Xếp hạng Đại học: Chưa làm đã thấy vô lý

Mới đây, Bộ GDĐT công bố và xin ý kiến góp ý rộng rãi đối với “Dự thảo Nghị định quy định về phân tầng và xếp hạng các cơ sở giáo dục đại học”.

Liên quan đến dự thảo này, PV Infonet đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Trần Xuân Nhĩ – Nguyên Thứ trưởng Bộ GDĐT, Phó chủ tịch Hiệp hội các trường ĐH-CĐ ngoài công lập Việt Nam.

Bộ GDĐT vừa đưa ra dự thảo xin ý kiến góp ý về phân tầng đại học với 3 tiêu chí  và 5 thứ hạng. Ông có thể cho biết quan điểm của mình về việc này?

Cách phân tầng các cơ sở ĐH làm 3 tầng là định hướng nghiên cứu, định hướng ứng dụng, định hướng thực hành, tôi cho là phù hợp với xu hướng của thế giới. Tuy nhiên, tôi lại không đồng tình về việc trong mỗi tầng của hệ thống GDĐH, phân ra làm thành 5 hạng nhưng lại chia theo tỷ lệ % cơ sở GDĐH. Bởi theo tôi nếu phân hạng thì mỗi hạng đó phải có một tiêu chí nhất định, chứ việc định ra một khung tỷ lệ % như dự thảo thì tôi cho điều này là vô lý.

Lấy ví dụ, hạng 1 sẽ là nhóm 10% các cơ sở đào tạo có kết quả xếp hạng cao nhất. Đưa ra tiêu chí như vậy, nếu nhiều trường phấn đấu đạt được mốc đấy thì chả lẽ anh cũng đè người ta xuống để thực hiện đúng được cái tỷ lệ 10%.

Hoặc xảy ra trường hợp, các cơ sở ĐH của chúng ta không đạt đủ 10% đó, vậy sẽ có những trường chưa đủ tiêu chuẩn thì lại được nâng lên vào trong diện 10% (tức là xếp hạng cao nhất). Điều này quả thật là rất hình thức. Mà điều cơ bản là phải tìm ra được tiêu chí của mỗi hạng. Phải quy định tiêu chí dựa trên điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, chất lượng đào tạo,… của từng trường.

Khi đã có khung chuẩn như thế rồi thì giống như việc chấm điểm, ví dụ cơ sở nào đạt được từ 90-100% khung chuẩn thì được xếp hạng nhất, 70-90% là hạng 2 chẳng hạn,…

Như ông phân tích, vậy phải chăng nếu làm theo cách này thì việc xếp hạng cơ sở ĐH sẽ khó đạt được mục đích đánh giá khách quan, minh bạch năng lực, chất lượng đào tạo, của các cơ sở GDĐH?

Lấy gì để có thể xếp hạng 1 là 10% các cơ sở đào tạo có kết quả xếp hạng cao nhất, hạng 2 là 20% sau hạng 1,… làm như thế là không được. Vấn đề quan trọng là cần đặt ra, khảo sát những tiêu chí như thế nào để đánh giá được một cách khách quan, trung thực. Thậm chí có thể chấp nhận trường hợp bây giờ mình chưa có trường nào đạt hạng 1. Nếu đưa ra những tỷ lệ % đó, sẽ có trường hợp, trường tôi đúng khoảng hạng 3 nhưng đã “được” đẩy lên hạng 1 do thuộc diện 10%, thế thì còn phấn đấu làm gì nữa.

Nếu làm như thế thì vô tình không đúng với thực tế yêu cầu. Bởi mục đích phân tầng, xếp hạng trước hết là để bản thân các trường có hướng phấn đấu để đào tạo đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong nước và hội nhập quốc tế. Vì vậy, cần phân loại theo một cách khách quan, chính xác. Không phải kiếm thành tích để rêu rao. Ví dụ, có 10% hạng nhất nhưng chưa xứng tầm thì cũng chẳng để làm gì.  

Vậy nếu đưa vào áp dụng thì liệu có khiến một số trường nhụt chí do: kém nhưng không phấn đấu nữa bởi đã được vào hạng 1, hoặc đáng vào hạng trên nhưng quá % nên phải xếp hạng dưới, thưa ông?  

Tôi nghĩ rằng phần đa các trường chắc cũng sẽ không đồng tình với việc định ra bao nhiêu % như thế. Và khi không đồng tình thì cách làm đó khó được chấp nhận đi vào triển khai chứ chưa nói đến lúc các trường nhụt chí. Còn tất nhiên nếu bị áp đặt thì không chỉ đơn thuần là nhụt chí mà các trường còn rất buồn nữa là khác.

Việc chia làm 3 tầng tương đối là dễ rồi, chỉ cần trong từng tầng có từng tiêu chí cụ thể để xếp hạng. Tôi đồng tình ở việc có phân tầng và phân hạng, phân mấy hạng cũng được nhưng cần đưa ra tiêu chí cho các trường họ phấn đấu. Dù chưa được hạng 1 hay thậm chí hạng bét nhưng phải cụ thể để họ đặt mục tiêu phấn đấu lên hạng cao hơn.

Xin trân trọng cảm ơn ông!