Cổ phiếu của Thế giới Di động được khuyến nghị "nên bán đi"

MWG tiếp tục vị thế dẫn đầu trong ngành bán lẻ điện thoại di động cũng như điện tử gia dụng trong thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, sang năm 2017, chuỗi Thegioididong được nhận định sẽ phần nào chững lại về tăng trưởng và mở rộng, trong khi DienmayXanh và BachhoaXanh đang gặp phải cạnh tranh gay gắt với các chuỗi cửa hàng khác.

Ngoài ra, chương trình cổ phiếu ESOP khi tính toán lại sẽ là một chi phí không hề nhỏ cho cổ đông so với giá trị lợi nhuận công ty tạo ra hằng năm. Do vậy, VDSC cho rằng giá cổ phiếu MWG đang được định giá cao, nhà đầu tư nên bán trong trung hạn với cổ phiếu này.

Cuộc đua đang đến hồi kết

Trong 11 tháng đầu năm 2016, doanh thu đến từ Thegioididong và DienmayXanh lần lượt là 27.995 tỷ đồng và 11.671 tỷ đồng, tăng lần lượt 50% và 207% so với năm trước. Mặc dù phân khúc di động đã có sự chững lại, MWG vẫn duy trì ngôi vương với xấp xỉ 38% thị phần, bỏ xa các đối thủ cạnh tranh như FPTRetail hay VienthongA. Chỉ tính riêng về số lượng cửa hàng, MWG tính đến thời điểm hiện tại đã có trên 938 cửa hàng Thegioididong trong khi con số trên của FPTRetail là 390 cửa hàng, VienthongA là 239 siêu thị.

Theo Euromonitor, phân khúc sản phẩm điện tử gia dụng và di động tại thị trường Việt Nam đang có mức tăng trưởng kép (CARG) lần lượt là 12,1% và 14%. Riêng năm 2016, mức tăng trưởng trên vẫn duy trì khá cao với 18,6% và 26,7%. Dự phóng của Euromonitor cho thấy CARG của mảng di động cũng như điện từ gia dụng cũng sẽ có sự sụt giảm mạnh. Ngoài ra, tầng lớp tiếp cận nhiều nhất với công nghệ trong phạm vì từ 15 đến 30 tuổi được dự báo giảm về tỷ lệ so với dân số cũng đem lại nhiều trở ngại cho sự tăng trưởng của ngành. Theo Tổng cục thống kê tỷ lệ trên dự kiến sẽ sụt giảm từ 17,5% xuống còn 16% trong năm 2020.

Trong thời điểm hiện tại, chuỗi BachhoaXanh của MWG vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm với 80 cửa hàng tại Quận Bình Tân.

Trong thời điểm hiện tại, khó khăn của MWG sẽ vẫn đến từ cạnh tranh khi các chuỗi siêu thị khác như VinMart+, Circle K hay B’s Mart liên tục có sự mở rộng trong thời gian qua. Theo chia sẻ của doanh nghiệp, BachhoaXanh sẽ không đi theo lối mòn với các sản phẩm giống như các chuỗi cửa hàng trên. BachhoaXanh chỉ cung cấp những mặt hàng có vòng quay sử dụng trong 1 tuần, bài toán bảo quản thực phẩm tươi sống (thịt, cá, rau…) là một thách thức lớn với MWG.

Gánh nặng từ ESOP

Theo chuẩn kế toán Việt Nam, cổ phiếu thưởng cho cán bộ nhân viên (ESOP) không cần ghi nhận vào chi phí cũng như các mục khác trong báo cáo tài chính. Tuy nhiên, theo chuẩn kế toán quốc tế, báo cáo tài chính sẽ được bổ sung chú thích về ESOP doanh nghiệp đã thực hiện trong năm. Có 3 dạng ESOP gồm: Chương trình cổ phiếu thưởng (ESOP 1); Chương trình mua cổ phiếu ưu đãi (ESOP 2); Chương trình quyền chọn mua cổ phiếu (ESOP 3).

Hiện tại, MWG đang sử dụng loại 1, phát hành sử dụng thặng dư vốn cổ phần, lợi nhuận chưa phân phối, cổ phiếu quỹ và vốn khác. Với dạng ESOP trên, MWG có thể đạt được một số lợi ích như: Không phải chịu thuế và việc nhân viên thực hiện hóa lợi nhuận sẽ chỉ phải trả 0.1% trên tổng giá trị giao dịch. Thực chất nhân viên được lựa chọn đóng 0,1% giá trị giao dịch hoặc  20% lợi nhuận chênh lệch theo luật thuế thu nhập cá nhân;

Việc thưởng ESOP có thể giúp MWG thương lượng được mức lương thấp hơn, giảm thiểu thưởng, từ đó làm đẹp báo cáo tài chính. Nhìn về phương diện báo cáo, ESOP có lợi hơn rất nhiều do ESOP không ghi nhận vào chi phí và càng không phải chi trả bằng tiền mặt;

Tạo động lực cho nhân viên cũng như thúc đẩy hiệu quả công việc và tăng cường sự gắn bó dài hạn với doanh nghiệp. Ngoài ra, một điểm mấu chốt trong việc ESOP của MWG là công ty không có nghĩa vụ bắt buộc trong việc mua lại các cổ phiếu ESOP cho nhân viên do đã là công ty niêm yết.

Mặc dù vậy, ESOP vẫn ẩn chứa một số rủi ro tiềm tàng khi rủi ro pha loãng đối với cổ đông hiện hữu hoặc cổ đông lớn. Do lượng ESOP chiếm tỷ trọng khá ít (tối đa 5%) nên thường xuyên bị bỏ qua. Tuy nhiên, sau vài năm sử dụng ESOP, vấn đề này cần được xem xét kĩ hơn khi dần dần lượng ESOP sẽ chiếm một tỷ lệ lớn hơn trên tổng số lượng cổ phiếu hoặc cổ phiếu tự do giao dịch của thị trường; Giá cổ phiếu có thể gây ảnh hưởng lên hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nguyên nhân đến xung đột lợi ích khi nhân viên  muốn thúc đẩy tăng trưởng lợi nhuận trong ngắn hạn nhằm đẩy giá và thực hiện hóa lợi nhuận. Ngoài ra, ESOP của MWG cũng có thời gian hạn chế chuyển nhượng khá ngắn (50% trong 1 năm) nên rủi ro trên càng cao.

Việc tăng trưởng cực kì nhanh của MWG dẫn đến câu chuyện lợi nhuận trả về cho nhà đầu tư vẫn có mức tăng trưởng khá cao mặc dù đã tính toán cả việc chi phí ESOP. EPS điều chỉnh chi phí ESOP năm 2016 vẫn tăng trưởng gần 20% và khoảng 10% trong năm 2017. Mặc dù vậy, với giả định năm 2018 tăng trưởng có sự chững lại, EPS điều chỉnh lập tức có sự sụt giảm cho chi phí ESOP trong quá khứ phải tiếp tục ghi nhận trong các năm tới. Từ đó, giá trị đem đến cho nhà đầu tư không còn nhiều như trước cũng như việc tăng trưởng lợi nhuận chưa đủ đề bù đắp cho khoản trên. Nhà đầu tư đến sau khi mua cổ phiếu MGW sẽ phải trả một phần chi phí mà doanh nghiệp đã chuyển vào ESOP. Vì vậy, VDSC nhận định rằng MWG là doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào việc tăng trưởng để bù đắp cho chi phí được chuyển vào ESOP trong vòng 3 năm trở lại đây.