Doanh nghiệp Việt Nam đã kiệt sức!

Nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Cao Sĩ Kiêm đã thốt lên như vậy khi bàn về sức khỏe nền kinh tế, doanh nghiệp (DN) sau nửa chặng đường thực hiện chiến lược phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2011-2015 tại hội thảo cùng chủ đề do Ban Kinh tế TƯ, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội và NH Thế giới phối hợp tổ chức sáng 23/9 tại Hà Nội.

Sức khỏe DN đang ngày càng èo uột do suy giảm kinh tế

Dùng từ "lổn nhổn" để miêu tả bức tranh kinh tế của Việt Nam sau 3 năm thực hiện chiến lược phát triển kinh tế xã hội 5 năm (2011-2015), nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan bày tỏ sự thất vọng vì nhiều chủ trương lúc đề ra thì rất cao nhưng lại không đi vào cuộc sống.

"Mỗi lúc chúng ta đưa ra một con số, ví như số liệu về nợ xấu hay số DNNN chẳng hạn nay nói thế này mai nói thế khác, không nhất quán khiến tôi chẳng biết tin vào con số nào" – nguyên Phó thủ tướng nói.

Cũng chính vì "chạy" theo con số mà phần lớn chủ trương chính sách đề ra trên giấy rất đẹp, nhưng đi vào cuộc sống thì lại rất ít.

Theo nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan, những bất ổn trong kinh tế vĩ mô hôm nay là kết quả của một mô hình tăng trưởng không thực sự hợp lý, một cơ chế quản lý vẫn mang nặng tính xin- cho, những bất cập trong quản lý và thực hiện chi tiêu công vẫn tồn tại... Thêm vào đó, phần lớn các chiến lược và quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành của nước ta trong thời gian dài tỏ ra kém hiệu quả. Quy hoạch treo trở thành hiện tượng phổ biến gây lãng phí và bức xúc trong xã hội.

Vì thế, dù đã đi được nửa chặng đường phát triển kinh tế xã hội của kế hoạch 5 năm (2011-2015) nhưng khả năng để đạt mục tiêu đề ra rất mong manh. Riêng trong năm 2013 đã có tới 7/15 chỉ tiêu quan trọng (tăng trưởng, việc làm, ngân sách...) đề ra tới thời điểm này đều không đạt.

Cụ thể, tốc độ tăng trưởng trung bình lại suy giảm và kế hoạch tăng trưởng nhiều lần phải điều chỉnh. Mục tiêu trong 5 năm 2011-2015 là duy trì tăng trưởng từ 7-7,5% (sau đó giảm xuống còn 6,5-7%), mặc dù đã thấp hơn so với kế hoạch 5 năm trước (7,5-8%) nhưng việc thực hiện trong 2 năm 2011 -2012 lại thấp hơn nhiều.

Một trong những lí do khiến tăng trưởng giảm là suy giảm của tổng vốn đầu tư/GDP. Đây là một trong những điều đáng lo ngại. Giai đoạn 2006-2010, vốn đầu tư xã hội/GDP thực tế là 42,7%, vượt quá kế hoạch 40% thì trong những năm tiếp theo, tỉ trọng này đã giảm nhanh (còn 33,3% năm 2011 và 30,5% năm 2012).

“Đây là mức giảm quá nhanh và bất ngờ” – GS.TS Trần Thọ Đạt – Phó hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế quốc dân lo ngại.

Tăng trưởng thấp và kinh tế suy giảm, theo TS. Cao Sĩ Kiêm thể hiện rõ nét nhất qua sức khỏe của cộng đồng doanh nghiệp (DN). Là lực lượng chủ lực của phát triển kinh tế nhưng hiện giờ sức khỏe DN đang rất yếu và ngày càng co cụm lại.

"Nguyện vọng duy nhất của DN hiện giờ là chính sách đưa ra phải xác định đúng "địa chỉ", nêu cụ thể, rành mạch cách làm: ai làm, làm như thế nào, bao giờ xong...? Trên cơ sở chính sách đó đưa ra hành động nhất quán, để con đường từ định hướng tới giải pháp không phải là "con đường quá dài và mênh mông" mà chúng ta đã đi như thời gian qua" – nguyên Thống đốc NHNN, kiêm Chủ tịch Hiệp hội DN vừa và nhỏ kì vọng.

Cụ thể hơn để "cứu" DN thoát ra khỏi vòng xoáy suy giảm GS.TS Trần Thọ Đạt đề xuất, Việt Nam hiện nay mới giảm thuế suất thu nhập DN xuống còn 22%, mức thuế cao tương đương và chỉ thấp hơn đôi chút so với trung bình của các nước phát triển rất cao. Vì thế, mức thuế thu nhập DN nên giảm xuống dưới 20% và thấp hơn nữa. Đồng thời cắt giảm chi tiêu ngân sách để làm giảm bội chi ngân sách xuống khoảng 3% thay vì 5% như hiện nay và đẩy nhanh hơn nữa tiến độ cổ phần hóa DN nhà nước.

"Chính phủ cần xây dựng một lộ trình kiên quyết nhằm thu hẹp khu vực DN nhà nước cả về số lượng lẫn tỷ trọng”, GS.TS Trần Thọ Đạt nói.