Ngân hàng "xúi" khách mua đô chợ đen

Khách hàng có nhu cầu vẫn không thể mua được ngoại tệ từ hệ thống ngân hàng Ảnh: Huệ Anh

Đẩy khách ra chợ đen

Trong vai khách hàng muốn tìm mua đô la Mỹ cho mục đích đi du lịch, đi đến 3 ngân hàng nhưng người viết vẫn không mua được 700 USD. Dù khác nhau về quy mô (ngân hàng lớn, nhỏ, vừa), nhưng tại 3 nơi đến, đều chỉ nhận được câu trả lời chung: Thủ tục mua tại ngân hàng rất lằng nhằng, tốn thời gian, tốt nhất chị ra các tiệm vàng hỏi mua cho tiện.

Tại ngân hàng TMCP thuộc top G12 (nhóm 12 ngân hàng lớn) trên phố Hai Bà Trưng (Hà Nội), khi PV hỏi mua 700 USD cho mục đích du lịch, nhân viên tên N. cho hay, ngân hàng không có đô la để bán và khuyên khách tới các tiệm vàng mua cho mau lẹ.

“Tỷ giá ngoài thị trường tự do giờ cũng chỉ ngang bằng nhau, mua ở ngoài không phải chứng minh giấy tờ, nhanh hơn nhiều chị ạ” - nhân viên này nói và nhanh nhảu chỉ vào thanh niên mặc áo kẻ đang giao dịch ở quầy bên cạnh, tiếp lời: “Anh đứng ở quầy bên là người của tiệm vàng đấy, chị có cần mua gấp không để em hỏi cho. Mua từ mấy anh ấy vừa nhanh, vừa tiện, bao nhiêu cũng có, chứ mua trong ngân hàng nhu cầu ít bọn em không bán đâu chị ạ”.

Thấy người viết có vẻ băn khoăn vì chênh tỷ giá trong và ngoài hệ thống ngân hàng, mua đô la trong ngân hàng dù sao cũng minh bạch hơn, nhân viên tại đây trấn an: Nếu có mua trong ngân hàng khách hàng cũng không mua được đúng giá niêm yết, vì còn phải cộng thêm các khoản phí, thuế… nên tính ra tỷ giá giữa thị trường tự do và ngân hàng ngang ngửa nhau.

Tới ngân hàng thứ hai trên phố Phan Chu Trinh, lần này thì người viết thất vọng hoàn toàn khi nhận được câu trả lời chỏng lỏn của nhân viên: Ngân hàng chỉ thu mua đô la chứ không bán. Nhưng khi ngỏ ý muốn mua đô la cho DN với số lượng lớn, chị P. – nhân viên tại phòng giao dịch này cho biết, phải chờ xin ý kiến của sếp mới có thể quyết định. “Nhu cầu ít nhiều thì tốt nhất, chị nên mua ở thị trường ngoài cho đỡ tốn thời gian”- chị P. khuyên.

Khách hàng cá nhân muốn mua ngoại tệ trong ngân hàng bị từ chối thẳng thừng một nhẽ, nhưng ngay cả khách hàng là DN có nhu cầu lớn cũng không hẳn đã mua được đô la “chính thống”. Anh Bá Anh – Giám đốc Công ty TNHH ACB (Nguyên Hồng – Đống Đa – Hà Nội) phản ánh, công ty anh là khách hàng quen của chi nhánh NH Techcombank trên cùng địa bàn, thế nhưng lâu nay anh vẫn phải tìm mua nguồn đô la ngoài thị trường vì tỷ giá mua trong ngân hàng nếu cộng thêm phí tính ra cao hơn ở thị trường tự do, trong khi phải chứng minh giấy tờ, chờ đợi mất thời gian.

Móc nối?

Phó tổng giám đốc một NHTM cỡ vừa tại Hà Nội thừa nhận, chuyện ngân hàng từ chối bán cho khách hàng muốn mua đô la số lượng nhỏ và đúng, dù họ có chứng minh được lý do chính đáng. Theo ông, nhiều ngân hàng cũng đang gặp khó khăn về nguồn USD, nên chỉ giải quyết được phần rất nhỏ nhu cầu của khách, và đặc biệt ưu tiên cho khách hàng DN lớn.

“Lượng USD trong ngân hàng không phải lúc nào cũng dồi dào, chúng tôi cũng chỉ đáp ứng được một lượng nhu cầu nhất định của các DN, ngay cả DN “ruột” muốn mua số lượng lớn không phải muốn là đáp ứng được ngay” – vị này thừa nhận.

Thời gian gần đây, tỷ giá đô la trong hệ thống ngân hàng đang nóng lên từng ngày. Tỷ giá bình quân liên ngân hàng liên tục được Ngân hàng Nhà nước tăng giá, tới ngày 17/10 tỷ giá liên ngân hàng đã đắt hơn 80 đồng/USD so với cùng thời điểm tháng 9.

Tại các NHTM, giá mua bán đô la cũng được đẩy lên kịch trần, chiều bán ra ở mức 20.915 đồng/USD, khoảng cách giữa chiều mua – bán rất nhỏ, chỉ 5-10 đồng/USD. Nguồn cung khan hiếm, cộng với nhu cầu DN muốn mua ngoại tệ cho hợp đồng đáo hạn cuối năm, càng khiến tình trạng căng thẳng tỷ giá và đô la gia tăng.

Thực tế, dù NHNN đã yêu cầu các tổ chức tín dụng bán ngoại tệ tiền mặt để đáp ứng nhu cầu hợp pháp của cá nhân, DN nhưng dường như các ngân hàng chỉ tuân thủ mệnh lệnh trên “bề nổi”, còn thực tế việc tìm mua ngoại tệ trong hệ thống còn khó hơn cả … lên trời. Chính việc nhân viên nhà băng khuyên khách hàng nên tìm tới thị trường tự do để mua ngoại tệ, cho thấy dường như đang có sự móc nối làm ăn giữa ngân hàng và thị trường tự do?

Một chuyên gia uy tín trong lĩnh vực tài chính bình luận, sự câu kết này về lâu dài rất nguy hiểm cho hệ thống tài chính, đây là một hình thức biến tướng của thị trường chợ đen. “Hình ảnh khối ngân hàng vừa tốt lên chút ít trong mắt công chúng, nay vì lợi nhuận trước mắt rất có thể một lần nữa vấn đề đạo đức kinh doanh của các ngân hàng lại bị đặt dấu chấm hỏi. Mục tiêu xóa bỏ thị trường ngoại tệ chợ đen, chống đô la hóa sẽ sụp đổ nếu tình trạng này vẫn tái diễn”- ông nói.

Cẩm Thư