Thuốc xịt họng, tưởng lành nhưng nguy hiểm nếu dùng tuỳ tiện

Thuốc xịt họng, tưởng lành nhưng cũng nguy hiểm nếu dùng tuỳ tiện. (Ảnh minh họa)

Ho suốt mấy tuần liền không đỡ, chị Hoa (Ba Đình, Hà Nội) đã đổi 2 lần kháng sinh (theo chỉ dẫn của nhân viên quầy thuốc gần nhà) mà những cơn ho về đêm của chị vẫn không ngớt. Trong “đơn thuốc” mà nhân viên bán thuốc “kê” cho chị lần nào cũng có thêm thuốc giảm ho dạng uống và xịt.

Nghe lời bạn bè mách, chị lại đổi loại thuốc xịt khác. Kết quả là đã dùng tới 4 lọ xịt mà ho thì..vẫn hoàn ho. Thậm chí, tình trạng không những không cải thiện mà còn gây cảm giác ngứa rát họng, miệng khô, ăn uống khó khăn, mất cảm giác. Cực chẳng đã, chị đành phải đến viện khám. Tại đây các bác sĩ kết luận chị  bị kích thích tại chỗ vùng hầu họng và bị viêm phế quản nhẹ.

“Lại thêm một đợt kháng sinh khác, bác sĩ nói do tôi tuỳ tiện sử dụng thuốc nên mới ra nông nỗi này”, chị Hoa than phiền.

PGS.TS Phạm Thị Bích Đào, BV ĐH Y Hà Nội cho biết, thời tiết giao mùa khiến nhiều người khó chịu khi mắc các bệnh lý đường hô hấp như viêm họng, viêm amidan, viêm thanh quản, phế quản… chủ yếu do liên cầu tan huyết bê ta nhóm A gây nên. Tuy nhiên, đa số người bệnh thường chủ quan không đi khám mà tự ý mua các loại thuốc dạng xịt vì tiện lợi, dễ sử dụng, trong số đó có không ít người đã lạm dụng và dùng thuốc sai cách.

Trong khi đó, trên thực tế hiện có rất nhiều loại thuốc xịt họng khác nhau. Phải dựa vào kết quả chẩn đoán lâm sàng, bác sĩ mới có thể quyết định cho người bệnh sử dụng loại thuốc xịt họng nào với liều lượng và thời gian cần thiết. 

TS Bích Đào cho hay, trong quá trình khám và điều trị cho bệnh nhân tại BV ĐH Y bà nhận thấy có rất nhiều người khi đến khám chuyên khoa Tai Mũi Họng đã chia sẻ về việc thường xuyên sử dụng thuốc xịt họng vì tiện lợi, có thể dùng mọi lúc mọi nơi và thấy hiệu quả nhanh. Do đó, những lần sau nếu thấy hơi đau họng, lập tức lấy thuốc ra xịt liên tục, nhiều lần, và cứ thế dẫn đến lạm dụng thuốc, hiệu quả giảm đi rõ rệt thậm chí còn thấy khó chịu với các triệu chứng tăng nặng.

Trường hợp chị Hoa là ví dụ điển hình. Thậm chí, một số khác sử dụng thuốc xịt họng… còn dở trong lần được kê đơn trị viêm họng trước đây với mong muốn có hơi thở thơm tho.

“Hệ quả là do dùng nhiều lần trong ngày không theo chỉ định gây ra hậu quả bị kích thích tại chỗ vùng hầu họng. Tình trạng không những không cải thiện mà còn gây cảm giác ngứa rát họng, miệng khô, ăn uống khó khăn, mất cảm giác”, TS. BS Phạm Bích Đào nói.

Vậy chỉ dùng thuốc xịt họng trong trường hợp nào?

Trả lời câu hỏi này, TS Phạm Thị  Bích Đào nói, có nhiều loại thuốc xịt họng khác nhau, thường là kháng sinh hoặc kháng viêm sử dụng tại chỗ với các hoạt chất như fusafungine, β-glycyrrhetinic, tyrothricin, hydrocortisone acetate, lidocaine.

Ngoài ra, thuốc có tác động trên một số vi khuẩn nên cũng có thể làm giảm hôi miệng. Bên cạnh đó, thuốc xịt họng còn có tác dụng điều trị hỗ trợ tại chỗ có tính kháng khuẩn trong các nhiễm khuẩn đường hô hấp trên: viêm mũi, viêm xoang, sổ mũi, viêm họng - mũi, viêm họng, viêm amiđan, sau cắt amiđan, viêm thanh quản, viêm khí quản.

“Thuốc không dùng được trong trường hợp dị ứng thuốc, trẻ sơ sinh (dưới 30 tháng tuổi) do nguy cơ gây co thắt thanh quản”, TS. BS Thị  Phạm Bích Đào nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia tai mũi họng, việc sử dụng thuốc xịt họng như thế nào người bệnh cũng cần phải tuân theo sự chỉ dẫn của bác sĩ. Bởi liều lượng và số lần dùng thuốc ở người lớn và trẻ em khác nhau. Thường điều trị không quá 10 ngày; nếu trên thời hạn này, cần xem xét lại việc điều trị.

Theo đó, để thuốc đạt hiệu quả tốt nhất, cần thực hiện đúng thao tác: Trước khi sử dụng lần đầu, nhấn 5 lần lên nút ấn để khởi động bơm định liều; Bình xịt phải được giữ thẳng đứng giữa ngón cái và ngón trỏ, ống tra ở phía trên.

“Khi sử dụng, đặt ống tra miệng (màu trắng) trong miệng và ngậm môi lại, sau đó nhấn mạnh và lâu lên nút ấn đồng thời hít sâu. Thực hiện cũng cùng một thao tác khi dùng để xịt vào mũi sau khi đã gắn ống tra tương ứng”, TS Bích Đào hướng dẫn.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng nhấn mạnh, trước khi dùng thuốc, người bệnh cần thông báo cho bác sĩ biết tình trạng sức khỏe tổng thể, đặc biệt là phụ nữ có thai và cho con bú để cân nhắc cách dùng hiệu quả nhất.

Đặc biệt, nếu dùng dài hạn thuốc có khả năng gây mất cân bằng hệ tạp khuẩn bình thường với nguy cơ khuếch tán vi khuẩn. Đặc biệt, thuốc có thể gây phản ứng tại chỗ tạm thời kiểu kích thích vùng miệng - hầu họng thì cần gặp bác sĩ điều trị để được tư vấn biện pháp khắc phục.

N. Huyền