Nhân giống vô tội vạ, cây đàn hương tỷ đô từ "vàng ròng" có nguy cơ "khóc ròng"

Do nguồn lợi trước mắt, nhiều người đang tìm cách mở rộng diện tích trồng cây đàn hương bằng cách ồ ạt nhân giống, bất chấp chất lượng cây giống ra sao.

Để có được một vườn ươm cây đàn hương, cần phải trải qua quá trình chọn lọc nghiêm ngặt.

Tiến sỹ Vũ Thoại – Chủ tịch Hội đồng khoa học, Viện Nghiên cứu Cây đàn hương và Thực vật quý hiếm - được biết đến là người đầu tiên đưa cây đàn hương Ấn Độ về Việt Nam. Ông cũng là người đầu tiên thành công trong việc nhân giống cây đàn hương đáp ứng mọi tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe nhất của cây này từ phía Ấn Độ.

Thế nhưng giờ đây, “cha đẻ” của cây đàn hương Việt Nam đang đứng ngồi không yên vì chất lượng cây đàn hương có nguy cơ vượt tầm kiểm soát. Nghiêm trọng hơn, điều này có thể sẽ làm người nông dân điêu đứng, mất niềm tin vào một loài cây vốn được biết đến là cây “vàng xanh” có giá trị kinh tế cao.

Đàn hương là giống cây mới, được Bộ NN&PTNT công nhận là cây lâm nghiệp từ năm 2019. Loài cây thân gỗ này cho khai thác gỗ từ năm thứ 12 trở đi với trị giá hàng trăm USD/kg lõi gỗ. Các bộ phận của cây đàn hương từ lá, lõi gỗ, rễ cây đến hạt cây đều có giá trị kinh tế cao.

Tuy nhiên, ngay từ năm thứ hai, người trồng đã có thể thu hoạch lá, búp để làm trà và thu hoạch hạt để ép dầu, đem lại thu nhập cao gấp hàng chục lần so với việc trồng cà phê hay hồ tiêu. Do đó, người dân đang tìm cách mở rộng diện tích cây trồng bằng cách ồ ạt nhân giống, bất chấp chất lượng cây giống ra sao.

Cây đàn hương được người dân tự nhân giống từ hạt cây do chính mình trồng, thậm chí mua hạt giống trôi nổi trên thị trường (chủ yếu có nguồn gốc từ cây non trồng ở Tây Nguyên và Trung Quốc) mà không hay biết rằng chính bản thân họ có thể phải trả giá rất đắt do chất lượng cây không đảm bảo.

TS. Vũ Thoại, Chủ tịch Hội đồng khoa học, Viện Nghiên cứu Cây đàn hương và Thực vật quý hiếm.

Theo TS. Vũ Thoại, không giống như những loại cây trồng khác, cây đàn hương đòi hỏi khắt khe về mật độ trồng, cây ký chủ, đặc biệt là chất lượng và nguồn gốc cây giống. Do vậy người dân cần thiết phải tham khảo ý kiến từ các chuyên gia, các nhà khoa học trước khi quyết định trồng loại cây này.

Kinh nghiệm trên thế giới cho thấy, trong 1.000 cây đàn hương trưởng thành sẽ chỉ có khoảng 100 cây (khoảng 10%) phát triển tốt nhất và sau khi khoan thăm dò đã phát triển lõi gỗ và kích thước lõi gỗ đạt tiêu chuẩn, sẽ được lựa chọn làm cây bố mẹ để lấy hạt giống. Nhưng 10% đấy cũng không thể được chọn cả, bởi còn phải theo dõi nghiêm ngặt để đảm bảo không mang các mầm bệnh.

Số lượng và chất lượng cây giống ở Việt Nam hiện nay có nguy cơ phá vỡ toàn bộ hệ sinh thái cây đàn hương.” – TS. Vũ Thoại nêu thực trạng.

Đặc điểm của cây gỗ đàn hương là cây có thể bị một loại bệnh gọi là bệnh xoăn lá cây (spike disease) do virus gây ra. Hiện tại chưa có phương pháp nào để phòng hoặc chữa được loại bệnh này, ngoài việc chặt bỏ những cây bị bệnh. Qua theo dõi của các nhà khoa học cho thấy, cây đàn hương chỉ bị bệnh xoăn lá trước 8 năm tuổi. Do vậy, nếu lấy hạt giống từ những cây mang virus thì chắc chắn những cây con sẽ mắc bệnh này. Vì thế tuyệt đối không được lấy hạt từ những cây đàn hương trước 8 năm tuổi để hạn chế việc trồng cây và khi cây bị bệnh phải chặt đi hoàn toàn.”

Bên cạnh đó, mỗi cây đàn hương trưởng thành cho kích thước lõi (thứ quý giá nhất của loài cây này và tinh dầu chỉ chứa ở lõi cây) khác nhau, thậm chí có những cây cho ra lõi rất chậm hoặc không cho lõi. Đó là quá trình sinh trưởng rất bình thường của các loại cây có lõi.

Các chuyên gia củaViện Nghiên cứu Cây đàn hương và Thực vật quý hiếm thăm quan một vườn trồng đàn hương.

Thông thường, khi chọn giống cây đàn hương, sau khi loại bỏ những cây bị bệnh, người ta khoan thăm dò lõi cây trong vòng 3 năm. Chỉ cây nào trong số các cây đã chọn từ ngoại hình phát triển tốt nhất, lại hình thành lõi cây sớm và tốc độ phát triển của lõi cây nhanh nhất mới được chọn để lấy hạt làm giống. Chính vì thế, hạt cây để làm giống đắt gấp cả chục lần so với những loại hạt thông thường để ép dầu.

Hạt của cây đàn hương càng già, càng khó nảy mầm, nhưng tại Ấn Độ, người ta chỉ chọn hạt của cây từ năm thứ 10 để làm giống.

“Nếu chọn hạt làm giống từ những cây chưa đủ trưởng thành và mang mầm bệnh thì sẽ rất nguy hiểm khi phát sinh dịch bệnh không thể kiểm soát. Nếu chọn cây hình thành lõi gỗ kém để làm hạt giống, chất lượng hình thành lõi gỗ của cây cũng sẽ rất kém và sẽ không thể đạt yêu cầu nếu người trồng đã sai ngay từ khâu chọn giống.” – TS. Vũ Thoại cảnh báo.

Nếu không có sự quản lý chặt chẽ nguồn cung cây giống trên thị trường, không chỉ hệ sinh thái cây trồng bị phá vỡ, mà còn làm nản lòng các nhà khoa học, nhà đầu tư và cả chính người nông dân. Khi đó, cây “vàng ròng” sẽ trở thành cây “khóc ròng”.

Trà đàn hương, một sản phẩm được làm từ lá và búp cây đàn hương.

Tại Việt Nam hiện nay, ước tính có khoảng 500ha cây đàn hương được trồng theo diện “chính thống”, và khoảng 300ha được trồng “phi chính thống”, từ nguồn hạt giống trôi nổi, không có kiểm soát.

TS. Vũ Thoại cho biết, ngoài Viện Nghiên cứu cây Đàn hương và Thực vật quý hiếm, các Viện nghiên cứu về lâm nghiệp cũng có đội ngũ các nhà khoa học, chuyên gia có thể tư vấn cho người trồng cách thức mua cây giống hoặc làm thế nào để chọn giống đạt chuẩn.

Trong khi đó, Viện Nghiên cứu cây Đàn hương và Thực vật quý hiếm là đơn vị nghiên cứu về cây đàn hương đầu tiên ở Việt Nam, đồng thời cũng là đơn vị duy nhất được Bộ NN&PTNT công nhận là đơn vị được nhân giống cây đàn hương tại Việt Nam cho đến thời điểm hiện tại.

Nguyễn Tuân
Từ khóa: Đàn hương Diện tích cây đàn hương

Agribank đồng hành cùng doanh nghiệp giải bài toán ‘nguồn vốn’

Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn thúc đẩy sản xuất kinh doanh, Agribank dành 20.000 tỷ đồng triển khai chương trình tín dụng ưu đãi ngắn hạn dành cho doanh nghiệp lớn với lãi suất thấp hơn lãi suất cho vay thông thường đến 2,0%/năm.

Hóa đơn tiền điện tăng vì đổi ngày ghi số, hàng triệu khách hàng có lo thiệt?

Việc thay đổi ngày ghi chỉ số công tơ lần này của Tổng Công ty Điện lực Hà Nội đã được lên kế hoạch từ trước Tết. Hàng triệu khách hàng có phải lo lắng việc bị thu tiền điện cao hơn trước?

Kiều bào được “mua đất, mua nhà” sẽ làm bùng nổ thị trường bất động sản

Việc Luật Đất đai năm 2024 quy định người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được mua nhà ở tại Việt Nam nhằm khuyến khích, góp phần thúc đẩy đầu tư và thu hút kiều hối từ công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài vào trong nước.

Đoàn khách Hạ Long tố nhà hàng ở Hải Dương 'chặt chém' hoá đơn gần 6 triệu

Cho rằng bị "chặt chém" sau khi ăn uống tại một nhà hàng ở TP Chí Linh, tỉnh Hải Dương, thành viên trong nhóm thực khách đã đăng bài lên mạng xã hội.

FWD hợp tác cùng Microsoft phát triển trải nghiệm bảo hiểm dựa trên AI

Tập đoàn bảo hiểm FWD mở rộng hợp tác với Microsoft thông qua một thoả thuận có thời hạn bốn năm, cung cấp quyền truy cập những sáng kiến trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh mới nhất, đồng thời tiếp tục hỗ trợ chiến lược công nghệ đám mây tại FWD.

Hai bàn tay trắng làm nên đống nợ, 9X quyết vực dậy, mỗi năm doanh thu 4-5 tỷ

Từng thất bại khi khởi nghiệp với nông nghiệp, dẫn đến việc phải gánh khoản nợ lên tới 3 tỷ đồng khi vừa tròn 20 tuổi, Nguyễn Văn Đạt vẫn quyết tâm làm lại từ đầu với tâm niệm “ngã ở đâu thì đứng lên ở đấy.”

Mua vàng ngày Thần Tài không quan tâm giá cả, có khách phóng tay mua trăm nhẫn

Hàng nghìn người chen nhân đi mua vàng ngày mùng 10 tháng Giêng cầu Thần Tài "gõ cửa". Trong đó, có người mua tới 10 lượng vàng miếng, vàng nhẫn các loại mà không quan tâm giá vàng cao hay thấp.

Giá vàng hôm nay 17/2/2024 tăng nhanh, vàng SJC chao đảo trước ngày vía Thần Tài

Giá vàng hôm nay 17/2/2024 trên thị trường thế giới tăng cao trở lại do chịu áp lực sau báo cáo lạm phát của Mỹ. Giá vàng miếng SJC trong nước cũng tăng nhanh, lên 78,6 triệu đồng/lượng trước ngày vía Thần Tài.

Giá vàng hôm nay 15/2/2024 giảm cả triệu đồng/lượng sau cú lao dốc vàng thế giới

Giá vàng hôm nay 15/2/2024 trên thế giới dừng ở ngưỡng 1.990 USD/ounce sau khi lao dốc phiên liền trước. Giá vàng miếng của DOJI giảm 200.000 đồng (mua vào) và 800.000 đồng (bán ra) trong khi vàng SJC vẫn chưa điều chỉnh.

Mặt hàng Việt đứng Top 5 thế giới, chỉ 1 tháng thu về gần 1,5 tỷ USD

Được khách hàng từ châu Á tới Mỹ đều thích mê, một mặt hàng Việt Nam đứng Top 5 thế giới chỉ một tháng xuất khẩu đã thu về gần 1,5 tỷ USD.