Ngân hàng vẫn loay hoay lách trần lãi suất

Không còn chỉ là các cách đơn giản, như: “đi đêm” thỏa thuận LS, hay thông qua chương trình siêu khuyến mãi tặng thưởng LS (LS) cho khách hàng, huy động tiết kiệm VND đảm bảo bằng USD …, chiêu thức “lách” trần LS của các NH giờ kín đáo và tinh vi hơn nhiều.

Vì khát vốn, lạm phát gia tăng, buộc các ngân hàng đua nhau nâng lãi suất - Nguồn ảnh: internet

Sau một thời gian ngắn tạm lắng do lo sợ sự kiểm soát gắt gao của cơ quan quản lý, khoảng một tuần trở lại đây cuộc đua tăng LS huy động của các NH lại đang âm thầm trở lại. Không còn công khai, ồn ào như trước, các NH giờ đây đã thận trọng hơn trong cách mời chào khách hàng, cũng như chiêu thức lách luật.

Khóc dở mếu dở vì ham LS cao

Chị H. - cán bộ tín dụng một chi nhánh NH tại Hải Phòng cho hay, việc các NH bằng cách này hay cách khác cố gắng nâng LS huy động để kéo chân khách hàng là việc đương nhiên. Riêng tuần vừa rồi chi nhánh NH nơi chị H. làm việc kết thúc chương trình khuyến mãi tặng thưởng cho khách hàng, lập tức khách hàng tới rút tiền về khiến NH thiệt hại không nhỏ. Trước tình hình này, lãnh đạo chi nhánh đang lên phương án đưa ra chương trình mới để giữ chân số khách hàng còn lại và thu hút lượng tiền gửi từ khách hàng mới. “Tất nhiên bây giờ NHNN đang “soi” rất kỹ nên các NH cũng phải rất cẩn trọng khi đưa ra chương trình ưu đãi mới”, chị H. nói.

“Với khách lạ thì NH chắc chắn sẽ chỉ cho hưởng mức LS 14%/năm, nhưng nếu nhân viên NH nhận là người nhà thì LS được hưởng sẽ cao hơn 1-2%/năm”, một nhân viên này tín dụng cho biết.

Vì khát vốn, NH các NH đua nhau nâng LS. Các hình thức lách luật của NH cũng đa dạng hơn: từ các chiêu lách luật bằng cách chuyển từ sổ tiết kiệm thành hợp đồng tiền gửi có điều kiện để tăng LS huy động cho khách hàng cho tới tư vấn khách hàng ký hợp đồng ủy thác tín dụng đầu tư. Theo lý thuyết, ủy thác tín dụng đầu tư là hình thức khách hàng giao vốn cho NH đem đi đầu tư kinh doanh, để được hưởng lợi tức, vì thế mà rủi ro gửi tiền kiểu này là khá cao.

Cũng vì tin theo lời tư vấn sẽ được hưởng LS cao khi gửi tiền tại NH V. mà tại anh Hiếu (Hàng Cá – Hà Nội) đang rơi vào cảnh khóc dở mếu dở. Tiết kiệm được 500 triệu đồng định mua xe ô tô, nhưng đang chần chừ vì giá xe đang quá cao thì anh Hiếu nhận được điện thoại của “người quen” làm trong NH mời chào gửi tiết kiệm vào NH V. dưới hình thức ký hợp đồng ủy thác đầu tư LS trên 14%/năm. Thậm chí, nếu nhận là người nhà của nhân viên này, anh Hiếu sẽ được hưởng thêm mức LS ưu đãi 1-2%/năm. Tổng cộng mức LS anh được hưởng sẽ dao động từ 18-19%/năm. Theo như hợp đồng đã ký giữa anh Hiếu và NH, lợi suất NH cam kết trả cho anh bằng 19%/năm. Trong mọi trường hợp, khách hàng không phải thanh toán trước phí uỷ thác.Tại ngày kết thúc hợp đồng uỷ thác, thu nhập của anh Hiếu sẽ được khấu trừ thuế thu nhập theo luật định. Thế nhưng, đã hơn 3 tháng nay, thời hạn hợp đồng kết thúc anh Hiếu vẫn chưa nhận được khoản lãi nào. “Vì tin là người quen biết, lại đến tận nơi làm thủ tục và hẹn ngày trả hợp đồng rõ ràng nên tôi đã tin và giao tiền. Thời hạn hợp đồng đã hết mà gọi điện tới lui thì nhân viên kia không bắt máy”, anh Hiếu than thở.

Trong trường hợp hợp đồng ủy thác của anh Hiếu, theo LS. Minh Anh – Công ty tư vấn Luật Trí Minh, khách hàng sẽ gặp phải rất nhiều bất lợi nếu có tranh chấp xảy ra. Bởi, số tiền gửi thông qua những hợp đồng uỷ thác này không được bảo hiểm như những sổ tiết kiệm thông thường, (hiện mức bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam là 50 triệu đồng). Thêm vào đó, khi có tranh chấp phát sinh giữa hai bên đơn vị giải quyết tranh chấp không phải tòa án mà là Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam, nên cá nhân đứng trong hợp đồng này sẽ chịu phần thiệt nhiều hơn.

Hệ thống NH đang “méo mó khủng khiếp”

Vì khát vốn, lạm phát gia tăng, buộc các NH đua nhau nâng LS. Trần LS vì thế đang bị cho là lạc hậu và cần phải bỏ. Lạm phát kỳ vọng 6 tháng đầu năm 2011 đã vượt trên 20% so với cùng kỳ năm ngoái, như vậy các NH cũng phải huy động mức tương đương thì mới đủ thực dương. Đã hơn một lần câu chuyện trần LS huy động đã được chuyên gia tài chính, kinh tế đề cập và đề xuất những giải pháp thực tế để tháo gỡ, nhưng dường như cơ quan quản lý vẫn làm ngơ. Thậm chí, trong một phát biểu gần đây, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cho biết, LS huy động VND bình quân hiện là 15,15%, tăng 3%/năm so với cuối năm 2010, các tổ chức tín dụng đang cạnh tranh bằng công cụ LS để giữ thị phần huy động vốn thông qua việc thỏa thuận trả thêm chi phí cho người gửi tiền. Dù không nói thẳng, nhưng đây là lần đầu tiên một vị lãnh đạo của NHNN thừa nhận chuyện vượt trần LS của các tổ chức tín dụng.

Lý giải vấn đề này, theo ông Bình là do sức ép của lạm phát tăng, kinh tế vĩ mô có diễn biến chưa ổn định và nhu cầu vốn đầu tư của toàn xã hội vẫn ở mức cao.

Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia Lê Xuân Nghĩa nói thẳng: “Hệ thống NH chưa bao giờ chứng kiến sự “méo mó khủng khiếp” như hiện tại, đến mức đường cong LS đã gần như bị “xóa sổ”, các tổ chức tín dụng “thích” dùng các công cụ hành chính, hơn là công cụ thị trường. Đơn cử là biện pháp áp trần LS huy động 14%/năm hiện nay, việc áp trần LS huy động, dù là biện pháp hành chính nhưng được các NH thương mại “thích” hơn vì dễ lách. Trong khi các biện pháp mạnh theo thị trường như tăng dự trữ bắt buộc không được các tổ chức này đồng tình vì quá minh bạch và khó tránh né.

“NH Trung ương không cần quan tâm đến LS huy động và cho vay của các NH thương mại mà chỉ nên quan tâm đến LS liên NH trên thị trường mở. Liên NH ổn định, thị trường sẽ ổn định. Việt Nam dường như đang xử lý ngọn, bỏ qua thị trường liên NH”, ông nhấn mạnh và khuyến nghị NH Nhà nước một mặt phải kiên định với mục tiêu chống lạm phát, nhưng cũng cần linh hoạt hỗ trợ thanh khoản cho các NH khó khăn, dĩ nhiên nên đưa ra điều kiện ràng buộc để đảm bảo vốn bơm ra sẽ quay về nguyên vẹn. Đồng thời, tránh điều hành giật cục theo kiểu bóp nghẹt quá mức rồi bất ngờ thả ra quá nhanh.

Hải Nam