Chăn nuôi Việt Nam "nên" hội nhập TPP bằng... gà thả vườn

Hiệp định TPP với mục tiêu tiến tới xóa bỏ 100% thuế nhập khẩu sẽ là thách thức lớn đối với Việt Nam. Trong số 12 nước tham gia, Việt Nam được đánh giá là nước kém phát triển nhất. Rất nhiều ý kiến cho rằng ngành chăn nuôi Việt Nam là ngành chịu tổn thương nhiều nhất.

Toàn cảnh Hội thảo

Phát biểu tại hội thảo tăng cường năng lực cạnh tranh của ngành chăn nuôi gia cầm Việt Nam trước thềm hội nhập TPP diễn ra ngày 24/9, ông Tham tán nông nghiệp Đại sứ quán Hoa Kỳ cho rằng Việt Nam cần tìm ra yếu tố quyết định tính cạnh tranh của ngành chăn nuôi. Trong bối cảnh hội nhập, không nên tìm cách hạn chế sản phẩm nhập khẩu. 

Theo vị đại diện này, thực trạng chi phí thức ăn trong ngành chăn nuôi của Việt Nam chiếm tới 70% tổng giá thành và chính sách quản lý, thuốc thú y cần phải được xem xét lại.

TS. Nguyễn Thanh Sơn, Viện trưởng Viện Chăn nuôi kiêm Chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi gia cầm Việt Nam cho biết, hiện Việt Nam xếp thứ 21 về các quốc gia sản xuất thịt gia cầm trên thế giới và là nước có tổng đàn vịt đứng thứ 2 trên thế giới. Năm 2014, tổng đàn gia cầm cả nước đạt hơn 328 triệu con, trong đó đàn gà đạt 243 triệu con. Thời gian qua đã xuất hiện nhiều doanh nghiệp đầu tư vào chăn nuôi, chế biến sản phẩm gia cầm mở ra nhiều triển vọng cho ngành.

Nhưng ông Sơn cũng thừa nhận ngành chăn nuôi đang tồn tại nhiều khó khăn, thách thức như hệ thống văn bản quản lý còn thiếu hoặc không phù hợp; năng suất chất lượng con giống trong sản xuất chăn nuôi đều thấp, không đảm bảo; việc liên kết sản xuất còn chưa hoàn chỉnh, chưa gắn sản xuất với giết mổ, chế biến với thị trường; giá cả phụ thuộc vào thương lái; hiệu quả chăn nuôi thấp, chi phí cao. Trên thực tế, chi phí giá thức ăn chiếm 72- 76% tổng giá thành, trong khi đó chi phí nhân công lao động cho người chăn nuôi lại rất thấp…

Theo TS. Nguyễn Thanh Sơn đã đến lúc thay đổi quan điểm chăn nuôi nói chung và gia cầm nói riêng. Có 3 vấn đề lớn cần phải thực hiện.

Thứ nhất, phải chuyển đổi chăn nuôi quá “nóng” sang chăn nuôi bền vững. Thứ hai là chuyển đổi bùng nổ sản phẩm sang nâng cao chất lượng. Thứ ba, chuyển đổi từ phục vụ nội tiêu sang xuất khẩu những mặt hàng có lợi thế như trứng muối, thịt gà chất lượng cao. Vấn đề mấu chốt là phải hạ được giá thành sản phẩm chăn nuôi.

Theo ông Sơn định hướng sắp tới chỉ nên duy trì quy mô gà công nghiệp lông trắng như hiện nay. Đối với gà thả vườn, gà chất lượng cao tiếp tục phát triển. Theo đánh giá, đây là dòng sản phẩm chiếm giá trị sản xuất 70%, tương đương với 30.000 tỷ đồng. Còn gà công nghiệp chỉ khoảng 13.000- 14.000 tỷ. Ngoài ra cần tập trung vào dòng sản phẩm trứng chất lượng cao để xuất khẩu.

PGS.TS Lê Thanh Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Việt Nam cũng cho rằng gà thả vườn là sản phẩm có ưu thế cạnh tranh với gà ngoại nhập trong hiện tại và tương lai.

Theo ông Hải, khi phát triển gà thả vườn sẽ đáp ứng được thị hiếu tiêu dùng của người Việt. Hơn nữa gà thả vườn có thể sử dụng nguồn thức ăn sẵn có, chuồng trại đơn giản, không cầu kỳ. Tuy thời gian nuôi kéo dài hơn nhưng thịt gà thơm ngon, khối lượng đạt từ 1,8- 2kg lúc 75- 90 ngày tuổi, giá bán cao hơn gà công nghiệp.

Trong năm 2014, sản phẩm thịt gà thả vườn của Việt Nam đạt 560.000- 620.000 tấn, gà công nghiệp từ 393.000- 402.000 tấn, rõ ràng gà thả vườn vẫn chiếm ưu thế trong tiêu dùng ở nước ta, đây chính là ưu thế cạnh tranh quan trọng trong sản phẩm thịt gia cầm hiện nay.

Để phát triển ngành chăn nuôi trong nước, ông Lê Bá Lịch, Chủ tịch Hiệp hội thức ăn chăn nuôi nhấn mạnh, đến lúc này không có cách nào khác phải cạnh tranh. Các doanh nghiệp, người chăn nuôi phải nâng cao trình độ, đổi mới công nghệ, sản xuất theo chuỗi khép kín để tăng năng suất, hạ giá thành.

“Trong khi các các nước sản xuất lợn hơi chỉ 1,4 - 1,5 USD, còn Việt Nam là 2,2 USD. Chúng ta sẽ thua nếu vẫn tổ chức sản xuất như hiện nay. Tôi là chủ tịch Hiệp Hội thức ăn chăn nuôi nhưng tôi vẫn khuyên doanh nghiệp nên khép kín quy trình con giống đến nuôi thịt, giết mổ, đưa ra thị trường. Có như vậy mới có lãi và cạnh tranh được”, ông Lịch nói.

Nói về giải pháp ngắn hạn, ông Nguyễn Thanh Sơn cũng cho rằng, cơ quan nhà nước cần rà soát lại chính sách hiện nay, đặc biệt là sửa đổi điều khoản trong Nghị định 210, trong đó có một số quy định không đi vào cuộc sống, không khuyến khích được doanh nghiệp đầu tư. Thứ hai là một số văn bản quản lý của Nhà nước về giống, thức ăn, môi trường cần sửa đổi bổ sung thực tế hơn và cần siết chặt nhập lậu sản phẩm gia cầm qua biên giới.