"Anh ve chai" VAMC bế tắc đầu ra

Sau một thời gian dài “thai nghén”, mô hình xử lý nợ VAMC ra đời và bắt đầu mua lại nợ của các ngân hàng từ tháng 10/2013. Trong vòng 3 tháng bắt tay mua nợ xấu từ các ngân hàng, tới ngày 24/12/2013, VAMC đã mua được 32.000 tỷ đồng. Và trong vòng 3 ngày, đã có thêm 4.000 tỷ đồng nợ xấu từ các ngân hàng “đổ” vào VAMC, đẩy con số nợ mà VAMC đã mua lên đến 36.000 tỷ đồng, tương đương hơn 1% tổng dư nợ hồi đầu năm. Giải pháp này phần nào đã tác động rõ rệt tới tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống các ngân hàng, trong một thời gian ngắn, một khoản nợ xấu “khủng” đã được cơ cấu ra ngoài bảng của các tổ chức tín dụng (TCTD).

Ví VAMC như một “anh ve chai”, mua và thu gom tất cả “chất thải loại” do các ngân hàng nhả ra, TS. Lê Xuân Nghĩa – nguyên Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia cho rằng, công việc ban đầu của “anh ve chai” VAMC là mua tất cả những “chất thải loại mà các ngân hàng muốn tống khứ” rồi sau đó phân loại, cơ cấu lại nên không thể nóng vội.

Trước quan điểm VAMC chỉ là nhà kho, anh ve chai và là “cục sâm” để các ngân hàng “ngậm” khi chờ phẫu thuật, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình lý giải, ở các nước khi xử lý nợ xấu họ đã phải chi 30-70% GDP để xử lý dứt điểm nợ xấu nên chi phí rất lớn. Nhưng với hoàn cảnh Việt Nam hiện nay, ông Bình cho rằng, việc xử lý nợ xấu thông qua VAMC là phù hợp nhất.

Dù đã xử lý và cách ly được một khoản đáng kể nợ xấu của các TCTD thì đầu ra của VAMC vẫn là điều khiến nhiều người băn khoăn. “Vốn VAMC thì có thể bơm thêm nhưng cũng không thể mãi mua vào mà đầu ra lại tắc”, ông Nghĩa bình luận.

Được ví là “người đỡ đầu” cho đề án thành lập VAMC, ông Nghĩa cho hay, nhiều quỹ đầu tư nước ngoài khi thăm dò thị trường nợ Việt Nam và muốn mua nợ từ “anh ve chai” VAMC nhưng phải là những khoản nợ lớn và xét thấy hiệu quả. Nhưng do cơ chế bán nợ (đầu ra) của VAMC chưa có nên các nhà đầu tư nước ngoài mới dừng lại ở giai đoạn thăm dò, tìm hiểu.

Ngoài chuyện vướng pháp lý, thì còn một lý do nữa được ông Nghĩa chỉ ra, là các nhà đầu tư nước ngoài khi đã vào họ sẽ mua từng khoản lớn, món lớn chứ không “gom hàng lẻ tẻ”.

Thừa nhận, Nhà nước không thể bỏ vốn mãi để mua lại nợ, phải tính tới đầu ra cho các khoản nợ của VAMC để tạo dòng vốn luân chuyển, nhưng đại diện VAMC khẳng định, VAMC sẽ không mua nợ về rồi chất đống để đó. “VAMC giống như bệnh viện, phải tiếp nhận bệnh nhân rồi khám xét, phân loại mới có thể kê toa thuốc hợp lý. Chúng tôi đang trong giai đoạn phân loại, cơ cấu lại các khoản nợ, cùng ngân hàng hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn và vực dậy sản xuất kinh doanh”, vị đại diện này nói.

Vị lãnh đạo VAMC cũng thừa nhận, do cơ chế mới cho phép VAMC được mua nợ và cách ly nợ chứ chưa tìm ra cách chữa hiệu quả.

Một hướng xử lý đầu ra cho VAMC là có thể chứng khoán hóa các khoản nợ xấu. Nhưng quan điểm này ngay lập tức được ông Nghĩa bác bỏ. Ông cho rằng, việc chứng khoán hóa các khoản nợ hiện nay của VAMC gần như “không thể thực hiện được trong hoàn cảnh hiện nay ở Việt Nam”.

Bán cho nhà đầu tư nước ngoài chẳng được, muốn chứng khoán hóa cũng chẳng xong. Vậy, đầu ra của các khoản nợ mà “anh ve chai” VAMC đã thu gom sẽ được giải quyết ra sao vẫn còn là điều trăn trở.