Khó hút tiền, nhà băng lao vào "giữ hộ" vàng

Thực chất hình thức giữ hộ vàng mà các ngân hàng (NH) hiện đang triển khai chỉ là hình thức "biến tướng" của dịch vụ huy động chứng chỉ bằng vàng trước đây.

Mức lãi cao nhất mà các NH đang trả cho người gửi lên tới gần 5%/năm

Tại phòng giao dịch NHTMCP Sài Gòn (SCB) trên đường Nguyễn Đình Chiểu (Hà Nội), nhân viên giao dịch tại đây cho biết, NH này đã kết thúc sớm chương trình huy động chứng chỉ gửi bằng vàng thay vào đó là dịch vụ giữ hộ tài sản – giữ hộ vàng có trả lãi. Các kỳ hạn được đưa ra cũng khá dài, từ 12 tới 18 tháng, nhưng khách hàng sẽ được nhận lợi tức theo thời hạn 1 tháng tới 18 tháng. Đáng lưu ý, mức lợi tức mà nhà băng này đưa ra khá hấp dẫn, thấp nhất cho thời gian "giữ hộ" 12 tháng là 3,95%/năm, cao nhất là 4,6%/năm cho khoản gửi trong vòng 18 tháng.

"Tối thiểu tài sản giữ hộ của khách hàng là 1 chỉ vàng SJC, nếu rút trước hạn sẽ không được hưởng lợi tức. Còn nếu rút trước hạn sau 2 ngày kể từ ngày gửi NH sẽ thu phí kiểm đếm" – nhân viên tại đây cho biết.

Ở một số NH khác, dịch vụ giữ hộ vàng cũng nở rộ. NH Sài Gòn Hà Nội (SHB) hiện đang áp dụng dịch vụ giữ hộ vàng với mức lợi suất được nhận dao động từ 2 đến 2,1%. NH Eximbank cũng áp dụng chương trình "Kỳ hạn vàng, ưu đãi vàng" lãi suất giữ hộ vàng 1-3 tháng là 3%/năm, rút trước hạn không tính lãi.

Mức lãi suất giữ hộ vàng cao nhất mà NH ACB đang triển khai lên tới 2,6% cho kỳ hạn gửi 1-3 tháng, 6 tháng là 2,2%. Ngoài mức lãi suất cố định, khách hàng sẽ được hưởng thêm lãi suất cộng thưởng, với các khoản gửi trên 10 lượng vàng khách hàng gửi tiền sẽ được cộng thêm lãi suất thưởng 0,4%/năm.

Còn tại NH Phương Đông (OCB) trên đường Trần Hưng Đạo, nhà băng này chỉ nhận giữ hộ vàng trong thời hạn ngắn, từ 1 tới 11 tháng và mức lãi suất cao nhất mà khách hàng nhận được là 2%/năm.

Trong vai khách hàng muốn gửi vàng, PV Infonet được nhân viên SHB "mách nước": "Giờ huy động chứng chỉ gửi vàng không còn, chị nên chuyển sang dịch vụ giữ hộ vàng để được hưởng lãi suất cao hơn - 2,1%/năm". Trấn an lo ngại của khách hàng vì hình thức gửi này sẽ bị "tuýt còi" từ 1/5, nhân viên SHB nói: "Hình thức mà NH đang triển khai là giữ hộ chứ không phải huy động chứng chỉ vàng trước đây nên phần lãi khách hàng nhận được không phải là lãi suất huy động mà là lợi tức và được quy ra VND, nên chị cứ yên tâm gửi, đừng lo".

Theo lãnh đạo một NH nhỏ, thì việc các nhà băng thay đổi dịch vụ đối với kim loại quý chỉ là hình thức "bình mới rượu cũ", còn về bản chất vẫn là huy động và trả lãi cho người gửi. Sở dĩ các NH vẫn lao vào cuộc đua huy động vàng là do, nhiều NH sau khi huy động vàng sẽ chuyển vàng thành tiền để trang trải cho các khoản huy động trước đó và thế chấp trên thị trường liên NH để vay VND đảm bảo thanh khoản khi có nhu cầu.

TS. Cao Sỹ Kiêm - nguyên Thống đốc NHNN cho rằng, thị trường đang diễn ra những nghịch lý nhưng cả người gửi và NH đều đang cùng nhau "đồng tình" với hình thức này. Nghịch lý ở chỗ, trước đây người có vàng muốn gửi vào NH thì phải nộp một khoản tiền cho các nhà băng, coi đây là phí để nhà băng giữ hộ. Thì nay, diễn biến theo chiều ngược lại, không những không phải trả khoản phí nào, người gửi vàng còn được hưởng lãi theo kỳ hạn gửi.

"Trong dân hiện đang có 300-500 tấn, nên nhu cầu gửi vàng ở chỗ an toàn có là thật. Việc các NH lách luật khá tinh vi và trơn tru để đối phó với chính sách mới có thể lý giải được. Tới đây, khi hình thức chuyển vàng thành tiền bị cấm, thì bằng cách này cách khác các nhà băng lại "biến báo" để hợp thức hóa số vàng đã huy động, có thêm nguồn thu mà không hề vi phạm quy định" – TS. Kiêm nói.

Một nguyên nhân nữa, ông Kiêm lý giải là tình trạng "hụt" thanh khoản do mặt bằng lãi suất tiền gửi đồng Việt giảm về 12%/năm đã không hấp dẫn người gửi. Cộng với giá vàng đang "tuột dốc", nên người dân rút tiền tiết kiệm sang mua vàng khiến việc huy động tiền mặt của các nhà băng càng thêm khó khăn.

Dù bị cấm từ 1/5 nhưng các chuyên gia đều cho rằng, cuộc đua lãi suất huy động vàng sẽ tiếp tục nóng. Theo nội dung Thông tư 11, NHNN vẫn cho phép các tổ chức tín dụng phát hành chứng chỉ ngắn hạn bằng vàng để chi trả vàng theo yêu cầu của khách hàng khi số vàng thu nợ và tồn quỹ không đủ để chi trả.

Một "cửa mở" mà NHNN đang "hé" cho các NHTM, là trong đề án huy động vàng sắp tới khi NHNN sẽ cho phép một số nhà băng làm đại lý trung gian huy động vàng trong dân. Đây sẽ là kênh để các nhà băng này chuyển từ vàng huy động sang vàng tài khoản, đồng thời là giải pháp cải thiện thanh khoản khi các hình thức gửi khác (tiền đồng, USD) không còn hấp dẫn.

Trường Giang