thương lượng với NH để đưa ra chính sách ưu đãi cho người gửi tiền.

"Các chương trình khuyến mãi dù được các NH đưa ra rầm rộ nhưng thực tế chẳng thu hút được là bao. Cứ "tiền tươi thóc thật" thì khách hàng lại thích, huy động cũng dễ dàng hơn" – chị này nói. Nhưng cũng vì NHNN đã "tuýt còi", nên ngân hàng cảnh giác cao độ, trừ người thân quen của nhân viên ngân hàng và được "phím" trước.

"Chỉ trừ người quen giới thiệu hoặc là người thân với nhân viên NH, khách gửi tiền mới có thể gửi được tiền LS lớn hơn 14%/năm. Còn với khách lạ bọn em đều từ chối hết, vì biết đâu lại bị "gài bẫy" – chị L. giải thích.

Một chuyên gia uy tín trong lĩnh vực NH thì cho rằng, thanh khoản cải thiện, nhưng chỉ là phần nào, "phần chìm" của tảng băng vẫn còn nguyên đó, chưa hề lay chuyển.

Theo báo cáo của NHNN, LS qua đêm ở mức 15-15,5%/năm, kỳ hạn 2 tuần khoảng 16,5-17%/năm, 3 tuần khoảng 17-18%/năm, 1 tháng khoảng 18-19%/năm... giảm đáng kể so với thời điểm trước Tết, có lúc lên tới 22%/năm, thậm chí là 25%/năm. LS vay qua đêm giảm nhiệt, chứng tỏ thanh khoản của các NH đang tốt dần lên.

Nhưng, vẫn có một bộ phận NH yếu không có khả năng trả nợ, bị các "anh lớn" khóa chặt cửa vay. Không còn "cửa", thiếu vốn số NH này không còn cách nào khác là phải quay lại thị trường dân cư để huy động. Vòng luẩn quẩn thiếu vốn – vượt trần LS cứ thế tái diễn...

Trước đó, ông Trần Bắc Hà – Chủ tịch HĐQT Ngân hàng BIDV thừa nhận thực tế “hành vi lách trần lãi suất thông qua việc tăng các khoản phải thu, ủy thác đầu tư… lại tái diễn nhưng với chiêu thức tinh vi hơn rất nhiều. Nếu NHNN không có biện pháp cứng rắn chấm dứt ngay tình trạng này sẽ tạo ra sự rối loạn thị trường”.

Sẽ "thiết quân luật" chặt hơn

Trao đổi với PV báo điện tử Infonet, ông Nguyễn Đăng Hồng – Phó chánh thanh tra giám sát NHNN thừa nhận, thực tế thời gian qua có hiện tượng các TCTD cạnh tranh bằng cách lách LS huy động. Sau một thời gian thanh tra giám sát NHNN vào cuộc xử lý nghiêm, quyết liệt tình hình có lắng dịu, về cơ bản các TCTD chấp hành nghiêm túc chỉ thị của NHNN về trần LS huy động.

Cơ quan thanh tra giám sát có hệ thống thanh tra giám sát ở trung ương và tỉnh thành phố thường xuyên theo dõi sát tình hình LS huy động trên địa bàn việc thực hiện trần LS.

"Thời gian tới, bên cạnh hoạt động thanh tra chúng tôi sẽ kết hợp kiểm tra việc thực hiện trần LS và duy trì đường dây nóng của NHNN. Nếu phát hiện TCTD nào tiếp tục vi phạm NHNN sẽ xử lý nghiêm. Đối với cá nhân sẽ xử phạt ở mức cao nhất là buộc thôi việc, hoặc cấm mở phòng giao dịch, chi nhánh, ATM... đối với TCTD" – ông Hồng khẳng định.

Trường Giang