Căn bệnh ung thư hàng đầu khiến 1,8 triệu người tử vong mỗi năm có di truyền?

Ông Nguyễn Văn B. (Sơn La) mắc ung thư phổi và đã qua đời cách đây 5 năm khi mới 56 tuổi. Đầu tháng 2 năm nay, L. con trai ông cũng được chẩn đoán mắc ung thư phổi giai đoạn cuối.

Bệnh nhân mới ngoài 20 tuổi, không tiền sử hút thuốc lá nhưng đến bệnh viện tuyến Trung ương chuyên về Lao phổi thì được xác định bệnh giai đoạn cuối, tiên lượng nặng. Không còn cách nào cứu vãn, gia đình đã xin cho L. về.  Cầm cự thêm 2 tháng, thanh niên này qua đời.

Lo tang cho con xong, người mẹ này vội vã đưa nốt cô con gái 16 tuổi đi kiểm tra. Bà sợ căn bệnh ung thư phổi của chồng bà di truyền cho các con.

BS.Nguyễn Tiến Đồng, Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, BV Bạch Mai cho biết, ung thư phổi là một bệnh lý ác tính xuất phát từ sự tăng sinh mất kiểm soát của các tế bào trong nhu mô phổi.

Đây là căn bệnh phổ biến trên toàn thế giới và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các bệnh lý ung thư ở cả 2 giới. Ước tính mỗi năm có khoảng 1.8 triệu ca tử vong trên toàn thế giới do ung thư phổi.

{keywords}
Căn bệnh ung thư hàng đầu khiến 1,8 triệu người tử vong mỗi năm có di truyền?

Hút thuốc lá được coi là yếu tố nguy cơ chính với ung thư phổi. Tuy nhiên, BS.Nguyễn Tiến Đồng thông tin thống kê trên toàn thế giới chỉ có khoảng 10-15% người hút thuốc lá bị ung thư phổi và 10-25% những người bị ung thư phổi không hề hút thuốc.

Hút thuốc lá thụ động được đặt ra trong trường hợp này, vì nó đã được chứng minh là làm tăng nguy cơ mắc ung thư phổi lên 20%. Vậy nhưng hút thuốc lá thụ động cũng chỉ chiếm từ 16-24% các trường hợp ung thư phổi ở những người không hút thuốc.

Theo đó, ung thư phổi ở những người không hút thuốc thường được chẩn đoán ở giới nữ, trẻ tuổi hơn và có xu hướng đáp ứng tốt hơn với điều trị có sự xuất hiện của các đột biến gen giúp có thể can thiệp bằng liệu pháp điều trị đích.

“Đặc điểm này cùng với nỗi lo của nhiều gia đình bệnh nhân được chẩn đoán ung thư phổi rằng: Có hoặc không có gen đột biến thì liệu ung thư phổi có di truyền hay không?”, BS Nguyễn Tiến Đồng thông tin.

Theo BS Đồng, tế bào ung thư là những tế bào đột biến, phát triển không chịu sự kiểm soát của cơ thể. Phần lớn các đột biến này xuất hiện sau khi sinh, trong quá trình tương tác với môi trường sống và chúng không di truyền được.

Một số nhỏ đột biến khác có từ ngay khi mới sinh (do đột biến tế bào mầm - tế bào phân chia và hình thành nên toàn bộ cơ thể) và những đột biến này thì di truyền được.

“Cơ thể chúng ta nhận 2 bản sao gen khác nhau từ bố và mẹ. Do đó, khi đã mang trong mình một gen đột biến (ví dụ gen ức chế khối u đột biến mất chức năng), thì chỉ cần đột biến ở một gen còn lại sẽ tạo điều kiện hình thành ung thư.

Trong khi đó, ở một người mang cả 2 gen bình thường thì cần đột biến xảy ra ở cả 2 gen mới đủ khả năng để sinh bệnh. Vì vậy, những người nhận di truyền gen đột biến sẽ có nguy cơ bị ung thư cao hơn so với những người sinh ra không có gen đột biến”, BS Đồng giải thích.

Tương tự như vậy với ung thư phổi. Nếu gia đình có bố mẹ, anh chị em mắc ung thư phổi thì nguy cơ mắc ung thư phổi sẽ tăng lên 2-3 lần so với những người không có tiền sử gia đình như vậy.

Tuy nhiên, cần xem xét điều này trong một bối cảnh rộng hơn, nhiều thành viên trong gia đình cùng mắc ung thư đó có thể là do cùng tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ như khói thuốc (hút chủ động hoặc bị động), môi trường sống chung ô nhiễm hóa học, phóng xạ,... Đây cũng chính là những khó khăn khi xác định có phải là ung thư phổi gia đình hay ung thư phổi di truyền không.

“Khoảng 8% các trường hợp ung thư phổi là ung thư phổi di truyền. Việc xác định đột biến gen của tế bào dòng mầm liên quan tới ung thư phổi di truyền vẫn còn là một thách thức”, BS Đồng nhấn mạnh.

Hiện nay xét nghiệm di truyền đối với ung thư phổi còn rất hạn chế. Tuy nhiên BS Đồng nhấn mạnh, phần lớn các đột biến gen gây ung thư phát sinh trong quá trình sống của mỗi người và không di truyền cho thế hệ sau.

“Vậy nên, dù trường hợp của bạn có người thân đã mắc ung thư phổi thì nguy cơ của bạn mắc ung thư phổi di truyền vẫn rất thấp. Dù vậy, bạn vẫn nên cung cấp thông tin này cho bác sĩ để có những tư vấn phù hợp nhất trong việc sàng lọc”, BS Đồng khuyến cáo.

Những đặc điểm sau có thể nghĩ đến bệnh cảnh ung thư di truyền:

- Nhiều thành viên cùng mắc một loại ung thư (nhất là những bệnh ung thư ít gặp)

- Ung thư ở độ tuổi trẻ hơn bình thường (như ung thư ruột kết ở tuổi 20)

- Một người mắc nhiều hơn 1 loại ung thư (ví dụ như một phụ nữ cùng bị ung thư vú và ung thư buồng trứng)

- Ung thư ở cả hai cặp cơ quan (như cả hai mắt, cả thận hoặc cả hai vú)

- Ung thư ở nhiều thế hệ (như ở ông, cha và con trai)

N. Huyền  

Thay đổi hệ thống y tế đáp ứng với tình trạng già hóa dân số

Ngày 12 đến ngày 13/11, Bệnh viện Lão khoa Trung ương và Hội Lão khoa Việt Nam đã tổ chức hội nghị lão khoa toàn quốc lần thứ 3 tại Hà Nội.

Trung bình người già mắc 6-9 bệnh, cần có chiến lược chăm sóc y tế cho người cao tuổi

Trước tình trạng già hoá dân số, các bác sĩ về lão khoa cho rằng Việt Nam cần có chiến lược nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người cao tuổi.

Chuyên gia từ Mỹ chia sẻ kế hoạch ứng xử với dân số già

Không riêng gì Việt Nam mà ngay cả trên thế giới cũng đang chứng kiến tình trạng già hoá dân số. Các quốc gia đều phải có chiến lược chăm sóc người già.

Giám đốc Nhi khoa Bạch Mai: Bố mẹ chớ chủ quan khi con sốt xuất huyết có dấu hiệu này

TS.BS Nguyễn Thành Nam, GĐ Trung tâm Nhi khoa, BV Bạch Mai khuyến cáo các bậc phụ huynh tuyệt đối không bỏ qua dấu hiệu con bị sốt xuất huyết kèm đau bụng khi tự theo dõi ở nhà.

Có những dấu hiệu này, cần nghĩ đến căn bệnh ác tính rất phổ biến hay gặp ở người trẻ

Trung tâm Y học hạt nhân và ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai vừa điều trị hiệu quả bằng sử dụng kháng thể đơn dòng kết hợp hóa trị cho một bệnh nhân mắc ung thư đại tràng.

'Số phận' 3 vắc xin nội phòng Covid-19 hiện ra sao?

Báo cáo công tác phòng, chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế tại phiên họp lần thứ 18, Ban Chỉ đạo Quốc gia diễn ra ngày 6/11 thông tin về tình hình nghiên cứu, sản xuất vắc xin trong nước.

Chán ăn 6 tháng, đi khám giật mình với căn bệnh nguy hiểm

GS Đào Văn Long – Nguyên trưởng khoa Tiêu hoá, BV Bạch Mai cho biết ông từng tiếp nhận nhiều bệnh nhân đến khám vì chán ăn, sụt cân. Khi nội soi dạ dày hay đại trực tràng thì phát hiện có u sùi...

Người cao tuổi Hòa Bình với phong trào khuyến học

Hội người cao tuổi huyện Cao Phong, tỉnh Hoà Bình thường xuyên phối hợp với Hội khuyến học địa phương tích cực phát huy phong trào khuyến học, khuyến tài. Người cao tuổi luôn nêu cao tinh thần học tập truyền thống tôn sư, trọng đạo.

Khám sức khoẻ cho người cao tuổi cao nguyên Mộc Châu

Hưởng ứng tháng Hành động vì người cao tuổi (tháng 10/2022), Hội Chữ thập đỏ huyện Mộc Châu phối hợp với Trung tâm Y tế, Bệnh viện Đa khoa Mộc Châu tổ chức khám chữa bệnh nhân đạo, tư vấn sức khoẻ, cấp thuốc miễn phí địa bàn huyện.

Tiệm cận với lối sống kiểu Tây, ngày càng nhiều người Việt mắc bệnh lý mới

Sáng 29/10, bệnh viện Việt Đức tổ chức buổi khám và tư vấn béo phì miễn phí cho người dân. Hàng trăm người đã tìm đến với hi vọng cải thiện cân nặng.

Đang cập nhật dữ liệu !