"Áp trần lãi suất huy động vàng không phải là khôn ngoan"

TS. Lê Đăng Doanh

-Ngày 4/10 Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã nhóm họp với 12 ngân hàng thương mại (NHTM) lớn tại Hà Nội để bàn về giải pháp điều chỉnh thị trường vàng, trong đó có tính tới khả năng sẽ áp trần lãi suất huy động vàng. Ông nhìn nhận thế nào nếu biện pháp này được áp dụng?

-TS. Lê Đăng Doanh: Áp trần lãi suất huy động vàng là một lần nữa dùng biện pháp hành chính để can thiệp vào thị trường vàng. Biện pháp đó có thể có hiệu lực nhất định nào đó, song không thể giải quyết được tình hình thực tế thị trường vàng hiện nay, "lệch pha" giữa giá trong nước và thế giới rất lớn. Làm thế nào để "rút" vàng từ két sắt vào lưu thông vẫn là bài toán nan giải với cơ quan quản lý Nhà nước.
Giải pháp tốt nhất, căn cơ nhất, theo tôi, vẫn phải là giải pháp thị trường thì mới "dập tắt" được hiện tượng đầu cơ làm giá.

Trước đây, các DN chỉ cần đăng ký 8-12% vốn thì có thể kinh doanh vàng 100%, tình hình bây giờ đã khác, người ta thấy kinh doanh vàng quá lãi nên đổ xô vào thị trường này. NHNN cũng phải nghiên cứu tới giải pháp để trám lỗ hổng chính sách này, cần những quy định nghiêm ngặt hơn nếu DN muốn tham gia kinh doanh vàng.

-Suốt thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước vẫn dùng công cụ cấp quota nhập khẩu như là liệu pháp duy nhất để điều tiết thị trường. Với tình hình hiện tại, theo ông cho nhập thêm vàng có phải là khôn ngoan?

NHNN đang tính tới khả năng huy động số vàng trogn dân. Ảnh:Quỳnh Anh

Năm 2010 Trung Quốc đã nhập 500 tấn vàng khi giá thấp và giờ họ thu được khoản lợi nhuận rất lớn, Hàn Quốc thì nhập 25 tấn vàng, còn Việt Nam đang mắc phải nghịch lý: xuất vàng khi giá thấp và khi giá cao lại nhập vào, thiệt hại rất lớn cho nền kinh tế, nhưng không có ai đứng ra chịu trách nhiệm về vấn đề này. Cơ chế cấp quota nhập khẩu vàng của NHNN thời gian qua theo kiểu cơ chế xin- cho, khi vàng về tới nơi thì giá vàng đã hạ, DN thực tế cũng chẳng "mặn mà" gì với cách này.

Thay vì cấp quota nhập khẩu vàng cho các DN, NHNN đứng ra xuất – nhập khẩu để tránh thất thoát. Đến khi coi vàng là tiền, thì kinh doanh vàng là kinh doanh tiền, phải có điều kiện, chứ không phải DN nào muốn nhảy vào cuộc chơi cũng được chấp nhận.

Thay vào đó, trao thêm nghiệp vụ kinh doanh vàng cho các NHTM bên cạnh nhiệm vụ kinh doanh ngoại hối hiện nay. Để vàng trong nước liên thông với giá thế giới, NHNN đứng ra sàn giao dịch vàng, nhưng khác với sàn giao dịch chứng khoán, vai trò cơ quan quản lý Nhà nước là can thiệp trực tiếp thông qua Sở giao dịch vàng.

-Nhưng nếu tiếp tục cho nhập vàng sẽ tác động tới tỷ giá ngoại hối cuối năm, thưa ông?

-Thực tế, dấu hiệu tỷ giá căng thẳng là có, nhưng cũng chỉ một phần do nhập vàng thôi. Từ đầu năm tới nay, đồng nội tệ đã mất giá 22% do lạm phát, tỷ giá liên ngân hàng dù mới được điều chỉnh tăng thêm 10 đồng, ở mức 22.638 VNĐ/USD, thì thực tế giá VNĐ đã tăng nhiều so với đồng USD. NHNN cần có cân nhắc trong chính sách để điều hòa tỷ giá ngoại hối, tránh gây sốc cho thị trường. Nếu không, tình trạng USD hai giá, ba giá lại quay trở lại, lũng loạn thị trường.

Tất nhiên, phá giá đột ngột 9,3% như hồi đầu năm nay cũng không phải cách tốt, theo tôi, để đồng tiền VNĐ có biến động ở biên độ nhất định thì biện pháp cơ bản vẫn là phải kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.

-Như ông nói ở trên, để thiết lập lại thị trường cần liệu pháp thị trường, hơn là hành chính. Cụ thể, giải pháp thị trường đó là gì để có thể hút được lượng vàng đang "tồn" trong dân cư ước tính hàng ngàn tấn?

-Tâm lý trữ vàng và bảo tồn đồng vốn dưới dạng vàng đã ăn sâu vào tiềm thức, trở thành thói quen của dân, bởi khi giá vàng thế giới luôn biến động và nhiều quan điểm cho rằng vàng là nơi trú ẩn an toàn, khi dự trữ vàng hoặc cất trữ dưới dạng vàng luôn bảo toàn đồng vốn tốt hơn đầu tư chứng khoán hay gửi tiền tiết kiệm. Vậy trong trường hợp này để huy động được vàng trong dân, điều đó đòi hỏi NHNN cần phải có thời gian và một giải pháp lâu dài.

Theo tôi, các NHTM đóng vai trò huy động. Nhưng để tránh vàng hóa nền kinh tế, NHTM sẽ không được đem vàng đó cho vay, mà phát hành chứng chỉ vàng – loại tài sản tài chính được mua bán trên sàn giao dịch vàng, biến từ vàng vật chất sang vàng "giấy". Vàng vật chất "đẩy" sang NHNN tạo thành một kho vàng dự trữ quốc gia, NHNN phát hành chứng chỉ hay trái phiếu vàng cho NHTM.... Toàn bộ quá trình chuyển đổi từ vàng vật chất sang vàng "giấy" do NHNN đứng ra đảm bảo và điều tiết.

Nếu áp dụng giải pháp này sẽ huy động được nguồn vàng trong dân, đồng thời mở ra khả năng thị trường vàng tiến tới công khai, minh bạch, liên thông giá với thị trường thế giới. Còn nếu áp mức trần là thể hiện ý chí của cơ quan hành chính. Khi lãi suất vàng không còn hấp dẫn,, người dân ngay lập tức sẽ chuyển kênh đầu tư khác như sang bất động sản, đô la... Như thế, NHNN sẽ không thể khơi thông nguồn vàng rất lớn của dân vào két sắt ngân hàng.

Hoài Thu