Thủ Dầu Một - Nơi khởi nguồn phong trào cách mạng ở miền Nam

Thủ Dầu Một cũng là nơi đã chuẩn bị cho cuộc cách mạng tháng Tám một cách khẩn trương chu đáo để rồi sau đó cùng cả nước vùng lên cướp chính quyền, lật đổ chế độ thống trị tàn bạo của thực dân phong kiến, xây dựng nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. 

Theo tài liệu còn lưu giữ, để thực hiện thành công việc giành lại chính quyền về tay nhân dân, giành chắc phần thắng, tháng 3/1945, Tỉnh ủy lâm thời Thủ Dầu Một đã triệu tập cuộc họp bất thường tại TX.Thủ Dầu Một để đề ra nhiệm vụ cấp bách là phải thành lập các đội tự vệ ở cả nông thôn và thành thị.

Tỉnh ủy cũng khẩn trương trang bị vũ khí cho các đội tự vệ để đủ sức chiến đấu với kẻ thù. Song song đó, các đoàn thể cứu quốc cũng được tập hợp lại trong mặt trận Việt Minh dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Tháng 7/1945, phong trào quần chúng và các đội tự vệ ở Thủ Dầu Một phát triển mạnh mẽ, không khí khởi nghĩa bao trùm các làng mạc phố phường.

Hàng đêm, họ kéo về đình Tân An, đình An Phú thuộc Thủ Dầu Một (tỉnh Bình Dương) để tập võ thuật, tập quân sự, tự vũ trang tầm vông vạt nhọn, gươm dao, mã tấu chuẩn bị khởi nghĩa.

Đình An Phú - nơi diễn ra các họp quan trọng và tập quân sự, tự vũ trang tầm vông vạt nhọn, gươm dao, mã tấu chuẩn bị khởi nghĩa (Ảnh Báo Bình Dương)

Đêm 24/8/1945, tại TX.Thủ Dầu Một, lực lượng tự vệ và nhân dân đã tấn công tỉnh lỵ. Lực lượng cách mạng ồ ạt tấn công khiến lính Nhật, bọn bảo an, cảnh sát chính quyền phản động phải đầu hàng không điều kiện. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay phất phới trên dinh Tỉnh trưởng. Chính quyền đã về tay nhân dân.

Và chỉ sau một thời gian ngắn, dưới sự lãnh đạo của Mặt trận Việt Minh, nhân dân TX Thủ Dầu Một đã sát cánh cùng nhân dân toàn tỉnh đứng lên giành lại chính quyền từ tay phát xít Nhật, lật đổ bộ máy chính quyền cũ, lập nên chính quyền mới, chính quyền của giai cấp công - nông.

Cuộc tổng khởi nghĩa cách mạng tháng Tám năm 1945 cướp chính quyền tại Thủ Dầu Một giành được thắng lợi, chứng minh hùng hồn sức mạnh đoàn kết của phong trào quần chúng dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Thủ Dầu Một.

Suốt 9 năm kháng chiến trường kỳ gian khổ, khó khăn, với tinh thần quyết tâm chiến đấu đến giọt máu cuối cùng cho thắng lợi của cách mạng, Đảng bộ, chính quyền Thủ Dầu Một thực sự lớn mạnh, trưởng thành đã góp phần to lớn vào công cuộc kháng chiến đánh đuổi thực dân Pháp và đế quốc Mỹ tại Nam bộ, đưa lại nền độc lập tự do cho dân tộc. 

Cuộc cách mạng tháng Tám thành công, rồi đến cuộc kháng chiến chống Mỹ. Địch ra sức tổ chức nhiều cuộc càn quét, gom dân, biến xã Tân An thành một vùng trắng để tiến đánh khu hậu cứ của Thủ Dầu Một, đặc khu Sài Gòn - Gia Định, khu Tam giác sắt…

Vì vậy, phong trào cách mạng ở đây gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, với tinh thần quả cảm, những du kích, quần chúng nhân dân đã kiên trì bám trụ.

Họ đã biến những con rạch, con sông, gốc cây thành chiến hào chiến đấu cho đến ngày toàn thắng. Cũng bởi lý do đó mà trong suốt hai thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Tân An được xem là “nơi thử thách của cách mạng”...

Ông Nguyễn Văn Tiến, người từng tham gia lực lượng du kích xã Tân An từ năm 1960 và sau này từng là Bí thư Đảng ủy xã Tân An (nay là phường Tân An) cho biết: “Từ cái nôi cách mạng, trải qua những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, giờ đây, đình Tân An, An Phú đã trở thành một “địa chỉ đỏ” của địa phương”.

Và giờ đây, khi chiến tranh đã lùi xa, những ngày lễ trọng đại của đất nước và địa phương, đình Tân An, An Phú – Thị xã Thủ Dầu Một thường chọn để tổ chức nói chuyện truyền thống, qua đó giáo dục lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.