Thuốc lá giá rẻ - trả giá đắt

Thuốc lá được bày bàn ở khắp nơi và rẻ mạt

Mua rẻ, trả giá đắt

Chỉ với 10 nghìn đồng là người ta có thể có một gói thuốc lá, và việc mua thuốc lá rất dễ dàng từ đứa trẻ cũng có thể mua được thuốc lá. Theo thống kê, Việt Nam có giá thuốc lá rẻ nhất và nếu 1 người hút ngày 1 bao thuốc loại Thăng Long thì 1 tháng họ cũng phải dành cho hút thuốc lá là 300 nghìn đồng. Giá trung bình cho một bao thuốc ở Việt Nam là 11 nghìn đồng/bao thuốc 20 điếu.

Chỉ so sánh với các nước trong khu vực ví dụ như Singapore một bao thuốc lá có giá trung bình là 192 nghìn đồng/bao loại 20 điếu, philipin 32 nghìn đồng/bao. Malaixia là 74 nghìn đồng/bao thuốc. Có lẽ với giá thuốc rẻ như thế thế dẫn đến việc người dân hút thuốc cũng nhiều.

Nhiều ý kiến cho rằng giá thuốc ở Việt Nam đang quá rẻ nên bất cứ đâu người ta cũng thấy người ta hút thuốc từ người giàu đến người nghèo, từ dân công sở đến người lao động tự do, từ quán trà đá đến các quán xá nhà hàng cao cấp.

Giá thuốc lá rẻ nhưng theo các chuyên gia thì hậu quả của thuốc lá gây ra quá đắt. Theo thống kê của Bộ Y tế, chi phí chi cho 5 nhóm bệnh thuốc lá gây ra 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm tại Việt Nam. Các bệnh ung thư phổi, tai biến mạch máu não, bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, ung thư đường hô hấp và tiêu hóa) lên đến 23.139,3 tỷ đồng, bằng 0,91% tổng GDP; 5,07% chi cho y tế, là “báo động đỏ” về gánh nặng ngân sách.

PGS Lương Ngọc Khuê - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết tác hại do thuốc lá là gánh nặng rất lớn đối với mỗi gia đình. Nếu những gia đình nào có bệnh nhân bị đột quỵ do xơ vữa động mạch sẽ thấy chi phí điều trị cùng với những hậu quả sau cơn bạo bệnh nặng nề như thế nào.

Không chỉ có đột quỵ, với ung thư phổi thì còn đáng sợ hơn bởi vì với bất cứ ai khi bị ung thư phổi đã là mang án tử mà chi phí điều trị cho gia đình và xã hội cũng rất lớn.

Từ thực tế, một gói thuốc lá ở Việt Nam thì rất rẻ nhưng trả giá cho nó về sức khỏe thì quá đắt - ông Khuê nói.

Khó cai thuốc 

Theo GS Ngô Quý Châu – Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai – Giám đốc Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai giá thuốc lá rẻ cũng là trở ngại cho công tác cai nghiện thuốc lá.

PGS Châu nhấn mạnh “Trở ngại lớn nhất khi cai thuốc lá đối với những người nghiện thuốc hiện nay là môi trường sống xung quanh người nghiện thuốc. Điển hình là các sản phẩm của thuốc lá được trưng bày rất phổ biến, giá thành rẻ, bất cứ ai cũng có thể mua kể cả trẻ em.Điều này làm cho những người nghiện dự định bỏ thuốc nhưng nhìn thấy quảng cáo, khuyến mại, trưng bày thuốc lá thì họ có xu hướng hút trở lại, làm giảm ý chí của người cai thuốc lá. Những người đã cai thành công rồi có khuynh hướng quay trở lại hút, rất dễ tái nghiện”.

Ts.Bs. Trần Tuấn, Giám đốc trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo phát triển Cộng đồng-RTCCD, Trưởng Ban thường trực hành động Liên minh vận động chính sách Y tế dựa trên bằng chứng khoa học- EBHPD cho biết giá thuốc lá ở Việt Nam hiện quá rẻ và thuế tiêu thụ đặc biệt (tiêu thụ đặc biệt) suất thuế còn quá thấp so với mức kiến nghị của giới khoa học Y tế Công cộng. Với mức thuế suất thuế TTĐB của thuốc lá điếu tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế TTĐB 2014 (tăng từ 65% lên 70% từ 1/1/2016 và từ 70% lên 75% từ 1/1/2019) chỉ làm cho giá bán lẻ tăng được khoảng 2.9% tại thời điểm tăng thuế vào năm 2016 và 2.8% vào năm 2019; và chỉ ở mức dưới 1% trung bình cho cả giai đoạn 2015 đến 2020 sau khi đã trừ yếu tố lạm phát.

Các nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc tăng thuế sẽ góp phần làm giảm số người hút thuốc lá. Ở Thái Lan, việc tăng thuế TTĐB từ 60% (1994) lên 85% (2009) đã góp phần làm giảm số lượng người hút thuốc lá từ 12,5 triệu (1996) xuống 10,9 triệu (2009). Tương tự với Brazil, khi việc tăng thuế giúp giảm người hút thuốc từ 21,35 triệu (2006) xuống 17,1 triệu (2013).

Theo Ngân hàng Thế giới, trung bình tăng giá 10% sẽ làm giảm nhu cầu đối với các sản phẩm thuốc lá đi khoảng 4% ở các nước thu nhập cao và khoảng 8% ở các nước có thu nhập thấp và trung bình