Liên kết '3 nhà' đưa nghiên cứu khoa học từ phòng thí nghiệm ra đồng ruộng

Khát vọng đưa khoa học đến thẳng tay người nông dân

Chiều 26/5, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tổ chức Hội nghị tổng kết Tháng Khoa học và Công nghệ năm 2026, đồng thời triển khai nhiệm vụ khoa học công nghệ giai đoạn 2026-2030.

Đây là dấu mốc quan trọng nhằm định hình chiến lược phát triển bền vững, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu học thuật và thực tiễn đời sống nông nghiệp nước nhà.

Phát biểu tại hội nghị, GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển chiến lược, vai trò của trường đại học đã có sự thay đổi căn bản.

Trường đại học không chỉ là nơi đào tạo nguồn nhân lực đơn thuần, mà phải trở thành trung tâm sáng tạo tri thức, phát triển công nghệ cao và kiến tạo giá trị thiết thực cho xã hội.

Theo GS.TS Nguyễn Thị Lan, Học viện đang kiên trì theo đuổi hướng đi đưa khoa học "ra khỏi ngăn kéo", hướng tới những sản phẩm cụ thể phục vụ doanh nghiệp, hợp tác xã và sản xuất nông nghiệp.

Nhiều nghiên cứu về giống cây trồng, vật nuôi, chế phẩm sinh học, công nghệ AI, công nghệ gene hay nông nghiệp tuần hoàn của trường đã và đang từng bước được ứng dụng hiệu quả vào thực tế.

“Chúng ta không thể chỉ nghiên cứu để cất trong ngăn kéo. Khoa học công nghệ hôm nay phải đi tới sản phẩm, đi tới doanh nghiệp, hợp tác xã, đồng ruộng và đời sống của người dân”, GS.TS Nguyễn Thị Lan quả quyết.

“Quả ngọt” từ những con số biết nói

Nhờ chiến lược đúng đắn và tinh thần đổi mới sáng tạo không ngừng, công tác nghiên cứu khoa học của Học viện đã gặt hái được nhiều thành tựu lớn, thể hiện sinh động qua các số liệu báo cáo tại hội nghị.

Cụ thể, trong giai đoạn 5 năm (2021-2025), Học viện đã sở hữu bản quyền tài sản trí tuệ đối với 51 sản phẩm khoa học công nghệ. Trong số đó, có 6 bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích được lưu hành; 10 bằng bảo hộ giống cây trồng.

Đồng thời, các nhà khoa học của trường đã nghiên cứu, tạo ra 20 giống cây trồng mới, 12 tiến bộ kỹ thuật và 3 giống vật nuôi được áp dụng rộng rãi vào sản xuất.

Sự bứt phá mạnh mẽ này tiếp tục được duy trì và khẳng định trong năm 2025. Chỉ tính riêng trong năm này, Học viện có thêm 10 sản phẩm sở hữu trí tuệ và 11 tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) được công bố.

Các nghiên cứu đột phá từ phòng thí nghiệm đã nhanh chóng biến thành những sản phẩm thương mại hóa, trực tiếp giúp nông dân nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Thay đổi tư duy làm khoa học từ giảng đường ra thực địa

Đằng sau những con số ấn tượng về số lượng sáng chế, bằng bảo hộ chính là một cuộc cách mạng sâu sắc về mặt nhận thức. Đó là sự thay đổi rõ nét trong cách tiếp cận nghiên cứu khoa học của toàn thể đội ngũ giảng viên, nhà khoa học và sinh viên học viện.

Đặc biệt, không chỉ lãnh đạo nhà trường, nhiều nhóm nghiên cứu cũng đang thay đổi mạnh mẽ cách làm khoa học theo hướng bám sát thực tế sản xuất, lấy hiệu quả đồng ruộng làm thước đo.

Chia sẻ tại hội nghị, ông Trương Đình Hoài, Phó trưởng Khoa Thủy sản (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho biết, định hướng nghiên cứu hiện nay của các nhà khoa học không còn dừng lại ở việc công bố bài báo mà phải giải quyết dứt điểm các vấn đề thực tiễn của người dân và ngành nông nghiệp.

Minh chứng rõ nét là trong nhiều năm qua, nhóm nghiên cứu bệnh thủy sản của Học viện đã trực tiếp xuống các vùng nuôi để hỗ trợ người dân xử lý dịch bệnh kịp thời.

Những chuyến đi thực tế giúp họ nắm bắt dòng chảy hơi thở sản xuất, mang những vấn đề phát sinh ngoài thực tế trở lại phòng thí nghiệm và giảng đường để tiếp tục phân tích, tìm giải pháp căn cơ.

“Một nhà khoa học không chỉ cần công bố quốc tế mà còn phải tạo ra sản phẩm, giải pháp hữu ích cho cộng đồng”, ông Trương Đình Hoài đúc kết lại tư duy làm khoa học vị dân sinh mà tập thể Học viện Nông nghiệp Việt Nam đang ngày đêm hướng tới.