Xử lý tiêu cực ở Bắc Giang: Có bỏ lọt người, lọt tội?

Thầy giáo Đỗ Việt Khoa: 'Bắc Giang vẫn còn né tránh'

Chiều 18/6, Sở GD&ĐT Bắc Giang đã công bố kết quả thanh tra vụ gian lận thi tốt nghiệp tại THPT dân lập Đồi Ngô. Tuy nhiên, những xử lý này của Sở GD-ĐT Bắc Giang khiến cho dư luận “không mấy hài lòng”. Để rộng đường dư luận, xin trích đăng ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý giáo dục xung quanh “bản án” này.

"Phải xử lý hình sự"

Phó giáo sư Văn Như Cương, Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh (Hà Nội) chia sẻ: "Tôi rất hoan nghênh việc Sở GD-ĐT Bắc Giang không xử lý thí sinh quay clip nhưng cũng không đồng tình với việc Sở đưa ra nhận định "học sinh quay clip là không đúng đắn”, người tung clip “không được thiện chí”.

Thử hỏi, khi chúng ta phản ánh một vấn đề tiêu cực nhưng không đưa ra được bất cứ bằng chứng gì thì ai tin. Chẳng lẽ học sinh này đi báo với Hội đồng coi thi trong khi chính Chủ tịch, phó Chủ tịch hội đồng đều… “dung túng” cho hành động tiêu cực này, khác nào tự lấy tay “vả” vào mặt mình.

Phó giáo sư Văn Như Cương: "Vụ việc cho thấy đây là một quá trình vi phạm có tổ chức". (Ảnh Giáo dục VN)

Chưa hết, ở Hội đồng thi trường THPT Dân lập Đồi Ngô, bằng chứng cho thấy có sự gian lận ở cả 6 môn (clip có rõ ràng) nhưng Sở chỉ xem xét sai phạm ở hai môn thi Toán và Hóa học. Vậy những môn thì còn lại thì sao, chẳng lẽ lại để “lọt người, lọt tội”.

Lãnh đạo Cơ quan Thanh tra của Bộ GD-ĐT từng khẳng định ủng hộ chống tiêu cực một cách hợp pháp nhưng thực tế qua vụ việc này, nếu không giải quyết triệt để thì ai dám chắc sẽ không còn những tiêu cực sẽ xảy ra trong những lần thi cử kế tiếp; rồi ai dám đứng lên tố cáo tiêu cực nữa.

Theo tôi, bản thân vụ việc cho thấy đây là một quá trình vi phạm có tổ chức, có kế hoạch hẳn hoi; không thể chỉ cho rằng đây hành động mang động cơ cá nhân, không có tổ chức được.

Vụ việc này có thể ví như “vi phạm bí mật quốc gia” thì tại sao lại không xử lý hình sự những người đứng đầu, đứng ra tổ chức vụ việc để mang tính răn đe. Không chỉ xử lý ở mức “đề nghị cách chức” được vì như vậy sẽ khiến xã hội không còn tin tưởng vào kỳ thi này nữa.

Thêm vào đó, việc xử lý không mạnh tay sẽ khiến cho nhiều trường như Đồi Ngô tiếp tục “mọc ra”; nếu không bị phát hiện thì sẽ có thành tích để báo cáo, sẽ thu hút học sinh thi cử vì “chất lượng” đậu tốt nghiệp 100%; còn nếu bị phát hiện thì cùng lắm chỉ bị cách chức thôi – quá nhẹ. Tôi nghĩ, ngành giáo dục phải nghiêm túc nhìn nhận lại vấn đề, không được để tình trạng này xảy ra một lần nữa”.

“Chế độ thi cử phải thay đổi để hạn chế tiêu cực”

Giáo sư Trần Hồng Quân - Nguyên Bộ trưởng Bộ GD-ĐT cho biết: "Tôi không bàn đến cách xử lý của Sở GD-ĐT Bắc Giang bởi cho dù có hình phạt thế nào thì vấn đề xảy ra tiêu cực đã là chuyện… đã rồi. Cái chính là chúng ta phải làm sao để những tiêu cực trong thi cử như đã xảy ra tại Bắc Giang sẽ không còn tiếp diễn nữa. Muốn vậy, chúng ta phải cải tiến ngay từ chế độ thi cử để góp phần hạn chế tiêu cực.

Giáo sư Trần Hồng Quân - Nguyên Bộ trưởng Bộ GD-ĐT. (Ảnh Giáo dục VN)

Có thể nói, chế độ thi cử của chúng ta hiện nay thật quá nặng nề và căng thẳng; do vậy tạo ra quan điểm học để thi là chính, cái đó rất nguy hiểm. Ai cũng học chỉ để đi thi và thi thì phải đậu, vì thế tạo nên áp lực bằng bất cứ giá nào để vượt qua được kỳ thi và nảy ra tiêu cực.

Năm 2006 khi có chỉ thị về “hai không” trong giáo dục thì năm thi đó có địa phương tỉ lệ đỗ rất thấp và người ta cho rằng đó là phản ánh đúng với thực chất giáo dục, nhưng vài năm sau ở các địa phương ấy tỉ lệ đỗ lại rất cao, một bước lên mây.

Theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng kỳ thi tốt nghiệp cũng không có ý nghĩa mấy nữa, hầu như chỉ là hình thức thôi. Vì thế, nên chăng chúng ta nhập kỳ thi tốt nghiệp và đại học làm một. Đương nhiên thi như thế nào và cách thi ra sao, đó là vấn đề phải nghiên cứu, làm sao cho thi cử nhẹ nhàng.

Toàn bộ chế độ thi cử phải nghiên cứu lại, đừng để tình trạng môn nào thi thì học kĩ, môn nào không thi thì học qua loa, như vậy sẽ xuất hiện tình trạng học tủ, học đối phó. Hệ quả tất yếu là sẽ kéo theo nhiều hiện tượng đối phó với những hình thức thi cử như chúng ta thấy ở THPT Đồi Ngô (Bắc Giang).

“Có ai hiểu nỗi lòng giáo viên”

Cô N.T.T.H, GV một trường THPT tại TP.HCM: "Câu chuyện về tiêu cực tại THPT Đồi Ngô mang đến một bằng chứng rất rõ rệt về căn bệnh thành tích. Chuyện xảy ra ở đó là chuyện động trời, không thể chấp nhận.

Gian lận này càng thêm nặng khi những người giám sát lại làm ngơ, tuồn bài giải vào cho thí sinh. Theo tôi, việc gian lận này cũng là vì thành tích, vì đậu tốt nghiệp nhiều, đậu cao. Có như vậy thì trường mới đạt thành tích tốt để báo cáo lên trên. Lúc đó thì tất cả mới cùng có thể được khen thưởng, được danh hiệu cá nhân, tập thể…

Tuy nhiên, nói đi cũng phải nói lại. Có ai hiểu được nỗi lòng của chính những người giáo viên trong cuộc. Không phải ai cũng đủ can đảm để nói không với “tiêu cực” trong khi những tiêu cực đó xuất phát từ chính sự chỉ đạo của những người làm quản lý giáo dục cấp cao hơn.

Những giáo viên làm giám thị không thể không thực hiện khi xung quanh mình đã có tấm gương đi trước do không làm theo ý cấp trên.

Thực tế, nếu người giáo viên chỉ dựa vào đồng lương thì khó mà sống nổi. Bản thân giáo viên dù có yêu nghề nhưng không trang trải nổi cuộc sống của gia đình thì làm sao họ có thể chống lại được? Những người đã vào trong ngành rồi thì phải cố gắng sống theo kiểu "ở bầu thì tròn, ở ống thì dài".

Cá nhân tôi nghĩ rằng, lợi lộc có chăng từ sự gian lận này cũng chẳng đến lượt họ. Hơn nữa, họ sẽ gặp khó khăn nếu không làm theo kế hoạch của cấp trên. Điều đó còn liên quan đến cả một hệ thống giáo dục, nếu không đoạt kết quả cao trong kỳ thi tốt nghiệp thì sẽ không được khen thưởng, không được thăng chức, không được giữ chức, không được nâng lương trước thời hạn... Tất cả là vì miếng cơm manh áo trước thời cuộc khó khăn này nên họ buộc phải làm mà thôi.

TRẦN VŨ