Bắn cháy tàu cá Việt Nam: “Đây là hành động phi pháp, vô nhân đạo”

Đó là khẳng định quả quyết của TS Trần Công Trục, Nguyên Trưởng Ban biên giới Chính phủ, khi trả lời Infonet về việc Trung Quốc bắn cháy cabin tàu cá Việt Nam.

TS Trần Công Trục tại buổi giáo lưu với Infonet. Ảnh Thái Anh

Thưa ông, báo chí Việt Nam vừa đưa tin, tàu cá của ngư dân Việt Nam vừa bị tàu Trung Quốc bắn cháy cabin, Bộ ngoại giao Việt Nam cũng cực lực lên tiếng phản đối vụ việc. Ông có suy nghĩ gì về sự kiện này?

Đây là hành động phi pháp, vô nhân đạo. Sự kiện Trung Quốc bắn cháy tàu cá của Việt Nam vừa diễn ra, không có người Việt Nam nào lại không quan tâm và không bày tỏ sự phẫn nộ. Sự kiện đó đã hiển hiện trước mắt mọi người khi con tàu về đất liền với ca bin tàu bị cháy trơ trụi, bên cạnh là những bình gas còn nguyên vệt lửa, những ngư dân hiền lành, thân thể trần trụi, nhưng lá cờ Việt Nam vẫn tung bay… Hình ảnh đó gây nhiều nhiều xúc cảm cho tôi. Với tư cách là một người nghiên cứu về Công pháp quốc tế, đặc biệt là Luật biển, tôi rất bất bình về cách hành xử của phía Trung Quốc. Có thể khẳng định rằng đây hoạt động trái phép, bất chấp luật pháp:

Thứ nhất là nó tiếp tục vi phạm nghiêm trọng hơn chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa và đối với các vùng biển thuộc các quyền chính đáng của Việt Nam.

Thứ hai, việc sử dụng vũ lực để bắn thẳng vào con tàu đánh cá của nhưng ngư dân Việt Nam không một tấc sắt trong tay, đang làm ăn trong vùng biển của mình là vi phạm quy định của Hiến chương LHQ, vi phạm các quy định của Công ước của LHQ về Luật Biển 1982 có liên quan đến thủ tục thi hành các luật và quy định của quốc gia ven biển, trong đó có nội dung nghiêm cấm sử dụng hình phạt tống giam, nhục hình…

Thứ ba, nó trái với những quy phạm đạo đức truyền thống của những ngư dân luôn luôn phải đối măt với mọi thiên tai, địch họa… trên biển. Hơn nữa, hành động này của Trung Quốc hoàn toàn đi ngược lại những thỏa thuận đã đat được giữa 2 nước, vi phạm Tuyên bố về nguyên tắc ứng xử trên Biển Đông (DOC)…

Bắn cháy tàu cá Việt Nam: “Đây là hành động phi pháp, vô nhân đạo” - ảnh 2

Cabin tàu cá của ngư dân bị bắn cháy. Ảnh internet

Theo luật pháp quốc tế, Trung Quốc phải bồi thường, xin lỗi như thế nào?

Việc yêu cầu Trung Quốc bồi thường, xin lỗi là điều đương nhiên. Rõ ràng Trung Quốc đã có hành động vi phạm luật pháp và thực tiễn quốc tế như tôi đã phân tích ở trên.

Chúng ta phải làm gì để Trung Quốc bồi thường xin lỗi ngư dân Việt Nam?

Tuy nhiên, theo tôi chúng ta không chỉ dừng lại ở những phản đối có tính nguyên tắc mà cần phải thu thập đầy đủ bằng chứng, đánh giá thiệt hại... nói cho người dân và cộng đồng khu vực và quốc tế biết tường tận sự việc này. Nếu không thì ngược lại chúng ta lại bị Trung Quốc đổ vấy cho rằng chính Việt Nam đã vi phạm chủ quyền của họ theo cách thức mà họ đã từng làm trước đây theo kiểu “gắp lửa bỏ tay người”.

Vấn đề không chỉ là vấn đề giữa ngư dân Việt Nam và lực lượng Trung Quốc đã có hành động trái phép mà là vấn đề quan hệ 2 nước, cần gặp gỡ bàn bạc... nếu không bàn bạc được thì cần đưa vụ việc ra cơ quan tài phán quốc tế, phải tận dụng và phát huy được thế mạnh pháp lý của chúng ta trước dư luận và theo đúng Công pháp quốc tế….

Có thể coi đây là hành động leo thang, ngang ngược của Trung Quốc hay không?

Nói như vậy cũng không sai. Trung Quốc đã từng đưa lực lượng rất lớn, từng bắt bớ, giam cầm ngư dân Việt Nam, lần này họ dùng súng bắn cháy tàu cá Việt Nam. Việc họ dùng vũ khí là hành động nghiêm trọng hơn những lần trước.

Tôi nghĩ Trung Quốc đã triển khai kế hoạch lớn với nhiều hành động “lấn tới” nguy hiểm trên Biển Đông. Chính ông Chu Thành Hổ khi dự hội thảo quốc tế về Biển Đông, tại NewYork đã nói: “ Thời điểm hiện nay chưa thích hợp để Trung Quốc ký COC”. Vậy là, Trung Quốc sẽ tận dụng “thời điểm chưa thích hợp” ấy để lấn tới, gây sức ép nhằm tạo bằng được thế “thượng phong”, thế có lợi cho Trung Quốc khi ngồi vào bàn đàm phán.

Cảm ơn ông!

Hồng Chuyên (thực hiện)