Có đến 60 – 90% thương vụ M&A thất bại

Tỷ lệ thất bại cao

Điển hình cho thương vụ M&A thành công được nhắc đến tại Diễn đàn M&A Việt Nam 2013 diễn ra tại Hà Nội ngay 12/8 đó là thương vụ tập đoàn y tế Fortis đầu tư vào tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ và thương vụ Thiên Minh mua lại chuỗi khách sạn Victoria.

Trị giá của Hoàn Mỹ đã tăng từ 100 triệu USD vào năm 2012 lên 120 triệu USD chỉ sau 1 năm. Một kinh nghiệm được bác sĩ Nguyễn Hữu Tùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ tiết lộ là ngay từ đầu, ông đã xác định tìm ai để phối hợp với mình, người đó phải có chiến lược, văn hóa gần giống với mình, và ông tìm thấy sự gần giống với mình nhất là ở đối tác từ các nước châu Á. Còn các nước Mỹ và châu Âu thì cần rất nhiều thời gian để hòa nhập, họ sẽ tạo ra bất ổn trong M&A.

Song, tỷ lệ thành công của các thương vụ M&A chưa cao khi có đến 60 – 90% các thương vụ thất bại chỉ sau một thời gian. Nguyên nhân là bởi nhiều doanh nghiệp thường tập trung vào việc làm thế nào để đàm phán một thương vụ M&A thành công thì lại hay bỏ qua những chiến lược để làm việc với đối tác sau đó.

Giáo sư Nigel Denscombe, Nhà tư vấn quản trị chiến lược quốc tế đánh giá: “Tôi nhận thấy các công ty Việt Nam ai cũng nhiệt tình với hoạt động mua bán sáp nhập, nhăm nhe chốt hợp đồng một cách nhanh chóng mà không tìm hiểu kỹ thông tin, hành động lại dựa trên cảm tính chứ không phải là logic nên dễ mắc sai lầm”.

Theo cách ví von của ông Marc Djandji, Phó Giám đốc Công ty chứng khoán dầu khí PSI thì hoạt động M&A đúng như một cuộc hôn nhân, cả hai phải dành ra thời gian để tìm hiểu đối tác của mình là ai, họ mong muốn gì, văn hóa và tính cách của họ thế nào. Bởi lẽ, có hiểu rõ nhau thì mối quan hệ mới bền vững được.

Theo nhận định của ông Marc, Việt Nam đang là thị trường lớn, dành được sự chú ý đặc biệt của nhiều nhà đầu tư nước ngoài. Giá trị các thương vụ sát nhập tại Việt Nam năm 2012 tăng tới 77% so với năm 2011.

Đáng chú ý trong những năm qua, Việt Nam ghi nhận dòng vốn đầu tư lớn đến từ các nước Nhật Bản, Hàn Quốc… thậm chí cả Trung Quốc cũng đang tìm kiếm cơ hội để đầu tư vào Việt Nam. Do vậy, ông Marc khuyến nghị doanh nghiệp cần có những bước chuẩn bị để đón làn sóng đầu tư này từ nay đến năm 2015.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch đầu tư Bùi Quang Vinh Trong 5 năm qua, giá trị các thương vụ M&A tại Việt Nam đã tăng 5 lần và đạt xấp xỉ 5 tỉ USD vào năm 2012. Năm 2013, cũng chứng kiến nhiều thương vụ mua bán sát nhập quy mô lớn trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, từ sản xuất công nghiệp, bất động sản đến dịch vụ. Nói như vậy để thấy rằng, M&A ở Việt Nam có tiềm năng rất lớn và hứa hẹn sẽ là một công cụ để bản thân mỗi doanh nghiệp tái cấu trúc, tăng trưởng và phát triển bền vững.

Chi phí thương vụ M&A

Vấn đề chi phí cho mỗi thương vụ M&A được nhiều doanh nghiệp Việt Nam quan tâm. Có nhiều cách khác nhau để tính mức chi phí cho mỗi thương vụ M&A, nhưng kết quả cuối cùng làm sao phải tối ưu hóa giá trị cổ đông. Mức chi phí này biến thiên từ 1 - 5%.

Theo các diễn giả, mỗi thương vụ có nét riêng nên mức tiền phí này còn tùy thuộc vào từng thương vụ cụ thể. Có thể trả trước hoặc trả dần từng khoản hoặc xong thương vụ thì mới trả hết, quan trọng là phải có sức mạnh tổng hợp để tạo ra giá trị mới, phải nhìn từ phía góc nhìn của người mua, người bán như thế nào, cả ngân hàng nữa… Song, với những doanh nghiệp nhỏ thì số tiền chi phí cho đơn vị tư vấn thương vụ cũng hơi lớn, còn đối với doanh nghiệp lớn thì số tiền đó cũng rất linh hoạt.

Mỗi thương vụ lại có nhà tư vấn khác nhau nên cũng có những chi phí khác nhau. Mặc dù phải chi một khoản phí nhưng theo nhận định của các diễn giả, việc có một nhà tư vấn tốt, một luật sư tốt sẽ giúp doanh nghiệp đó giảm thiểu được nhiều chi phí khác và giảm thiểu được nhiều rủi ro.