Đông dược gây tử vong, hôn mê "trúng ai nấy chịu"

Người dân vẫn đua nhau sử dụng các loại thuốc đông dược chữa bệnh với suy nghĩ rằng thuốc không có phản ứng phụ, không chất độc hại, an toàn từ thiên nhiên.

"Muốn gì cũng đáp ứng hết"

Trong vai người đi mua hàng, chúng tôi dừng trước một cửa hiệu đầu phố “đông y” Lãn Ông – Hà Nội , bà chủ hàng thao thao mời chào khách “Mua gì em, thuốc nhà chị phong phú, loại nào cũng có, thuốc uống làm mát gan, bổ thận hay thuốc tăng cường sinh lực cho ông xã, thuốc giúp chị em trẻ ra. Nhiều loại lắm, em có nhu cầu thế nào cứ nói chị đáp ứng hết”.

Thuốc đông dược trên phố Lãn Ông được đóng trong những túi nilong, không nhãn mác. Ảnh: PT

Ngỏ lời mua thuốc biếng ăn, bà chủ bán hàng nhanh mồm giới thiệu các mặt hàng kích thích vị giác, gây thèm ăn. Theo giới thiệu, có 5, 6 sản phẩm với công dụng giúp ăn ngon miệng hơn. Chỉ cần uống hết 3 túi thuốc, giá 70.000 đồng/túi, người chán ăn sẽ có cảm giác đói nhanh hơn và ăn ngon, ăn nhiều.

Hàng loạt các hiệu thuốc đông y trên phố Lãn Ông bán thuốc đóng trong túi nilong, không tên tuổi, nhác mác, cơ sở sản xuất, thành phần...tên thuốc chỉ là một mảnh giấy nhỏ photo hoặc ghi tay. Tại một vài cửa hiệu thuốc đông y gia truyền trên phố này, người bệnh đến khám, bắt mạch, kê đơn. Sau khi đoán bệnh cơ bản, thầy lang mở những gói thuốc đựng trong túi trắng bốc từng ít một đủ thang (bài) (một bài thường được phối bởi mấy loại thuốc) và gói lại giao cho khách.

Tại nhiều cơ sở bán thuốc, việc tiến hành sao tẩm, pha chế thuốc đông y từ những bao tải to thành những túi nhỏ hầu như thực hiện ngay trên nền nhà, nền sân chật hẹp, nhiều người qua lại, và phần nhiều do những người giúp việc thực hiện.

Chứng kiến một buổi chiều, con phố này tấp nập người mua, người bán buôn thuốc và cả những bệnh nhân tin tưởng vào thuốc đông y gia truyền chữa bách bệnh rủ nhau đến bắt mạch bốc thuốc.

Từng bao tải to đựng thuốc được vận chuyển từ nơi khác về đổ buôn cho những tiệm bán thuốc, từ đó các ông chủ, bà chủ (nhiều người không phải thầy thuốc) sao tẩm, đóng gói, phân loại riêng thành từng túi với khối lượng từ 1,5kg – 3kg và bán lại cho những thầy lang trong khu vực.

Việc giao dịch từng bao tải thuốc, nguyên liệu làm thuốc không hề có công đoạn kiểm tra chất lượng. Từng bao tải được chở đổ vào nhà, người nhận thậm chí không mở ra xem đó là hàng gì, tất cả chỉ tính bằng cân và trả tiền.

Tiến hành sao tẩm, pha chế thuốc đông y từ những bao tải to thành những túi nhỏ với khối lượng từ 1,5kg - 3kg Ảnh: PT

Tại hiệu thuốc đông y phố Đội Cấn – Hà Nội, khi hỏi về thuốc giúp trẻ biếng ăn, chậm lớn, PV Infonet được chủ hiệu đưa cho sản phẩm thuốc cam đựng trong một gói nhỏ với lời giới thiệu: “Thuốc này trẻ con dùng được, tác dụng tốt, nhiều người mua cho con uống thấy con ăn khỏe, phổng phao lại ra lấy thêm, đây là cửa hàng đông y gia truyền nên yên tâm về chất lượng, cháu không phải lo hàng giả, hàng nhái như ở những chỗ khác”.

Nhìn gói thuốc ăn khoẻ, phổng phao không hề có nhãn mác, thành phần, thành phần, xuất xứ sản phẩm, ngày sản xuất và hạn sử dụng cũng không, nhưng khác nhiều người chi tiền mua về cho trẻ nhỏ uống với hy vọng thuốc bổ như những lời truyền miệng.

Chị Hà, một người mua thuốc cho con còi cọc, biếng ăn cho biết, được mọi người giới thiệu địa chỉ chữa khỏi bệnh này, bệnh kia là tìm đến. Thuốc đông y từ thảo dược, cây cỏ, hoa lá, con vật … không gây phản ứng phụ nên thoải mái sử dụng.

Khi PV nhắc đến những trường hợp trẻ dùng thuốc cam, thuốc bổ không có nguồn gốc, gây hậu quả tử vong, hôn mê cho trẻ, phần lớn chủ hàng gạt phắt, và tỏ vẻ nghi hoặc.

Thuốc đông y: chữa bách bệnh, an toàn?

Theo bác sĩ Trung – Viện Y học Cổ truyền Việt Nam cho biết: Cách hiểu thông thường trong người dân về thuốc đông y không gây phản ứng phụ là hoàn toàn sai lầm, bởi bản thân thuốc được tạo ra từ cây cỏ, con vật … nó đã mang những yếu tố và tác dụng khác nhau, khi kết hợp (phối nhiều loại thuốc thành một bài) nếu không chú ý kĩ và thiếu kiến thức chuyên môn các vị thuốc có thể tương tác, phản ứng với nhau gây ra tác động xấu.

Ông Trung chia sẻ thêm: “Hiện nay, nhiều người vì chạy theo lợi nhuận còn tiến hành trộn tân dược và trong đông dược, điều này cấm kị trong sử dụng thuốc. Người dân dùng phải các loại thuốc trộn này hậu quả khôn lường”.

Nhiều người mang nguyên liệu thuốc đến đổ buôn cho những cửa hiệu trên phố Lãn Ông Ảnh: PT

Thuốc đông y được sử dụng rộng rãi với suy nghĩ đơn giản của nhiều người cho là "chữa bách bệnh", hay "nguyên liệu từ thiên nhiên không chứa chất độc hại gây phản ứng phụ cho người sử dụng". Ngoài ra, trong đông y còn có những bài thuốc dành cho trẻ em chữa còi xương, suy dinh dưỡng, biếng ăn, chậm lớn, ho, sổ mũi. Tuy nhiên, hầu hết người sử dụng đều không nắm được thành phần chủ yếu trong thuốc, nguồn gốc xuất xứ, cách sử dụng không khoa học.

Nhiều người dân lựa chọn phương thức chữa bệnh bằng đông y bởi nghĩ thuốc từ cây cỏ, hoa lá ... không gây phản ứng phụ. Ảnh:PT

Để nâng cao nhận thức về thuốc cho người dân và sử dụng đạt hiệu quả tốt, BS. Trung – Viện Y học Cổ truyền Việt Nam khuyến cáo: Người bệnh nên đến những cơ sở y tế có thương hiệu, uy tín, với những thầy thuốc có đầy đủ kiến thức và kinh nghiệm, không nên uống thuốc theo kinh nghiệm của người khác, người này chữa khỏi nhưng chưa chắc thuốc đã phù hợp với người kia bởi cơ địa của mỗi người là khác nhau. Người thiên nóng thì phải dùng thuốc lạnh để chữa và ngược lại mới đem lại kết quả tốt.

Ông cũng nói thêm: Làm theo hướng dẫn của thầy thuốc, thuốc sắc thế nào, ngày uống ra sao, cần kiêng kị những gì. Trong đông y, quan trọng nhất là việc kiêng kị của người sử dụng thuốc. Tuân thủ những nguyên tắc này trong đông y người bệnh sẽ tránh được những rủi ro và kết quả đạt được cũng khả quan hơn.

Thực trạng hiện nay, thuốc không ghi rõ cơ sở sản xuất, thành phần, xuất xứ bày bán tràn lan tại chợ đông dược, người sử dụng khi bị ngộ độc, nguy hiểm sức khoẻ, tính mạng thì không biết kêu ai. Trước khi các cơ quan chức năng vào cuộc thì chính người dân cần sáng suốt trong lựa chọn để tự bảo vệ chính bản thân và gia đình.

Phạm Thơm