Hiệu quả của vắc xin Covid-19 tốt nhất khi nào?

Hiệu quả giảm dần

Đến nay, theo ghi nhận của Sở Y tế TP.HCM, số ca mắc Covid-19 nhập viện có 86% bệnh nhân đã tiêm vắc xin Covid-19. Tuy nhiên, số bệnh nhân đều chỉ theo dõi ở bệnh viện tầng 2, tỷ lệ chuyển nặng giảm rõ rệt.

PGS Đỗ Văn Dũng – Giảng viên trường Đại học Y Dược TP.HCM nhận định, khi tỷ lệ tiêm vắc xin tăng thì số người nhiễm đã tiêm nhập viện sẽ tăng lên. PGS Dũng khẳng định việc tiêm vắc xin để giảm trở nặng và giảm nguy cơ tử vong chứ không phải là tiêm vắc xin sẽ không còn khả năng mắc bệnh.

Giống như tại Singapore, tỷ lệ tiêm vắc xin rất cao, đảo quốc này chỉ có 5 – 6 triệu người dân nhưng mỗi ngày vẫn ghi nhận 4.000- 5.000 ca mắc.

PGS Đỗ Văn Dũng cũng cho biết một số nghiên cứu đã ghi nhận tỉ lệ kháng thể ở người đã được tiêm vắc xin ngừa Covid-19 sẽ giảm phân nửa sau 108 ngày. Khi tiêm vắc xin khoảng 4-6 tháng, kháng thể giảm và nếu bị phơi nhiễm với SARS-CoV-2 vẫn mắc bệnh nhưng ít bị bệnh nặng.

Dù bệnh không nặng nhưng do các virus đã sinh sản trong cơ thể nên người đã tiêm vẫn có thể lây bệnh cho người khác, vì vậy sẽ tăng khả năng lây lan.

Vắc xin hiệu quả nhất thời gian nào?

BS Huynh Wynn Tran, Los Angeles, Hoa Kỳ, cho biết đa số các vắc xin đều giảm hiệu quả sau thời gian dài nhưng 'bộ nhớ' của tế bào vẫn nhớ, vì thế khi có virus xâm nhập thì người đã tiêm vẫn có thể kích hoạt kháng thể để chống lại virus đó.

Theo thời gian kháng thể đặc hiệu giảm dần, người đã tiêm dễ nhiễm virus hơn nhưng có những vắc xin tiêm từ ngày còn nhỏ khi gặp virus thì cơ thể vẫn nhớ và chiến đấu tiêu diệt virus đó. 

Điều trị cho bệnh nhân Covid-19 tại TP.HCM

Hiệu quả của vắc xin đều giảm theo thời gian, điều này đã được tiên đoán. BS Wynn khẳng định vắc xin Covid-19 đạt hiệu quả tốt nhất đó là 2 đến 4 tuần sau tiêm mũi 2 vì đây là thời gian chúng ta sinh ra kháng thể đặc hiệu.
 
2 lý do hiệu quả vắc xin giảm đó là sự lây lan nhanh của biến thể virus kể cả Delta hay các biến thể khác trong tương lai. Ngoài ra, còn lý do khác đó là khả năng kháng thể đặc hiệu nhận biết virus sẽ giảm dần theo thời gian.
 
Theo nghiên cứu, tế bào nhớ hoạt động tốt khi cơ thể khoẻ mạnh. Còn khi cơ thể yếu có bệnh nền như đái tháo đường… tế bào nhớ hoạt động chậm hơn, vì vậy, khi nhiễm virus thì bệnh nhân gặp nhiều vấn đề, tế bào nhớ khó phục hồi trí nhớ hơn.
 
Hiệu quả vắc xin giảm nhanh hơn ở người lớn tuổi. Một số vắc xin mRNA có thể gây ra viêm cơ tim ở nam; bệnh lý nền như tiểu đường, ung thư, bệnh phổi, thể trạng cân nặng như béo phì… đây là các yếu tố khiến hiệu quả vắc xin của bản thân người tiêm giảm.

Hiện nay có nhiều nơi tiến hành xét nghiệm kháng thể sau tiêm vắc xin, BS Wynn cho rằng các labbo xét nghiệm kháng thể tìm kháng thể dựa trên kháng thể toàn bộ virus, nhưng một số vắc xin thì chỉ có 1 protein ở phần gai của virus nên việc tìm kháng thể này không cần thiết.

Vì vậy, chúng ta chỉ có thể đong đo kháng thể đó là tỷ lệ nhiễm virus, tỷ lệ tiêm vắc xin, tỷ lệ nhập viện, tỷ lệ trở nặng và tỷ lệ tử vong ra sao để đưa ra kết luận hiệu quả của vắc xin.
 
Theo báo cáo của Bộ Y tế, trong ngày 6/11 có 1.214.737 liều vắc xin phòng Covid-19 được tiêm. Như vậy, tổng số liều vắc xin đã được tiêm là 89.620.701 liều, trong đó tiêm 1 mũi là 60.845.405 liều, tiêm mũi 2 là 28.775.296 liều.

Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, Bộ Y tế yêu cầu ngành y tế địa phương tăng cường, chủ động giám sát, xét nghiệm các trường hợp có nguy cơ cao, nhất là những người về từ các địa bàn dịch cấp độ 3, 4; các trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh; tổ chức cách ly, theo dõi sức khỏe phù hợp và xử lý kịp thời các ổ dịch Covid-19 theo đúng hướng dẫn của Bộ Y tế.

Khánh Chi