Tác động tiêu cực của TPP đến Việt Nam là không đáng kể và ngắn hạn

Đánh giá sơ bộ về cơ hội cũng như thách thức của TPP đối với Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh cho biết tham gia TPP với tư cách là một trong những thành viên đầu tiên sẽ giúp nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực cũng như trên trường quốc tế, giúp Việt Nam thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa.

Thứ trưởng Trần Quốc Khánh phát biểu tại buổi họp báo

Về kinh tế, theo tính toán của các chuyên gia kinh tế độc lập, trong điều kiện các yếu tố khác đều thuận lợi, TPP có thể giúp GDP của Việt Nam tăng thêm 23,5 tỷ USD vào năm 2020 và 33,5 tỷ USD vào năm 2025.

Xuất khẩu sẽ tăng thêm được 68 tỷ USD vào năm 2025. Theo nghiên cứu này Việt Nam có thể là nước được hưởng lợi nhiều nhất trong số 12 nước tham gia TPP.

Đối với xuất khẩu,  việc các nước, trong đó có các thị trường lớn như hOa Kỳ, Nhật  Bản, Canada giảm thuế về 0% cho hàng hóa của Việt Nam sẽ tạo ra cú hích lớn. Riêng ngành dệt may, kim ngạch có thể tăng đáng kể. Theo tính toán, cứ 1 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu dệt may sẽ tạo ra khoảng 250.000  việc làm. Ngoài ra, với quy mô xuất khẩu đủ lớn, Việt Nam sẽ thu hút đầu tư vào lĩnh vực dệt, nhuộm, và sản xuất nguyên phụ liệu.

Các nước TPP chiếm tới 40% GDP và 30% thương mại toàn cầu, lại bao gồm các thị trường lớn sẽ mở ra nhiều cơ hội khi chuỗi cung ứng mới hình thành. Một số tập đoàn, công ty lớn trên thế giới đã cân nhắc đầu tư vào Việt Nam với mục tiêu biến Việt Nam trở thành một trong những cứ điểm quan trọng trong chuỗi sản xuất của họ.

Nhiều nghiên cứu khẳng định rằng đàu tư nước ngoài sẽ gia tăng khi Hiệp định TPP có hiệu lực.

Các doanh nghiệp của ta có điều kiện tham gia vào thị trường mua sắm công của Hoa Kỳ, Nhật Bản, Canada…Theo số liệu của Hoa Kỳ, chỉ tính riêng mua sắm công các loại hàng hóa, vật dụng văn phòng thông thường của các cơ quan chính quyền liên bang Hoa Lỳ hàng năm đã vào khoảng 10- 12 tỷ USD. Đây là kênh tiêu thụ hấp dẫn đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam.

Tham gia TPP sẽ là cơ hội để Việt Nam tiếp tục hoàn thiện thể chế, trong đó có thể chế kinh tế thị trường; hỗ trợ cho đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại của nền kinh tế, giúp môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, dễ dự đoán hơn, thúc đẩy tư trong nước lẫn đầu tư nước ngoài, thu hút đầu tư vào những lĩnh vực có hàm lượng tri thức cao như sản xuất dược phẩm, thuốc sinh học.

Về mặt xã hội, tham gia TPP tạo ra cơ hội giúp nâng cao tốc độ tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, xóa đói giảm nghèo…

Bên cạnh những mặt thuận lợi và cơ hội, Việt Nam cũng sẽ đối mặt với không ít thách thức. Thứ trưởng Trần Quốc Khánh nêu:  Hội nhập quốc tế nói chung và hội nhập kinh tế nói riêng luôn di kèm với các rủi ro và thách thức. Tuy nhiên rủi ro và thách thức có thể kiểm soát được nếu có sự thống nhất về nhận thức rủi ro, hành động để phòng rủi ro.

Về mặt thương mại, hàng hóa: với một số chủng loại nông sản mà Hoa Kỳ và một số nước khác trong TPP có thế mạnh, sức ép cạnh tranh là khá lớn khi thuế được đưa về 0% trong đó nổi bật là thịt lợn, gà. Đây là những mặt hàng ta đã sản xuất dược nhưng sức cạnh tranh còn yếu.

Một số nông sản khác cũng sẽ gặp khó khăn nhưng ở mức độ nhẹ hơn vì những sản phẩm này chúng ta vẫn phải nhập khẩu lượng lớn, đó là sữa, đậu tương, ngô, nguyên liệu sản xuất thức ăn gia súc.

Một số sản phẩm công nghiệp mà các bạn hàng TPP có thế mạnh có thể gây khó khăn cho sản xuất cả ta như giấy, thép, ô tô. Tuy nhiên cơ sở để cho rằng sức ép cạnh tranh sẽ không lớn vì sản phẩm của ta hướng đến phân khúc thị trường trung bình trong khi ác sản phẩm của các nước TPP thường hướng đến phân khúc thị trường cao cấp.

Việc giảm thuế về 0% cũng sẽ gây giảm thu thuế nhập khẩu, không gây sức ép cạnh tranh bao gồm: bánh kẹo, chất tẩy rửa, đồ trang sức, sản phẩm kim loại, điều hòa, đồ nội thất, xe mô- tô phân khối lớn, rượu, thuốc lá.

Về thương mại dịch vụ và đầu tư: TPP không làm ảnh hưởng tới quyền quản lý của Nhà nước nhằm đáp ứng các mục tiêu công động chính đáng, không gây tác động bất lợi cho an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, quyền riêng tư của công dân cũng như thuần phong mỹ tục trong xã hội.

Với các lĩnh vực còn lại, kết quả đàm phán dự kiến sẽ không gây xáo trộn lớn vì đa phần tương tương với độ mở hiện hành.

Để thực thi cam kết TPP sẽ phải điều chỉnh sửa đổi một số quy định pháp luật về thương mại, đầu tư, đấu thầu, sở hữu trí tuệ, lao động, môi trường…Theo Thứ trưởng kinh nghiệm gia nhập WTO, nếu sự chuẩn bị nghiêm túc và nỗ lực cao, Việt Nam có thể thực hiện được, nhất là khi được thực hiện theo lộ trình.

Về mặt xã hội, TPP có thể làm một số doanh nghiệp rơi vào tình trạng khó khăn, thất nghiệp. Tuy nhiên phần lớn nền kinh tế trong TPP không cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam nên ngoại trừ một số sản phẩm nông nghiệp, dự kiến tác động này có tính cục bộ, quy mô không đáng kể và ngắn hạn.

Ngoài ra, khi xóa bỏ thuế nhập khẩu thu từ thuế có thể giảm nhưng bù lại số thu từ các sắc thuế sẽ tăng.

Với thuế xuất khẩu, Thứ trưởng Khánh cho biết do Việt Nam giữ lại thuế xuất khẩu đối với một số mặt hàng quan trọng nhất như dầu thô, than đá, một số loại khoáng sản kim loại nên dự kiến tác động đến thu ngân sách không đáng kể.