Cháu ngoại nhà thơ Tế Hanh sưu tập "bản đồ chủ quyền"

Đó là anh Trần Thắng, người đã sưu tập và hiến tặng, chuyển nhượng cho TP Đà Nẵng 150 bản đồ, 3 cuốn atlas quý do Trung Quốc và nhiều nước trên thế giới xuất bản, xa nhất cách đây 387 năm, gần nhất cách đây 33 năm, đều khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Anh Trần Thắng (trái) nhận bằng khen của Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam do đã có thành tích xuất sắc trong công tác duy trì, phát triển văn hoá Việt Nam trong cộng đồng Việt kiều ở hải ngoại (Ảnh do TS Trần Đức Anh Sơn cung cấp)

Như Infonet đã đưa tin, ngày 3/1, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng đã nhận được 43 tờ bản đồ cổ và 1 cuốn atlas rất quý do Trung Quốc xuất bản năm 1919 có liên quan đến vấn đề chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam, do anh Trần Thắng, Chủ tịch Viện Văn hóa & Giáo dục Việt Nam (IVCE) tại Hoa Kỳ chuyển tặng.

Như vậy đến nay anh Trần Thắng đã hiến tặng TP Đà Nẵng 150 bản đồ (gồm 110 bản đồ gốc và 40 bản đồ tái bản) được xuất bản ở các nước: Anh, Ðức, Úc, Canada, Mỹ và Hong Kong trong giai đoạn 1626 - 1980. Trong đó có 80 bản đồ ghi nhận lãnh thổ cực nam của Trung Quốc là đảo Hải Nam; 50 bản đồ thể hiện Hoàng Sa và Trường Sa nằm sát lãnh thổ Việt Nam; 10 bản đồ hàng hải và 10 bản đồ tổng thể châu Á và Đông Nam Á có thể hiện Hoàng Sa và Trường Sa nằm trong vùng lãnh hải của Việt Nam.

Đặc biệt, anh Trần Thắng cũng đã sưu tầm và hiến tặng, chuyển nhượng cho TP Đà Nẵng 3 atlas (tập bản đồ) do chính quyền Trung Quốc xuất bản vào các năm 1908, 1919 và 1933, rất có giá trị trong việc phản biện những đòi hỏi chủ quyền phi pháp của Trung Quốc đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam.

Ngay trong tối 3/1, chúng tôi tìm gặp TS Trần Đức Anh Sơn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng, là người được Trần Thắng tin tưởng, chuyển giao số atlas và bản đồ quý kể trên, và đã được ông dành cho cuộc phỏng vấn độc quyền. Để qua đó có thể hiểu thêm về một thanh niên Việt Nam đang sống tận đất Mỹ xa xôi nhưng lại rất nhiệt tâm và có những đóng góp lớn lao vào cuộc đấu tranh chung bảo vệ chủ quyền biển, đảo của quốc gia.

Thưa TS Trần Đức Anh Sơn, cơ duyên nào đã tạo nên mối quan hệ đặc biệt giữa ông với Trần Thắng, để rồi từ đó Trần Thắng quyết định tặng TP Đà Nẵng toàn bộ số atlas, bản đồ liên quan đến chủ quyền đối với Hoàng Sa, Trường Sa mà anh ấy sưu tập được?

TS Trần Đức Anh Sơn: Trần Thắng (tên thật là Trần Đình Thắng) sinh năm 1971 tại huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) và chuyển vào sinh sống ở TP.HCM. Năm 1991, gia đình anh sang Hoa Kỳ định cư. Trần Thắng tốt nghiệp kỹ sư ngành cơ khí của trường Đại học Connecticut và được Công ty sản xuất động cơ máy bay Pratt & Whitney (Mỹ) tuyển dụng làm việc từ năm 1999 đến nay.

Có nghĩa Thắng là người thiên về kỹ thuật chứ không phải liên quan đến lịch sử. Nhưng có lẽ do là cháu ngoại của nhà thơ Tế Hanh, luôn mang trong mình nỗi "Nhớ con sông quê hương" (một tác phẩm nổi tiếng của nhà thơ Tế Hanh) mà Thắng luôn tiềm tàng trong mình một lòng yêu nước nồng nàn dù phải sống xa quê hương. Anh rất yêu thích các vấn đề về lịch sử nên mới lập ra Viện Văn hóa & Giáo dục Việt Nam (IVCE) tại Hoa Kỳ do anh làm Chủ tịch.

Viện này đã đưa được rất nhiều nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ trong nước qua Mỹ để nói chuyện, biểu diễn về văn hoá, lịch sử Việt Nam... Và nhờ đã có thành tích xuất sắc trong công tác duy trì, phát triển văn hoá Việt Nam trong cộng đồng Việt kiều ở hải ngoại mà tháng 2/2010, Trần Thắng đã vinh dự được Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Gia Khiêm tặng bằng khen!

Số atlas và bản đồ do Trần Thắng tặng, vừa đến Viện Nghiên cứu Phát triển KT-XH Đà Nẵng ngày 3/1, đang chờ các cơ quan chức năng cùng phối hợp mở niêm phong - Ảnh: HC

Cũng do yêu thích lịch sử nên Thắng rất thích chơi đồ cổ. Trong quá trình đó, anh đã tìm gặp tôi để hỏi và tôi cũng tư vấn thêm cho Thắng một số vấn đề về cổ vật, đặc biệt là về gốm sứ, kim tiền tức là tiền vàng, tiền bạc của nhà Nguyễn... (TS Trần Đức Anh Sơn là TS Sử học, nguyên là Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật cung đình Huế - PV). Và cũng từ chỗ chơi đồ cổ mà Thắng đã biết và có mối quan hệ với nhiều nhà buôn bán sách cổ, bản đồ cổ trên thế giới.

Từ năm 2010, Trần Thắng đã tiếp xúc với những tấm bản đồ liên quan đến vấn đề chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Lúc đó, tôi và các đồng nghiệp ở Viện Nghiên cứu Phát triển KT-XH Đà Nẵng đang triển khai đề tài nghiên cứu “Font tư liệu về chủ quyền của Việt Nam đối với huyện đảo Hoàng Sa - TP Đà Nẵng”.

Trong quá trình nghiên cứu, tôi được biết một số thư viện ở Hoa Kỳ như Library of Princeton University, Astor Library New York, Library of the University of Columbia… đang lưu giữ những tấm bản đồ do phương Tây xuất bản trong các thế kỷ XVI - XIX, có vẽ hoặc ghi chú các quần đảo Paracel, Pracel… (Hoàng Sa) và Spartly (Trường Sa) thuộc về chủ quyền của Việt Nam nên đã nhờ Trần Thắng tìm đến những thư viện trên để xin sao chụp các bản đồ này gửi về cho tôi.

Nhưng bấy nhiêu có lẽ chưa đủ để Trần Thắng dấn thân vào cuộc đua marathon nhằm tìm kiếm những tấm bản đồ cổ ở hải ngoại khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa?

TS Trần Đức Anh Sơn: Điểm mấu chốt là vào tháng 7/2012, tại Hà Nội, TS. Mai Hồng (Viện Nghiên cứu Hán - Nôm) đã công bố và tặng Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tấm bản đồ "Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ" do nhà Thanh (Trung Hoa) ấn hành năm 1904, với chi tiết điểm cực nam của lãnh thổ Trung Quốc chỉ dừng lại ở đảo Hải Nam, không hề có Hoàng Sa và Trường Sa (mà Trung Quốc gọi là Tây Sa và Nam Sa), tạo nên sự thu hút đặc biệt đối với dư luận trong và ngoài nước.

Điều đó đã lôi cuốn Trần Thắng bước vào cuộc đua marathon nhằm tìm kiếm những tấm bản đồ tương tự ở hải ngoại. Anh tin là còn rất nhiều tấm bản đồ có giá trị tương tự đang được các nhà sưu tầm bản đồ cổ ở khắp nơi trên thế giới thủ đắc. Vì thế, anh sục sạo, tìm kiếm thông tin trên các website mua bán sách và bản đồ cổ, rồi tìm cách liên lạc, tiếp cận để xem tận mắt hoặc có được hình ảnh chi tiết của các bản đồ này. Sau đó anh gửi ảnh về nước, nhờ các chuyên gia trong lĩnh vực bản đồ, các nhà sử học chuyên nghiên cứu về Hoàng Sa và Trường Sa… thẩm định giá trị và tính xác thực của các bản đồ đó.

Không những thế, Thắng còn gom tiền túi và quyên góp bạn bè để mua những tấm bản đồ này. Anh nói với tôi: “Mình phải tranh thủ mua ngay kẻo người ngoài biết mà mua thì quá uổng. Cứ mua trước, sau đó có cá nhân hay cơ quan nào trong nước cần thì mình sẵn sàng nhượng lại. Nếu không, thì mình cũng tìm cách chuyển về nước để triển lãm nhằm góp phần chứng minh chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa và Trường Sa”.

Đợt đầu Trần Thắng gửi cho tôi và TS sử học Nguyễn Nhã hình ảnh 10 tấm bản đồ để cùng thẩm định, đánh giá. Qua đó chúng tôi nhận thấy các tấm bản đồ này cũng có giá trị lịch sử như tấm bản đồ "Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ" mà TS Mai Hồng đã tặng Bảo tàng Lịch sử Việt Nam. Nhưng nếu tấm bản đồ của TS Mai Hồng do người Trung Quốc in thì số bản đồ mà Trần Thắng vừa sưu tập được là do người phương Tây in. Tôi khuyến khích Thắng tiếp tục tìm kiếm và nếu có điều kiện thì nên mua.

TS Trần Đức Anh Sơn mô tả kích cỡ của cuốn atlas "Trung Hoa bưu chính dư đồ" do Tổng cục Bưu chính thuộc Bộ Giao thông của Trung Hoa Dân Quốc xuất bản lần đầu năm 1919 ở Nam Kinh bằng 3 thứ tiếng Trung - Anh - Pháp mà Trần Thắng vừa gửi tặng TP Đà Nẵng - Ảnh: HC

Trần Thắng đã thực hiện điều đó với tất cả nỗ lực, tự bỏ tiền túi ra mua, khi không kham nổi thì kêu gọi mọi người cùng đóng góp. Đến ngày 23/11/2012, anh đã chuyển về cho TP Đà Nẵng đợt đầu gồm 43 tấm bản đồ, 3 tập kỷ yếu, tạp chí có các bản đồ Trung Quốc không có Hoàng Sa, Trường Sa. Và đặc biệt là có 2 cuốn atlas "Trung Hoa bưu chính dư đồ" in năm 1908 và 1933. Cuốn atlas năm 1908 Thắng mua 1.000 USD, còn cuốn atlas năm 1933 Thắng mua 3.000 USD. Sau khi được tôi giới thiệu, UBND huyện Hoàng Sa đã xin ngân sách TP Đà Nẵng cấp 3.000 USD mua lại cuốn atlas 1933.

Với số atlas và bản đồ mà Trần Thắng vừa chuyển cho Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng ngày 3/1 thì có nghĩa anh ấy vẫn tiếp tục tìm kiếm sau khi đã có đợt hiến tặng rất quan trọng hồi tháng 11/2012?

TS Trần Đức Anh Sơn: Đúng vậy, từ đó đến nay Thắng vẫn tiếp tục tìm kiếm, mua thêm. Đáng chú ý là ngay trước khi gửi số bản đồ và atlas về cho Đà Nẵng đợt 1 tháng 11/2012 thì anh đã phát hiện ra cuốn atlas "Trung Hoa bưu chính dư đồ" do Tổng cục Bưu chính thuộc Bộ Giao thông của Trung Hoa Dân Quốc xuất bản lần đầu năm 1919 ở Nam Kinh bằng 3 thứ tiếng Trung - Anh - Pháp.

Đây là cuốn sách được in rất ít, có giá trị sử liệu cao, vì thế người bán đòi giá cao lên đến 9.000 USD mà tiềm lực tài chính của một mình Trần Thắng không kham nổi. Sau khi vận động một số cơ quan chính thức trong nước không được đáp ứng, Thắng đã cố gắng mặc cả với người bán (ở Ba Lan) và kêu gọi bạn bè ở trong nước, ở Hoa Kỳ quyên góp. Cuối cùng thì anh cũng đã mua được cuốn atlas này với giá 5.000USD và chuyển về tặng cho TP Đà Nẵng hôm 3/1/2013 cùng với 43 tấm bản đồ mà tôi đã nói ở trên.

Như vậy đến nay Trần Thắng đã chi phí tổng cộng 13.000USD để sưu tầm các tập atlas, bản đồ có liên quan đến chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Trong đó có 3.000USD mà UBND huyện Hoàng Sa đã trả để mua lại cuốn atlas "Trung Hoa bưu chính dư đồ" xuất bản năm 1933, bạn bè của Thắng ở trong và ngoài nước đóng góp 5.000 USD, còn lại 5.000 USD là tiền túi của anh. Nhưng tiền bạc chỉ là một phần, phần công lao rất lớn, rất đáng quý là Thắng đã tìm ngày, tìm đêm.

Khi nghe tin cuốn atlas 1933 (do một người Đài Loan có gốc từ Trung Quốc đại lục sở hữu) vừa chuyển sang Mỹ tháng 9/2012, Thắng đã xin nghỉ phép, lái xe chạy thẳng từ Connecticut đến New York để tìm hiểu. Người bán đòi 4.000 USD, Thắng trả giá 3.000 USD và chỉ sau 2 tuần anh đã mua được. Cuốn atlas 1919 Thắng cũng phải cố thương thuyết rất nhiều người bán mới chịu hạ giá từ 9.000USD xuống còn 5.000USD. Và cả hai cuốn này Thắng đều đã chuyển cho Đà Nẵng cùng với cuốn atlas 1908 anh mua với giá 1.000 USD đã tặng cho Viện Nghiên cứu Phát triển KT-XH ngày 23/11/2012.

Trong lời đề dẫn cho thư mục “bản đồ chủ quyền” công bố trên internet (tại địa chỉ: http://www.ivce.org/map/map.html), Trần Thắng viết: “Là người Việt Nam, chúng ta có nghĩa vụ để bảo vệ đất nước của chúng ta, cũng như tham gia vào việc định hình tương lai của xã hội Việt Nam”. Tôi nghĩ đây có lẽ chính là lời giải thích xác đáng nhất cho những gì mà Trần Thắng đã làm trong thời gian qua.

Cũng trong cuộc trả lời phỏng vấn của Infonet tối 3/1, TS Trần Đức Anh Sơn đã có nhiều lý giải về việc "vì sao Trần Thắng tặng toàn bộ số bản đồ và atlas quý kể trên cho Đà Nẵng mà không phải là một nơi nào khác?", đồng thời cho biết về kế hoạch của TP này trong việc sử dụng, phát huy giá trị của các tấm bản đồ, atlas mà Trần Thắng đã tặng. Xin mời bạn đọc tiếp tục theo dõi ở phần sau.

HẢI CHÂU (thực hiện)