Bộ TNMT đau đầu vì gần 6.000 container rác tồn đọng tại cảng

Ông Thức cho biết, ngay sau khi có thông tin về sự tồn đọng các container phế liệu nhập khẩu tại một số cảng biển của Việt Nam, Bộ Tài nguyên môi trường (TNMT) đã chủ động khảo sát, nắm thông tin và thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra công tác bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất.

Theo đó, từ ngày 25/6 đến 29/6/2018, Bộ TNMT đã tổ chức kiểm tra công tác bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu tại cảng biển TP. Hồ Chí Minh và TP Hải Phòng.

Qua kiểm tra cho thấy, tại Tân cảng Sài Gòn, tính đến thời điểm 26/6, số lượng phế liệu nhập khẩu tồn đọng tại tất cả các Cảng do Tổng Công ty quản lý là 4.480 container, trong đó riêng Cảng Cát Lái là 3.464 container, chiếm phần lớn phế liệu tồn đọng tại các cảng biển phía Nam.

Thông tin tại cuộc họp báo quý 2 của Bộ Tài nguyên môi trường chiều 17/7, lãnh đạo Tổng cục môi trường cho biết, gần 6.000 container rác tồn đọng tại các cảng Việt Nam...

Trong đó, số container lưu bãi dưới 40 ngày là 595 container; lưu 30-90 ngày là 968; số container lưu quá 90 ngày là 2.068. Ước tính, khoảng 20% là phế liệu giấy và 80% là phế liệu nhựa và phế liệu khác.

Còn tại các cảng Hải phòng, số container quá hạn trên 90 ngày là 737 và số container có thời hạn từ 30-90 ngày là 507.

“Việc tồn đọng các container phế liệu nhập khẩu tại các cảng biển đang là mối quan tâm lớn của dư luận, xã hội; làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các cảng; làm chậm lưu thông hàng hóa; giảm dung lượng bãi chứa container; ảnh hưởng đến hoạt động của Hải quan; ảnh hưởng đến hoạt động của các hãng tàu; làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp…”, ông Thức cho hay.

Cũng theo lãnh đạo Tổng cục môi trường, trong tháng 7 này, các cảng biển sẽ kiểm đếm, phân loại xong số lượng các container thuộc diện “vô chủ” hay không. Chỉ những container tồn đọng quá 90 ngày mới phải đưa vào xác định là vô chủ hay không. Sau khi xác định là vô chủ thì sẽ tiến hành đấu giá cho các doanh nghiệp chế biến rác thải trong nước xử lý nếu đây là hàng cho phép nhập. Nếu là hàng không được nhập sẽ yêu cầu tái xuất hoặc nhà nước phải buộc phải bỏ ngân sách tiêu huỷ và việc này rất tốn kém.

Nói về nguyên nhân của tình trạng tồn đọng phế liệu tại các cảng biển, ông Thức cho biết, từ cuối năm 2017, Chính phủ Trung Quốc đã ban hành quy định dừng nhập khẩu 24 loại phế liệu phục vụ tái chế gồm 8 loại phế liệu nhựa nguồn gốc sinh hoạt, 11 loại phế liệu dệt may, 4 loại phế liệu quặng và 1 loại phế liệu giấy, trong đó đáng chú ý có một số mã phế liệu nhựa và giấy trùng với danh mục phế liệu được phép nhập khẩu của Việt Nam. Việc này đã tác động tiêu cực, dẫn đến các nước trước đây vẫn xuất khẩu chất thải rắn, phế liệu sang Trung Quốc như Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, Canada, các nước Bắc Âu… sẽ phải tìm đối tác, thị trường nhập khẩu mới như Việt Nam, Thái Lan….

Ngoài ra, theo ông Thức, có một số tổ chức, cá nhân nhập khẩu phế liệu gian lận thương mại như giả mạo Giấy xác nhận, dùng Giấy xác nhận của các doanh nghiệp khác, đăng ký địa chỉ kinh doanh không đúng với thực tế, chuyển địa chỉ mà không cập nhật nhưng cố tình nhập phế liệu không đáp ứng quy chuẩn, quy định sau đó bỏ hàng gây tồn đọng phế liệu tại các cảng biển.

Cùng với đó, một số hãng tàu vận chuyển trong tờ khai E-Manifest lược khai hàng hóa không có phế liệu, nhưng thực tế có phế liệu, sau khi dỡ hàng xuống cảng mới khai báo cụ thể số lượng, chủng loại hàng hóa là phế liệu.

Đặc biệt, hiện nay Việt Nam chưa có cơ chế phòng ngừa, kiểm soát việc nhập khẩu phế liệu từ xa, từ ngoài biên giới, chỉ khi tàu cập cảng, hàng hóa được vận chuyển sắp xếp lên bờ mới làm thủ tục thông quan, mới kiểm tra giấy phép nhập khẩu phế liệu. Vì thế, chúng ta luôn bị động phải đối phó với những chủ tàu, chủ hàng cố tình vi phạm hoặc gian lận nhập phế liệu không đúng hoặc không có giấy phép vẫn nhập về…

Liên quan đến giải pháp, ông Thức cho hay, vào ngày 12/7, Bộ trưởng Bộ TNMT đã tổ chức cuộc họp với 6 bộ ngành liên quan để xử lý vấn đề rác thải tồn đọng tại các cảng. Đồng thời, Bộ cũng tham mưu cho Chính phủ hoàn thiện chính sách về quản lý phế liệu nhập khẩu nhằm đảm bảo yêu cầu bảo vệ môi trường, loại bỏ các phế liệu có tiềm năng gây ô nhiễm hoặc các phế liệu hiện nay trong nước đã chủ động nguồn cung; xử phạt nghiêm minh khi phát hiện có sai phạm, đặc biệt là đối với các vụ việc gian lận thương mại trong nhập khẩu phế liệu…

Giải pháp trước mắt, Bộ Tài chính chỉ đạo cơ quan Hải quan các cửa khẩu phối hợp chặt chẽ với cơ quan môi trường rà soát các doanh nghiệp có hàng hóa nhập khẩu là phế liệu chưa làm thủ tục hải quan đang lưu giữ trên địa bàn cảng biển thuộc địa bàn quản lý; thông báo cho doanh nghiệp nhập khẩu khẩn trương đến làm thủ tục thông quan khi hàng về cảng…

Bộ GTVT có văn bản thông báo cho các hãng tàu yêu cầu kiểm tra Giấy xác nhận của chủ lô hàng phế liệu trước khi đưa hàng lên tàu tại các cảng xuất khẩu; chỉ đạo các doanh nghiệp kinh doanh cảng biển kiểm tra Giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất trước khi cho hàng hóa dỡ xuống cảng; trường hợp chủ hàng hoặc hãng tàu không xuất trình được Giấy xác nhận thì không cho dỡ hàng hóa xuống cảng.

Bộ TNMT sẽ rà soát và rút ngắn thời gian cấp Giấy xác nhận nhập khẩu đối với các cơ sở sản xuất đã đáp ứng các điều kiện bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất.