EVN bất chấp dư luận để đút túi ngàn tỷ

Thông tin điện chính thức tăng giá từ 1/8 phát đi vào chiều tối ngày 31/7 của EVN được các chuyên gia kinh tế cho là nhà đèn không chia sẻ và công bằng với dân.

Tăng giá để bù lỗ

Trong thông cáo phát đi chiều tối ngày 31/7, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho hay, kể từ ngày 1/8 giá bán điện bình quân sẽ tăng 71,85 đồng/kwh, tương đương 5% so với giá bán điện bình quân đang áp dụng là 1.437 đồng/kwh.

Lần điều chỉnh giá bán điện này không có sự thay đổi về đối tượng áp giá, cơ cấu biểu giá mà chỉ điều chỉnh mức giá đối với các đối tượng theo quy định tại Quyết định 268/QĐ-TTg ngày 23/02/2011 của Thủ tướng Chính phủ. Mức giá bán điện sinh hoạt bậc thang từ 0 đến 50 kWh áp dụng cho hộ nghèo và thu nhập thấp không thay đổi.

Giá điện tăng thêm 5% từ 1/8 sẽ khiến CPI tháng 8 tăng mạnh trở lại

Theo tính toán của EVN, với biểu giá bán điện điều chỉnh các hộ nghèo và thu nhập thấp sử dụng điện

sinh hoạt đến 50 kWh/tháng sẽ không tăng chi. Các hộ sử dụng điện sinh hoạt 100 kWh/tháng tăng chi 6.800 đ/tháng; sử dụng 150 kWh/tháng tăng chi 10.650 đồng/tháng; sử dụng 200 kWh/tháng tăng chi 15.500 đồng/tháng; sử dụng 300 kWh/tháng tăng chi 26.000 đồng/tháng; sử dụng 400 kWh/tháng tăng chi 37.200 đồng/tháng.

Khác với những lần trước đưa ra nguyên nhân tăng giá điện do EVN lỗ, giá thành thấp... thì lần này trong thông cáo phát đi "nhà đèn" lại đưa ra dẫn giải buộc phải tăng giá do giá than, khí đã tăng quá mạnh từ đầu năm, đặc biệt là giá than từ ngày 20/4/2013 tăng từ 37 – 41% tùy từng loại than.

Áp lực buộc phải tăng giá điện là hiện hữu khi nhà đèn cho rằng, giá bán than, khí đã tăng rất mạnh từ đầu năm tới nay. Đặc biệt là giá than đã tăng 37-41% từ ngày 20/4/2013. Cộng thêm khoản lỗ gần 8.000 tỷ đồng và lỗ chênh lệch tỷ giá khoảng 15.000 tỷ đồng vẫn chưa biết cân đối vào đâu của "nhà đèn". Do đó, nếu không tăng giá trong bối cảnh không được Chính phủ rót vốn, EVN sẽ rất khó khăn để tái đầu tư.

Thực tế, sau mỗi lần tăng giá điện EVN đều thu về một khoản không nhỏ để bù cho những khoản lỗ trước đây của mình. Năm 2012, tổng doanh thu bán điện của tập đoàn này lên tới trên 143.000 tỉ đồng (tức khoảng 7 tỉ USD), lợi nhuận trên 5.000 tỉ đồng. Với việc tăng giá điện lần này, theo các chuyên gia, EVN sẽ có thêm vài ngàn tỉ doanh thu nữa trong năm 2013.

Nhưng có là công bằng khi trước đó EVN đã đầu tư vào một số lĩnh vực ngoài ngành như viễn thông, ngân hàng... để rồi "ngậm trái đắng" với số lỗ khổng lồ. Và tới giờ thì bắt người dân phải "gánh" những khoản lỗ đó thông qua giá điện?

"Điện là ngành độc quyền nên mỗi lần giá điện tăng đều gây bức xúc. EVN luôn nói tăng giá là để bù lỗ, thu hút đầu tư vào ngành điện, nhưng thử hỏi chi phí vận hành điện đã tốt chưa, sử dụng nguyên liệu đã hợp lý chưa, với những khoản chi và đầu tư bất hợp lý rồi lỗ mà bắt người tiêu dùng gánh thì quá phi lý"- TS. Ngô Trí Long – Nguyên Viện trưởng Viện Thị trường giá cả (Bộ Tài chính) bức xúc.

Chính những con số cung cấp thiếu minh bạch cũng khiến người trong cuộc – những chuyên gia được EVN tham vấn "hoa mắt". "Nhiều lúc thông tin EVN đưa ra mà đến ngay cả nhiều chuyên gia cũng không biết đâu mà lần. Thậm chí, sau mỗi cuộc họp tham vấn điều chỉnh giá điện EVN đều đưa ra lý do tế nhị để thu hết các tài liệu này" – một chuyên gia về giá tiết lộ.

Trong bối cảnh EVN độc quyền, việc thẩm định giá thành của Bộ Tài chính, ông Long lo cũng chưa đủ năng lực vì giá điện rất phức tạp. Vì vậy, theo ông EVN cần công khai và minh bạch hơn thông tin và số liệu của mình, tránh kiểu "đánh úp" người dân như lần công bố tăng giá điện lần này.

Ngành điện thiếu công bằng với dân

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, sức mua thấp, sản xuất đì đẹt, việc tăng giá điện lần này của "nhà đèn" phần nào đã gây bức xúc. Sự bức xúc có phần tăng lên khi người dân cho rằng, đang có sự bất nhất giữa lời nói và hành động của Chính phủ và ngành điện.

Bằng chứng là ngay trước thời điểm tăng giá điện một ngày, đăng đàn tại cuộc họp báo Chính phủ Bộ trưởng Văn phòng Chính phủ chia sẻ, việc tăng giá điện là không đừng nhưng tăng giá phải có lộ trình. Và dù tăng giá sẽ đi kèm với nó là điều kiện cơ chế để hỗ trợ cho người dân, nhất là người có thu nhập thấp và người nghèo. Bộ trưởng Đam cũng phân tích rất kỹ những nhân tố sẽ ảnh hưởng tới người dân, nền kinh tế nếu giá điện tăng.

Không những thế, tiếng nói của người dân cũng sẽ được coi trọng hơn khi lần này Chính phủ đã đã yêu cầu EVN phải có kế hoạch tuyên truyền để giải thích, lấy ý kiến phản hồi của cộng đồng để có điều chỉnh cần thiết về biện pháp cụ thể khi tăng giá điện.

Trước những thông tin đồn thổi xung quanh việc điện sắp tăng giá phát ngôn của người đại diện Chính phủ đã phần nào trấn an dư luận. Thế nhưng, điều khiến người dân và dư luận bức xúc là sau phát ngôn của người đại diện Chính phủ chưa đầy 24 giờ, EVN lại phát đi thông tin tăng giá điện khiến không ít người dân ... chưng hửng.

Phân tích về thời điểm tăng giá, chuyên gia Ngô Trí Long nhìn nhận, vì EVN độc quyền nên khi EVN quyết định tăng giá thì người tiêu dùng phải chấp nhận. Nhưng xét trong hoàn cảnh hiện tại, ngành điện đang không công bằng và chia sẻ với người dân.

Thực tế, điện vẫn là yếu tố đầu vào cấu thành chi phí sản xuất của hầu hết các ngành hàng, vì thế mỗi lần giá điện tăng là thêm một lần lãnh đạo nhiều doanh nghiệp "toát mồ hôi", bà nội trợ thêm nỗi lo "ví tiền thêm teo tóp".

"Trong lúc kinh tế khó khăn, lương tăng 1 thì giá đã tăng tới 10, tăng thêm bất kỳ loại giá nào, nhất là giá điện sẽ ảnh hưởng trực diện tới đời sống người dân" – ông Long nói thêm.

Điều đáng tiếc nhất, theo ông Long, là với cú tăng giá điện thêm 5% lần này thành quả kiềm chế lạm phát có nguy cơ bị lung lay. Có thể cơ quan chức năng đã tính toán và thấy dư địa lạm phát vẫn còn lớn nên quyết định tăng giá điện, nhưng dù trong tình hình nào thì việc EVN cũng sẽ ảnh hưởng tới thành quả nỗ lực kiềm chế lạm phát của Chính phủ hơn một năm qua.

Với động thái tăng giá điện thêm 5% lần này sẽ khiến CPI tăng khoảng 0,35%. Cộng gộp với một số mặt hàng cũng sẽ đồng loạt tăng từ ngày 1/8 như gas, sữa... chuyên gia lĩnh vực giá cả dự báo sẽ khiến CPI tháng 8 tăng thêm 1% - mức tăng cao nhất trong nửa đầu năm nay.