Ẩn số lạm phát năm 2019: Kích cầu lại lo lạm phát cầu kéo?

Chia sẻ tại hội thảo diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam năm 2018 và dự báo năm 2019, TS. Nguyễn Đức Độ - Viện Kinh tế Tài chính, với việc giá dầu giảm mạnh, lạm phát tháng 12/2018 so với cùng kỳ năm trước đã chỉ còn ở mức 2,98%, giảm mạnh so với mức 3,89% trong tháng 10/2018. Đây là điều kiện thuận lợi cho việc đảm bảo kiềm chế lạm phát dưới 4% trong năm 2019, bởi mức khởi điểm của lạm phát trong tháng đầu năm 2019 nhiều khả năng cũng sẽ ở mức dưới 3% sau khi Liên bộ Tài chính – Công thương quyết định điều chỉnh giảm giá xăng dầu khoảng 500 đồng/lít.

Chuyên gia nhận định rằng mục tiêu kiềm chế lạm phát dưới 4% trong năm 2019 chắc chắn sẽ đạt được....

“Mức lạm phát thấp so với cùng kỳ của tháng đầu năm 2019 sẽ có tác động tích cực đến lạm phát cùng kỳ của tất cả các tháng trong năm cũng như lạm phát trung bình của cả năm 2019. Trên thực tế, việc kiềm chế lạm phát trong năm 2019 không chỉ thuận lợi do giá dầu giảm mà còn do nhiều yếu tố khác” - TS. Nguyễn Đức Độ nhận định.

Các yếu tố thuận lợi khác giúp kiềm chế lạm phát trong năm 2019 theo ông Độ, trước tiên là giá thịt lợn sau khi đã đạt mức trên 50.000 đồng/kg (thuộc hàng cao nhất thế giới) đã chững lại. Bởi vậy, giá thịt lợn trong năm 2019 nhiều khả năng sẽ không tăng hoặc giảm.

Cùng với đó, áp lực đối với tỷ giá trong năm 2019 được dự báo sẽ thấp hơn so với 2018, bởi kinh tế Mỹ được dự báo sẽ tăng trưởng chậm lại và lộ trình tăng lãi suất của Fed cũng đang ở giai đoạn cuối, dẫn đến nhu cầu đối với đồng USD sẽ không còn mạnh như trước.

Thêm nữa là những căng thẳng thương mại Mỹ - Trung đang có chiều hướng dịu bớt.

“Cả 3 yếu tố khiến cho lạm phát những tháng đầu năm 2018 tăng mạnh là giá dầu, giá thịt lợn và tỷ giá đều được dự báo giảm hoặc ổn định hơn trong năm 2019. Điều đó có nghĩa nhiều khả năng lạm phát trong năm 2019 sẽ thấp hơn lạm phát trong năm 2018”, ông Độ nhận định.

Tiếp tục đưa ra những phân tích về các kịch bản, ông Độ phân tích kịch bản trung bình là lạm phát sẽ tăng khoảng 0,14% tháng (chưa tính điều chỉnh giá điện, giá dịch vụ y tế và giáo dục), tương đương với mức tăng của lạm phát cơ bản trong năm 2018. Với mức tăng này, lạm phát cùng kỳ tháng 12/2019 sẽ ở mức khoảng 1,7% và lạm phát trung bình sẽ chỉ ở mức trên 2%.

Trong kịch bản thấp, giá dầu tiếp tục giảm và tỷ giá VND/USD chỉ tăng 1%, lạm phát cùng kỳ của tháng 12/2019 có thể chỉ ở mức 1% và lạm phát trung bình cả năm 2019 chỉ ở mức 2,5%. Còn với kịch bản cao, giá xăng dầu tăng mạnh trở lại và tỷ giá có mức tăng tương đương với mức tăng của năm 2018, đồng thời Chính phủ vẫn điều chỉnh giá dịch vụ theo lộ trình, lạm phát trung bình cả năm 2019 sẽ vẫn thấp hơn mức 3,54% của năm 2018.

“Có thể nhận định rằng mục tiêu kiềm chế lạm phát dưới 4% trong năm 2019 chắc chắn sẽ đạt được”, ông Độ nhận định thêm.

Nhưng theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, việc giữ lạm phát khoảng 4% trong năm 2019 cũng là một thách thức không nhỏ khi các giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng năm 2018 như đẩy nhanh đầu tư, nới tăng trưởng dư nợ tín dụng, năm 2019 sẽ chịu áp lực chủ yếu từ việc điều chỉnh tăng giá dịch vụ công.

“Giá dịch vụ công năm 2019 tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình tăng giá giai đoạn 2016 -2020 nên được dự báo đóng góp vào lạm phát tổng thể, có thể tác động trễ tới diễn biến chỉ số giá tiêu dùng trong năm sau. Nếu tăng trưởng GDP năm 2019 có thể tăng đạt 6,6-6,8%, theo đó 6,6% là mức tăng trưởng tối ưu không gây áp lực lên lạm phát, tăng trưởng 6,8% và cao hơn nữa là mức có thể đạt được khi các biện pháp kích cầu áp dụng nhưng sẽ gây áp lực lạm phát cầu kéo cho năm 2019”, ông Long phân tích.

Do đó, ông Long cho rằng cần tập trung tăng cường năng lực, chủ động, phân tích, dự báo, theo dõi sát diễn biến tình hình kinh tế, tài chính, giá cả thế giới, trong nước để chủ động có đối sách phù hợp và kịp thời. Tăng cường công tác quản lý thu ngân sách Nhà nước, thực hiện quyết liệt các giải pháp chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế, xử lý nợ động thuế và triển khai hóa đơn điện tử. 

Ngoài ra, phải triệt để tiết kiệm chi thường xuyên ngân sách Nhà nước dành nguồn lực cho đầu tư phát triển; tiếp tục cơ cấu lại đầu tư công, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, kiểm soát các chỉ tiêu nợ công…