Bầu Kiên là ai?

Ông Kiên sinh năm 1964 tại Hà Nội, trong một gia đình giáo chức. Cả cha và mẹ đều là nhà giáo, nhưng ông Kiên không theo nghiệp này. Năm 17 tuổi, bầu Kiên vào học tại Trường đại học Kỹ thuật quân sự, sau đó được gửi đi học tại Trường Kỹ thuật quân sự Zalka Maté (Hungary).

Năm 1986, Nguyễn Đức Kiên về nước vào làm tại Tổng công ty Dệt may. Năm 1994, khi chỉ mới 30 tuổi, Nguyễn Đức Kiên đã trở thành Phó chủ tịch Hội đồng sáng lập của Ngân hàng Á Châu (ACB).

Tuy có thanh thế sớm trên thị trường tài chính ngân hàng, nhưng bầu Kiên chỉ nổi bật trên truyền thông và dư luận sau khi mở cửa cho báo giới vào chứng kiến vụ "tổng sỉ vả" tiêu cực bung bét trong thực trạng quản lý bóng đá Việt Nam (VFF) tại Hội nghị tổng kết V-League 2011. Sau vụ này, tên tuổi của ông Kiên đầu bạc nổi như cồn và gây chú ý trên mọi phương diện, trong đó có khối tài sản khổng lồ là cổ phiếu ngân hàng, siêu xe.

Ngày 16/4, phiên tòa xét xử vụ án Nguyễn Đức Kiên và đồng bọn diễn ra tại Hà Nội, 7/9 bị can phải ra tòa đều giữ các chức vụ chủ chốt trong ngân hàng ACB từ Chủ tịch HĐQT, Phó Chủ tịch đến Tổng giám đốc (TGĐ).

Có lẽ chỉ khi sự việc tại ACB lộ ra dưới ánh sáng điều tra, người ta không khỏi giật mình bởi một sự thật được che giấu lâu nay dưới cái vỏ ngân hàng hào nhoáng.

Kết quả điều tra cho thấy, tính từ tháng 3/2010 đến 9/2011 ACB đã thực hiện ủy thác gửi tiền vào tổng số 29 TCTD với số tiền 37.760.057.501.863 đồng và 71.358.329 USD với lãi và phí từ 11,2 đến 27%/năm, tổng lãi đã thu là 1.586.718.168.352 đồng và 1.271.498 USD, trong đó khoản lãi vượt trần thu lợi bất chính trên 243 tỷ đồng. Chính chủ trương và việc triển khai chủ trương này đến nay còn gây ra thiệt hại cho ACB 718 tỷ đồng khi đã mắc phải bẫy lừa của Huỳnh Thị Huyền Như.

Những hành vi này của bộ sậu lãnh đạo ACB làm “méo mó, rối loạn thị trường tiền tệ”, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc hoạch định và ban hành các chính sách vĩ mô quản lý thị trường tiền tệ của NHNN. Các hành vi ấy không chỉ  vi phạm Luật Các tổ chức tín dụng mà đã cấu thành tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” quy định tại Điều 165 Bộ luật hình sự.

Liên quan tới hành vi ban hành và chỉ đạo, tổ chức thực hiện chủ trương đầu tư cổ phiếu ngân hàng ACB, các bị cáo: Nguyễn Đức Kiên, Trần Xuân Giá, Phạm Trung Cang, Trịnh Kim Quang, Lê Vũ Kỳ, Lý Xuân Hải đã tổ chức họp TT HĐQT ACB vào ngày 02/11/2009 đi đến thống nhất việc cấp hạn mức 700 tỷ cho Hội đồng đầu tư ACB mua cổ phiếu trên thị trường chứng khoán và ủy quyền cho Kiên chỉ đạo đầu tư. 

Dựa vào chủ trương đó, Nguyễn Đức Kiên và Lê Vũ Kỳ là hai người trực tiếp tổ chức thực hiện và gây ra hậu quả thiệt hại 687.723.784.540 đồng cho ACB. Cụ thể, Nguyễn Đức Kiên đã chỉ đạo Công ty TNHH Chứng khoán ACB (viết tắt là ACBS) tiến hành đầu tư cổ phiếu ngân hàng ACB và một số mã chứng khoán khác. Nhận thức rõ pháp luật không cho phép Công ty ACBS mua cổ phiếu Ngân hàng ACB vì Công ty ACBS là công ty chứng khoán do Ngân hàng ACB sở hữu 100% vốn điều lệ nên Nguyễn Đức Kiên đã chỉ đạo Công ty ACBS ký hợp đồng hợp tác đầu tư với Công ty Cổ phần Đầu tư Á Châu và Công ty TNHH Đầu tư Tài chính Á Châu Hà Nội do Nguyễn Đức Kiên làm Chủ tịch HĐQT/Hội đồng thành viên để đầu tư mua cổ phiếu ACB. Việc đầu tư cổ phiếu Ngân hàng ACB là trái với quy định tại Điều 29 Quyết định số 27/2007/QĐ-BTC ngày 24/4/2007 của Bộ Tài chính “Công ty chứng khoán không được đầu tư vào cổ phiếu hoặc góp vốn của công ty sở hữu trên 50% vốn điều lệ của công ty chứng khoán”.

Nhân vật chính của vụ án này, ông Nguyễn Đức Kiên, theo cáo trạng, kết quả điều tra cho thấy, từ ngày 15/5/2007 đến 3/8/2012, Nguyễn Đức Kiên đã thông qua 6 công ty do Kiên là Chủ tịch HĐQT/Chủ tịch Hội đồng thành viên để kinh doanh tài chính và kinh doanh vàng trạng thái trái phép với tổng số tiền trên 21.490 tỷ đồng.

Trong đó, riêng hoạt động kinh doanh tài chính với tổng số tiền gần 10.000 tỷ đồng, Kiên đã thực hiện các hành vi: góp vốn mua cổ phần lẫn nhau (sở hữu chéo); góp vốn mua cổ phiếu của các doanh nghiệp khác; phát hành trái phiếu để mua cổ phiếu của nhau, của các công ty khác, hoặc để bán cho ngân hàng khác (như Ngân hàng Phương Nam, ACB, MHB, Vietbank) và lấy tiền đó góp vốn lẫn nhau hay trả tiền cho các cá nhân, tổ chức để mua cổ phiếu của ngân hàng khác, hay cho nhau vay để mua cổ phiếu ngân hàng (Eximbank), thậm chí để gửi tiết kiệm; ủy thác cho cá nhân để mua cổ phiếu ngân hàng; sử dụng vốn điều lệ mua trái phiếu chuyển đổi của ACB; ủy thác cho ACB mua cổ phiếu của Vietbank và mượn tên nhiều cá nhân (bao gồm cả các nguyên lãnh đạo ACB như: Trịnh Kim Quang, Phạm Trung Cang, Nguyễn Văn Hòa, Đỗ Minh Toàn, Lê Vũ Kỳ) để mua cổ phiếu KienLongBank, DaiABank.

Không chỉ thực hiện hành vi kinh doanh trái phép, Kiên còn lợi dụng việc mua bán cổ phần để tự mình và đẩy Trần Ngọc Thanh – Giám đốc ACBI cùng Nguyễn Thị Hải Yến – Kế toán trưởng ACBI phạm vào tội lừa đảo chiếm đoạt số tiền 264 tỷ đồng của Công ty TNHH MTV Thép Hòa Phát.

“Trong quá trình điều tra vụ án, cơ quan điều tra cũng xác định, thông qua việc kinh doanh vàng trạng thái trái phép, ông Kiên còn bị Cơ quan điều tra khép tội trốn thuế theo điều 161 của Bộ luật hình sự. Trong năm 2009, lợi dụng Quốc hội có Nghị quyết về việc miễn thuế thu nhập nhập cá nhân trong 6 tháng đầu năm 2009, Công ty B&B của Kiên đã thực hiện các lệnh ủy thác cho Ngân hàng ACB mua bán vàng trạng thái được lãi số tiền 100.046.895.705 đồng, chỉ bằng việc ký Hợp đồng và Phụ lục Hợp đồng ủy thác đầu tư tài chính ngày 25/12/2008, Công ty B&B đã chuyển toàn bộ lợi nhuận kinh doanh trạng thái vàng của Công ty cho bà Nguyễn Thúy Hương (em gái Kiên và cổ đông của Công ty B&B) để không phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp số tiền 25.011.723.928 đồng.

Với những tội danh nêu trong cáo trạng, bầu Kiên đang phải đối mặt mức án phạt tù chung thân.